← Varaha Purana

Varaha Purana — Chapter 93

VrP 93.93

श्रीवराह उवाच । ततो महिषदैत्यस्तु कामरूपी महाबलः । मत्तहस्तिनामारुह्य यियासुर्मेरुपर्वतम् तत्रैन्द्रं पुरमासाद्य देवैः सह शतक्रतुम् । अभिदुद्राव दैत्येन्द्रस्ततो देवाः क्रुधान्विताः आदाय स्वानि शस्त्राणि वाहनानि विशेषतः । अधिष्ठायासुरानाजौ दुद्रुवुर्मुदिता भृशम् तेषां प्रववृते युद्धं तुमुलं लोमहर्षणम् । घोरं प्रचण्डयोधानामन्योन्यमभिगर्जताम् तत्राञ्जनो नीलकुक्षिर्मेघवर्णो बलाहकः । उदराक्षो ललाटाक्षः सुभीमो भीमविक्रमः । स्वर्भानुश्चेति दैत्याष्टौ वसून् दुद्रुवुराहवे यथासंख्येन तद्वच्च दैत्या द्वादश चापरे । आदित्यान् दैत्यवर्यास्तु तेषां प्राधान्यतः श्रृणु भीमो ध्वङ्क्षो ध्वस्तकर्णः शङ्कुकर्णस्तथैव च । वज्रकायोऽतिवीर्यश्च विद्युन्माली तथैव च रक्ताक्षो भीमदंष्ट्रस्तु विद्युज्जिह्वस्तथैव च । अतिकायो महाकायो दीर्घबाहुः कृतान्तकः एते द्वादश दैत्येन्द्रा आदित्यान् युधि दुद्रुवुः । स्वकं सैन्यमुपादाय तद्वदन्येऽपि दानवाः । रुद्रान् दुद्रुवुरव्यग्रा यथासंख्येन कोपिताः कालः कृतान्तो रक्ताक्षो हरणो मित्रहाऽनिलः । यज्ञहा ब्रह्महा गोघ्नः स्त्रीघ्नः संवर्त्तकस्तथा इत्येते दश चैकश्च दैत्येन्द्रा युद्धदुर्मदाः । यथासंख्येन रुद्रांस्तु दुद्रुवुर्भीमविक्रमाः शेषान् देवान् शेषदैत्या यथायोगमुपाद्रवन् । स्वयं महिषदैत्यस्तु इन्द्रं दुद्राव वेगितः स चापि बलवान् दैत्यो ब्रह्मणो वरदर्पितः । अवध्यः पुरुषेणाजौ यद्यपि स्यात् पिनाकधृक् आदित्यैर्वसुभिः साध्यै रुद्रैश्च निहता भृशम् । असुरा यातुधानाश्च संख्यापूरणकेवलाः देवानामपि सैन्यानि निहतान्यसुरैर्युधि । एवं भूते तदा भग्ने देवेन्द्रे विद्रुताः सुराः अर्दिता विविधैः शस्त्रैः शूलपट्टिशमुद्गरैः । गतवन्तो ब्रह्मलोकमसुरैरर्दिताः सुराः

śrīvarāha uvāca | tato mahiṣadaityastu kāmarūpī mahābalaḥ | mattahastināmāruhya yiyāsurmeruparvatam tatraindraṃ puramāsādya devaiḥ saha śatakratum | abhidudrāva daityendrastato devāḥ krudhānvitāḥ ādāya svāni śastrāṇi vāhanāni viśeṣataḥ | adhiṣṭhāyāsurānājau dudruvurmuditā bhṛśam teṣāṃ pravavṛte yuddhaṃ tumulaṃ lomaharṣaṇam | ghoraṃ pracaṇḍayodhānāmanyonyamabhigarjatām tatrāñjano nīlakukṣirmeghavarṇo balāhakaḥ | udarākṣo lalāṭākṣaḥ subhīmo bhīmavikramaḥ | svarbhānuśceti daityāṣṭau vasūn dudruvurāhave yathāsaṃkhyena tadvacca daityā dvādaśa cāpare | ādityān daityavaryāstu teṣāṃ prādhānyataḥ śrṛṇu bhīmo dhvaṅkṣo dhvastakarṇaḥ śaṅkukarṇastathaiva ca | vajrakāyo'tivīryaśca vidyunmālī tathaiva ca raktākṣo bhīmadaṃṣṭrastu vidyujjihvastathaiva ca | atikāyo mahākāyo dīrghabāhuḥ kṛtāntakaḥ ete dvādaśa daityendrā ādityān yudhi dudruvuḥ | svakaṃ sainyamupādāya tadvadanye'pi dānavāḥ | rudrān dudruvuravyagrā yathāsaṃkhyena kopitāḥ kālaḥ kṛtānto raktākṣo haraṇo mitrahā'nilaḥ | yajñahā brahmahā goghnaḥ strīghnaḥ saṃvarttakastathā ityete daśa caikaśca daityendrā yuddhadurmadāḥ | yathāsaṃkhyena rudrāṃstu dudruvurbhīmavikramāḥ śeṣān devān śeṣadaityā yathāyogamupādravan | svayaṃ mahiṣadaityastu indraṃ dudrāva vegitaḥ sa cāpi balavān daityo brahmaṇo varadarpitaḥ | avadhyaḥ puruṣeṇājau yadyapi syāt pinākadhṛk ādityairvasubhiḥ sādhyai rudraiśca nihatā bhṛśam | asurā yātudhānāśca saṃkhyāpūraṇakevalāḥ devānāmapi sainyāni nihatānyasurairyudhi | evaṃ bhūte tadā bhagne devendre vidrutāḥ surāḥ arditā vividhaiḥ śastraiḥ śūlapaṭṭiśamudgaraiḥ | gatavanto brahmalokamasurairarditāḥ surāḥ

The Blessed Boar said: Then the Daitya Mahiṣa, mighty, able to take any form he wished, mounting a maddened elephant, set out for Mount Meru. There, reaching Indra's city, the lord of Daityas rushed upon the Performer of a Hundred Sacrifices together with the gods; then the gods, filled with anger, took up their own weapons and especially mounted their vehicles, and, greatly delighted, rushed upon the asuras in battle. A tumultuous, hair-raising battle broke out between them, terrible, of fierce warriors roaring at one another. There Añjana, Nīlakukṣi, Meghavarṇa, Balāhaka, Udarākṣa, Lalāṭākṣa, Subhīma, Bhīmavikrama and Svarbhānu — these eight Daityas rushed at the Vasus in the battle, matched one for one; and likewise twelve other Daityas (rushed) at the Ādityas. Hear the chief of those best of Daityas: Bhīma, Dhvāṅkṣa, Dhvastakarṇa, and likewise Śaṅkukarṇa, Vajrakāya and Ativīrya, and likewise Vidyunmālī, Raktākṣa, Bhīmadaṃṣṭra, and likewise Vidyujjihva, Atikāya, Mahākāya, Dīrghabāhu, Kṛtāntaka. These twelve lords of Daityas rushed at the Ādityas in battle. Taking their own armies, other Dānavas likewise, angered and unagitated, rushed at the Rudras, matched one for one: Kāla, Kṛtānta, Raktākṣa, Haraṇa, Mitrahā, Anila, Yajñahā, Brahmahā, Goghna, Strīghna, and Saṃvartaka. These eleven lords of Daityas, drunk with battle, of terrible prowess, rushed at the Rudras one for one. The remaining Daityas attacked the remaining gods as was fitting; and the Daitya Mahiṣa himself rushed swiftly at Indra. And that Daitya was strong, made arrogant by Brahmā's boon, unslayable in battle by a male, even if it were the bearer of the Pināka. By the Ādityas, Vasus, Sādhyas and Rudras the asuras and yātudhānas were struck down in great numbers — mere makers-up of the count. But the armies of the gods too were slain by the asuras in the battle. When it was thus, and the lord of the gods was broken, the gods fled; afflicted by various weapons — spears, paṭṭiśas and mallets — the gods, afflicted by the asuras, went to Brahmā's world.

AI translation rendered from the Sanskrit, not a published edition