Varaha Purana — Chapter 72

VrP 72.72

श्रीवराह उवाच । सर्वज्ञं सर्वकर्त्तारं भवं रुद्रं पुरातनम् । प्रणम्य प्रयतोऽगस्त्यः पप्रच्छ परमेश्वरम् अगस्त्य उवाच । भवान् ब्रह्मा च विष्णुश्च त्रयमेतत् त्रयी स्मृता । दीपोऽग्निर्दोपसंयोगैः सर्वशास्त्रेषु सर्वतः कस्मिन् प्रधानो भगवान् काले कस्मिन्नधोक्षजः । ब्रह्मा वा एतदाचक्ष्व मम देव त्रिलोचन रुद्र उवाच । विष्णुरेव परं ब्रह्म त्रिभेदमिह पठ्यते । वेदसिद्धान्तमार्गेषु तन्न जानन्ति मोहताः विशप्रवेशने धातुस्तत्र ष्णु प्रत्ययादनु । विष्णुर्यः सर्वदेवेषु परमात्मा सनातनः योऽयं विष्णुस्तु दशधा कीर्त्यते चैकधा द्विजाः । स आदित्यो महाभाग योगैश्वर्यसमन्वितः स देवकार्याणि सदा कुरुते परमेश्वरः । मनुष्यभावमाश्रित्य स मां स्तौति युगे युगे । लोकमार्गप्रवृत्त्यर्थं देवकार्यार्थसिद्धये अहं च वरदस्तस्य द्वापरे द्वापरे द्विज । अहं च तं सदा स्तौमि श्वेतद्वीपे कृते युगे सृष्टिकाले चतुर्वक्त्रं स्तौमि कालो भवामि च । ब्रह्मा देवासुरा स्तौति मां सदा तु कृते युगे । लिङ्गमूर्तिं च मां देवा यजन्ते भोगकाङ्क्षिणः सहस्त्रशीर्षकं देवं मनसा तु मुमुक्षवः । यजन्ते यं स विश्वात्मा देवो नारायणः स्वयम् ब्रह्मयज्ञेन ये नित्यं यजन्ते द्विजसत्तमाः । ते ब्रह्माणं प्रीणयन्ति वेदो ब्रह्मा प्रकीर्तितः नारायणः शिवो विष्णुः शंकर पुरुषोत्तमः । एतैस्तु नामभिर्ब्रह्म परं प्रोक्तं सनातनम् । तं च चिन्तामयं योगं प्रवदन्ति मनीषिणः पशूनां शमनं यज्ञे होमकर्म च यद्भवेत् । तदोमिति च विख्यातं तत्राहं संव्यवस्थितः कर्मवेदयुजां विप्र ब्रह्मा विष्णुर्महेश्वरः । वयं त्रयोऽपि मन्त्राद्या नात्र कार्या विचारणा अहं विष्णुस्तथा वेदा ब्रह्म कर्माणि चाप्युत । एतत् त्रयं त्वेकमेव न पृथग् भावयेत् सुधीः योऽन्यथा भावयेदेतत् पक्षपातेन सुव्रत । स याति नरकं घोरं रौरवं पापपूरुषः अहं ब्रह्मा च विष्णुश्च ऋग्यजुः साम एव च । नैतस्मिन् भेदमस्यास्ति सर्वेषां द्विजसत्तम

śrīvarāha uvāca | sarvajñaṃ sarvakarttāraṃ bhavaṃ rudraṃ purātanam | praṇamya prayato'gastyaḥ papraccha parameśvaram agastya uvāca | bhavān brahmā ca viṣṇuśca trayametat trayī smṛtā | dīpo'gnirdopasaṃyogaiḥ sarvaśāstreṣu sarvataḥ kasmin pradhāno bhagavān kāle kasminnadhokṣajaḥ | brahmā vā etadācakṣva mama deva trilocana rudra uvāca | viṣṇureva paraṃ brahma tribhedamiha paṭhyate | vedasiddhāntamārgeṣu tanna jānanti mohatāḥ viśapraveśane dhātustatra ṣṇu pratyayādanu | viṣṇuryaḥ sarvadeveṣu paramātmā sanātanaḥ yo'yaṃ viṣṇustu daśadhā kīrtyate caikadhā dvijāḥ | sa ādityo mahābhāga yogaiśvaryasamanvitaḥ sa devakāryāṇi sadā kurute parameśvaraḥ | manuṣyabhāvamāśritya sa māṃ stauti yuge yuge | lokamārgapravṛttyarthaṃ devakāryārthasiddhaye ahaṃ ca varadastasya dvāpare dvāpare dvija | ahaṃ ca taṃ sadā staumi śvetadvīpe kṛte yuge sṛṣṭikāle caturvaktraṃ staumi kālo bhavāmi ca | brahmā devāsurā stauti māṃ sadā tu kṛte yuge | liṅgamūrtiṃ ca māṃ devā yajante bhogakāṅkṣiṇaḥ sahastraśīrṣakaṃ devaṃ manasā tu mumukṣavaḥ | yajante yaṃ sa viśvātmā devo nārāyaṇaḥ svayam brahmayajñena ye nityaṃ yajante dvijasattamāḥ | te brahmāṇaṃ prīṇayanti vedo brahmā prakīrtitaḥ nārāyaṇaḥ śivo viṣṇuḥ śaṃkara puruṣottamaḥ | etaistu nāmabhirbrahma paraṃ proktaṃ sanātanam | taṃ ca cintāmayaṃ yogaṃ pravadanti manīṣiṇaḥ paśūnāṃ śamanaṃ yajñe homakarma ca yadbhavet | tadomiti ca vikhyātaṃ tatrāhaṃ saṃvyavasthitaḥ karmavedayujāṃ vipra brahmā viṣṇurmaheśvaraḥ | vayaṃ trayo'pi mantrādyā nātra kāryā vicāraṇā ahaṃ viṣṇustathā vedā brahma karmāṇi cāpyuta | etat trayaṃ tvekameva na pṛthag bhāvayet sudhīḥ yo'nyathā bhāvayedetat pakṣapātena suvrata | sa yāti narakaṃ ghoraṃ rauravaṃ pāpapūruṣaḥ ahaṃ brahmā ca viṣṇuśca ṛgyajuḥ sāma eva ca | naitasmin bhedamasyāsti sarveṣāṃ dvijasattama