Varaha Purana — Chapter 87

VrP 87.87

रुद्र उवाच । अथ क्रौञ्चं भवति चतुर्थं कुशद्वीपाद् द्विगुणमानतः समुद्रः क्रौञ्चेन द्विगुणेनावृतः। तस्मिंश्च सप्तैव प्रधानपर्वताः। प्रथमः कौञ्चो विद्युल्लतो रैवतो मानसः सैव पावकः। तथैवान्धकारः सैवाच्छोदकः। देवावृत्तो स च सुरापो भण्यते। ततो देविष्ठः स एव काञ्चनश्रृङ्गो भवति। देवनन्दात्परो गोविन्दः, द्विविन्द इति। ततः पुण्डरीकः सैव तोषाशयः। एते सप्त रत्नमयाः पर्वताः क्रीञ्चद्वीपे व्यवस्थिताः। सर्वे च परस्परेणोच्छ्रयाः। तत्र वर्षाणि तथा क्रौञ्चस्य कुशलो देशः सैव माधवः स्मृतः वामनस्य मनोऽनुगः सैव संवर्तकस्ततोष्णवान् सोमप्रकाशः। ततः पावकः सैव सुदर्शनः। तथा चान्धकारः सैव संमोहः। ततो मुनिदेशः स च प्रकाशः। ततो दुन्दुभिः सैवानर्थ उच्यते। तत्रापि सप्तैव नद्यः गौरी कुमुद्वती चैव सन्ध्या रात्रिर्मनोजवा ख्यातिश्च पुण्डरीका च गङ्गा सप्तविधाः स्मृताः। गौरी सैव पुष्पवहा कुमुद्वती ताम्रवती रोधसंध्या सुखावहा च मनोजवा च क्षिप्रोदा च ख्यातिः सैव गोबहुला पुण्डरीका चित्रवेगा शेषाः क्षुद्रनद्यः।। क्रौञ्चद्वीपो घृतोदेनावृतः। घृतोदा शाल्मलेनेति

rudra uvāca | atha krauñcaṃ bhavati caturthaṃ kuśadvīpād dviguṇamānataḥ samudraḥ krauñcena dviguṇenāvṛtaḥ| tasmiṃśca saptaiva pradhānaparvatāḥ| prathamaḥ kauñco vidyullato raivato mānasaḥ saiva pāvakaḥ| tathaivāndhakāraḥ saivācchodakaḥ| devāvṛtto sa ca surāpo bhaṇyate| tato deviṣṭhaḥ sa eva kāñcanaśrṛṅgo bhavati| devanandātparo govindaḥ, dvivinda iti| tataḥ puṇḍarīkaḥ saiva toṣāśayaḥ| ete sapta ratnamayāḥ parvatāḥ krīñcadvīpe vyavasthitāḥ| sarve ca paraspareṇocchrayāḥ| tatra varṣāṇi tathā krauñcasya kuśalo deśaḥ saiva mādhavaḥ smṛtaḥ vāmanasya mano'nugaḥ saiva saṃvartakastatoṣṇavān somaprakāśaḥ| tataḥ pāvakaḥ saiva sudarśanaḥ| tathā cāndhakāraḥ saiva saṃmohaḥ| tato munideśaḥ sa ca prakāśaḥ| tato dundubhiḥ saivānartha ucyate| tatrāpi saptaiva nadyaḥ gaurī kumudvatī caiva sandhyā rātrirmanojavā khyātiśca puṇḍarīkā ca gaṅgā saptavidhāḥ smṛtāḥ| gaurī saiva puṣpavahā kumudvatī tāmravatī rodhasaṃdhyā sukhāvahā ca manojavā ca kṣiprodā ca khyātiḥ saiva gobahulā puṇḍarīkā citravegā śeṣāḥ kṣudranadyaḥ|| krauñcadvīpo ghṛtodenāvṛtaḥ| ghṛtodā śālmaleneti