Varaha Purana — Chapter 79

VrP 79.79

रुद्र उवाच । सीतान्तस्याचलेन्द्रस्य कुमुदस्यान्तरेण च । द्रोण्यां विहङ्गपुष्टायां नानासत्त्वनिषेवितम् त्रियोजनशतायामं शतयोजनविस्तृतम् । सुरसामलपानीयं रम्यं तत्र सुरोचनम् द्रोणमात्रप्रमाणैश्च पुण्डरीकैः सुगन्धिभिः । सहस्त्रशतपत्रैश्च महापद्मैरलङ्कृतम् देवदानवगन्धर्वैर्महासर्पैरधिष्ठितम् । पुण्यं तच्छ्रीसरो नाम सप्रकाशमिहेह च प्रसन्नसलिलैः पूर्णं शरण्यं सर्वदेहिनाम् । तत्र त्वेकं महापद्मं मध्ये पद्मवनस्य च कोटिपत्रप्रकलितं तरुणादित्यवर्चसम् । नित्यं व्याकोशमधुरं चलत्वादतिमण्डलम् चारुकेसरजालाढ्यं मत्तभ्रमरनादितम् । तस्मिन् मध्ये भगवती साक्षात् श्रीर्नित्यमेव हि । लक्ष्मीस्तु तं तदावासं मूर्त्तिमन्तं न संशयः सरसस्तस्य तीरे तु तस्मिन् सिद्धनिषेवितम् । सदा पुष्पफलं रम्यं तत्र बिल्ववनं महत् शतयोजनविस्तीर्णं द्वियोजनशतायतम् । अर्द्धक्रोशोच्चशिखरैर्महावृक्षैः समन्ततः । शाखासहस्त्रकलितैर्महास्कन्धैः समाकुलम् फलैः सहस्त्रसङ्काशैः हरितैः पाण्डुरैस्तथा । अमृतस्वादुसदृशैर्भेरीमात्रैः सुगन्धिभिः शीर्यद्भिश्च पतद्भिश्च कीर्णभूमिवनान्तरम् । नाम्ना तच्छ्रीवनं नाम सर्वलोकेषु विश्रुतम् देवादिभिः समाकीर्णमष्टाभिः ककुभिः शुभम् । बिल्वाशिभिश्च मुनिभिः सेवितं पुण्यकारिभिः । तत्र श्रीः संस्थिता नित्यं सिद्धसङ्घनिषेविता एकैकस्याचलेन्द्रस्य मणिशैलस्य चान्तरम् । शतयोजनविस्तीर्णं द्वियोजनशतायतम् विमलं पङ्कजवनं सिद्धचारणसेवितम् । पुष्पं लक्ष्म्या धृतं भाति नित्यं प्रज्वलतीव ह अर्द्धक्रोशं च शिखरैर्महास्कन्धैः समावृतम् । प्रफुल्लशाखाशिखरं पिञ्जरं भाति तद्वनम् द्विबाहुपरिणाहैस्तैस्त्रिहस्तायामविस्तृतैः । मनःशिलाचूर्णनिभैः पाण्डुकेसरशालिभिः पुष्पैर्मनोहरैर्व्याप्तं व्याकोशैर्गन्धशोभिभिः । विराजति वनं सर्वं मत्तभ्रमरनादितम् तद्वनं दानवैर्दैत्यैर्गन्धर्वैर्यक्षराक्षसैः । किन्नरैरप्सरोभिश्च महाभोगैश्च सेवितम् तत्राश्रमो भगवतः कश्यपस्य प्रजापतेः । सिद्धसाधुगणाकीर्णं नानाश्रमसमाकुलम् महानीलस्य मध्ये तु कुम्भस्य च गिरेस्तथा । मध्ये सुखा नदी नाम तस्यास्तीरे महद्वनम् पञ्चाशद्योजनायामं त्रिंशद्योजनमण्डलम् । रम्यं तालवनं श्रीमत् क्रोशार्द्धोच्छ्रितपादपम् महाबलैर्महासारैः स्थिरैरविचलैः शुभैः । महदञ्जनसंस्थानैः परिवृत्तैर्महाफलैः मृष्टगन्धगुणोपेतैरुपेतं सिद्धसेवितम् । ऐरावतस्य करिणस्तत्रैव समुदाहृतम् ऐरावतस्य रुद्रस्य देवशैलस्य चान्तरे । सहस्त्रयोजनायामा शतयोजनविस्तृता सर्वा ह्येकशिला भूमिर्वृक्षवीरुधवर्जिता । आप्लुता पादमात्रेण सलिलेन समन्ततः इत्येताभ्यन्तरद्रोण्यो नानाकाराः प्रकीर्त्तिताः । मेरोः पार्श्वेन विप्रेन्द्रा यथावदनुपूर्वशः

rudra uvāca | sītāntasyācalendrasya kumudasyāntareṇa ca | droṇyāṃ vihaṅgapuṣṭāyāṃ nānāsattvaniṣevitam triyojanaśatāyāmaṃ śatayojanavistṛtam | surasāmalapānīyaṃ ramyaṃ tatra surocanam droṇamātrapramāṇaiśca puṇḍarīkaiḥ sugandhibhiḥ | sahastraśatapatraiśca mahāpadmairalaṅkṛtam devadānavagandharvairmahāsarpairadhiṣṭhitam | puṇyaṃ tacchrīsaro nāma saprakāśamiheha ca prasannasalilaiḥ pūrṇaṃ śaraṇyaṃ sarvadehinām | tatra tvekaṃ mahāpadmaṃ madhye padmavanasya ca koṭipatraprakalitaṃ taruṇādityavarcasam | nityaṃ vyākośamadhuraṃ calatvādatimaṇḍalam cārukesarajālāḍhyaṃ mattabhramaranāditam | tasmin madhye bhagavatī sākṣāt śrīrnityameva hi | lakṣmīstu taṃ tadāvāsaṃ mūrttimantaṃ na saṃśayaḥ sarasastasya tīre tu tasmin siddhaniṣevitam | sadā puṣpaphalaṃ ramyaṃ tatra bilvavanaṃ mahat śatayojanavistīrṇaṃ dviyojanaśatāyatam | arddhakrośoccaśikharairmahāvṛkṣaiḥ samantataḥ | śākhāsahastrakalitairmahāskandhaiḥ samākulam phalaiḥ sahastrasaṅkāśaiḥ haritaiḥ pāṇḍuraistathā | amṛtasvādusadṛśairbherīmātraiḥ sugandhibhiḥ śīryadbhiśca patadbhiśca kīrṇabhūmivanāntaram | nāmnā tacchrīvanaṃ nāma sarvalokeṣu viśrutam devādibhiḥ samākīrṇamaṣṭābhiḥ kakubhiḥ śubham | bilvāśibhiśca munibhiḥ sevitaṃ puṇyakāribhiḥ | tatra śrīḥ saṃsthitā nityaṃ siddhasaṅghaniṣevitā ekaikasyācalendrasya maṇiśailasya cāntaram | śatayojanavistīrṇaṃ dviyojanaśatāyatam vimalaṃ paṅkajavanaṃ siddhacāraṇasevitam | puṣpaṃ lakṣmyā dhṛtaṃ bhāti nityaṃ prajvalatīva ha arddhakrośaṃ ca śikharairmahāskandhaiḥ samāvṛtam | praphullaśākhāśikharaṃ piñjaraṃ bhāti tadvanam dvibāhupariṇāhaistaistrihastāyāmavistṛtaiḥ | manaḥśilācūrṇanibhaiḥ pāṇḍukesaraśālibhiḥ puṣpairmanoharairvyāptaṃ vyākośairgandhaśobhibhiḥ | virājati vanaṃ sarvaṃ mattabhramaranāditam tadvanaṃ dānavairdaityairgandharvairyakṣarākṣasaiḥ | kinnarairapsarobhiśca mahābhogaiśca sevitam tatrāśramo bhagavataḥ kaśyapasya prajāpateḥ | siddhasādhugaṇākīrṇaṃ nānāśramasamākulam mahānīlasya madhye tu kumbhasya ca girestathā | madhye sukhā nadī nāma tasyāstīre mahadvanam pañcāśadyojanāyāmaṃ triṃśadyojanamaṇḍalam | ramyaṃ tālavanaṃ śrīmat krośārddhocchritapādapam mahābalairmahāsāraiḥ sthirairavicalaiḥ śubhaiḥ | mahadañjanasaṃsthānaiḥ parivṛttairmahāphalaiḥ mṛṣṭagandhaguṇopetairupetaṃ siddhasevitam | airāvatasya kariṇastatraiva samudāhṛtam airāvatasya rudrasya devaśailasya cāntare | sahastrayojanāyāmā śatayojanavistṛtā sarvā hyekaśilā bhūmirvṛkṣavīrudhavarjitā | āplutā pādamātreṇa salilena samantataḥ ityetābhyantaradroṇyo nānākārāḥ prakīrttitāḥ | meroḥ pārśvena viprendrā yathāvadanupūrvaśaḥ