Varaha Purana — Chapter 62

VrP 62.62

अगस्त्य उवाच । अथापरं महाराज व्रतमारोग्यसंज्ञितम् । कथयामि परं पुण्यं सर्वपापप्रणाशनम् तस्यैव माघमासस्य सप्तम्यां समुपोषितः । पूजयेद् भास्करं देवं विष्णुरूपं सनातनम् आदित्य भास्कर रवे भानो सूर्य दिवाकर । प्रभाकरेति संपूज्य एवं संपूज्यते रविः षष्ठ्यां चैव कृताहारः सप्तम्यां भानुमर्चयेत् । अष्टम्यां चैव भुञ्जीत एष एव विधिक्रमः अनेन वत्सरं पूर्णं विधिना योऽर्चयेद् रविम् । तस्यारोग्यं धनं धान्यमिह जन्ममि जायते । परत्र च शुभं स्थानं यद् गत्वा न निवर्तते सार्वभौमः पुरा राजा अनरण्यो महाबलः । तेनायमर्चितो देवो व्रतेनानेन पार्थिव । तस्य तुष्टो वरं देवः प्रादादारोग्यमुत्तमम् भद्राश्व उवाच । किमसौ रोगवान् राजा येनारोग्यमवाप्तवान् । सार्वभौमस्य च कथं ब्रह्मन् रोगस्य संभवः अगस्त्य उवाच । स राजा सार्वभौमोऽभूद् यशस्वी च सुरूपवान् । स कदाचिन्नृपश्रेष्ठो नृपश्रेष्ठ महाबलः गतवान् मानसं दिव्यं सरो देवगणान्वितम् । तत्रापश्यद् बृहद् पद्मं सरोमध्यगतं सितम् तत्र चाङ्गुष्ठमात्रं तु स्थितं पुरुषसत्तमम् । रक्तवासोभिराछन्नं द्विभुजं तिग्मतेजसम् तं दृष्ट्वा सारथिं प्राह पद्ममेतत् समानय । इदं तु शिरसा बिभ्रत् सर्वलोकस्य सन्निधौ । श्लाघनीयो भविष्यामि तस्मादाहर माचिरम् एवमुक्तस्तदा तेन सारथिः प्रविवेश ह । ग्रहीतुमुपचक्राम तं पद्मं नृपसत्तम स्पृष्टमात्रे ततः पद्मे हुङ्कारः समजायत । तेन शब्देन स त्रस्तः पपात च ममार च राजा च तत्क्षणात् तेन शब्देन समपद्यत । कुष्ठी विगतवर्णश्च बलवीर्यविवर्जितः तथागतमथात्मानं दृष्ट्वा स पुरुषर्षभः । तस्थौ तत्रैव शोकार्त्तः किमेतदिति चिन्तयन् तस्य चिन्तयतो धीमानाजगाम महातपाः । वसिष्ठो ब्रह्मपुत्रोऽथ तं स पप्रच्छ पार्थिवम् कथं ते राजशार्दूल तव देहस्य शासनम् । इदानीमेव किं कार्यं तन्ममाचक्ष्व पृच्छतः एवमुक्तस्ततो राजा वसिष्ठेन महात्मना । सर्वं पद्मस्य वृत्तान्तं कथयामास स प्रभुः तं श्रुत्वा स मुनिस्तत्र साधु राजन्नथाब्रवीत् । असाधुरथ वा तिष्ठ तस्मात् कुष्ठित्वमागतः एवमुक्तस्तदा राजा वेपमानः कृताञ्जलिः । पप्रच्छ साध्वहं विप्र कथं वाऽसाध्वहं मुने । कथं च कुष्ठं मे जातमेतन्मे वक्तुमर्हसि वसिष्ठ उवाच । एतद् ब्रह्मोद्भवं नाम पद्मं त्रैलोक्यविश्रुतम् । दृष्टमात्रेण चानेन दृष्टाः स्युः सर्वदेवताः । एतस्मिन् दृश्यते चैतत् षण्मासं क्वापि पार्थिव एतस्मिन् दृष्टमात्रे तु यो जलं विशते नरः । सर्वपापविनिर्मुक्तः परं निर्वाणमर्हति ब्रह्मणः प्रागवस्थाया मूर्तिरप्सु व्यवस्थिता । एतां दृष्ट्वा जले मग्नः संसाराद् विप्रमुच्यते इमं च दृष्ट्वा ते सूतो जले मग्नो नरोत्तम । प्रविष्टश्च पुनरिमं हर्तुमिच्छन्नराधिप । प्राप्तवानसि दुर्बुद्धे कुष्ठित्वं पापपूरुष दृष्टमेतत् त्वया यस्मात् त्वं साध्विति ततः प्रभो । मयोक्तो मोहमापन्नस्तेनासाधुरितीरितः ब्रह्मपुत्रो ह्यहं चेमं पश्यामि परमेश्वरम् । अहन्यहनि चागच्छंस्तं पुनर्दृष्टवानसि देवा अपि वदन्त्येते पद्मं काञ्चनमुत्तमम् । मानसे ब्रह्मपद्मं तु दृष्ट्वा चात्र गतं हरिम् । प्राप्स्यामस्तत् परं ब्रह्म यद् गत्वा न पुनर्भवेत् इदं च कारणं चान्यत् कुष्ठस्य श्रृणु पार्थिव । आदित्यः पद्मगर्भेऽस्मिन् स्वयमेव व्यवस्थितः तं दृष्ट्वा तत्त्वतो भावः परमात्मैष शाश्वतः । धारयामि शिरस्येनं लोकमध्ये विभूषणम् एवं ते जल्पता पापमिदं देवेन दर्शितम् । इदानीमिममेव त्वमाराधय महामते अगस्त्य उवाच । एवमुक्त्वा वसिष्ठस्तु इममेव व्रतं तदा । आदित्याराधनं दिव्यमारोग्याख्यं जगाद ह सोऽपि राजाऽकरोच्चेमं व्रतं भक्तिसमन्वितः । सिद्धिं च परमां प्राप्तो विरोगश्चाभवत् क्षणात्

agastya uvāca | athāparaṃ mahārāja vratamārogyasaṃjñitam | kathayāmi paraṃ puṇyaṃ sarvapāpapraṇāśanam tasyaiva māghamāsasya saptamyāṃ samupoṣitaḥ | pūjayed bhāskaraṃ devaṃ viṣṇurūpaṃ sanātanam āditya bhāskara rave bhāno sūrya divākara | prabhākareti saṃpūjya evaṃ saṃpūjyate raviḥ ṣaṣṭhyāṃ caiva kṛtāhāraḥ saptamyāṃ bhānumarcayet | aṣṭamyāṃ caiva bhuñjīta eṣa eva vidhikramaḥ anena vatsaraṃ pūrṇaṃ vidhinā yo'rcayed ravim | tasyārogyaṃ dhanaṃ dhānyamiha janmami jāyate | paratra ca śubhaṃ sthānaṃ yad gatvā na nivartate sārvabhaumaḥ purā rājā anaraṇyo mahābalaḥ | tenāyamarcito devo vratenānena pārthiva | tasya tuṣṭo varaṃ devaḥ prādādārogyamuttamam bhadrāśva uvāca | kimasau rogavān rājā yenārogyamavāptavān | sārvabhaumasya ca kathaṃ brahman rogasya saṃbhavaḥ agastya uvāca | sa rājā sārvabhaumo'bhūd yaśasvī ca surūpavān | sa kadācinnṛpaśreṣṭho nṛpaśreṣṭha mahābalaḥ gatavān mānasaṃ divyaṃ saro devagaṇānvitam | tatrāpaśyad bṛhad padmaṃ saromadhyagataṃ sitam tatra cāṅguṣṭhamātraṃ tu sthitaṃ puruṣasattamam | raktavāsobhirāchannaṃ dvibhujaṃ tigmatejasam taṃ dṛṣṭvā sārathiṃ prāha padmametat samānaya | idaṃ tu śirasā bibhrat sarvalokasya sannidhau | ślāghanīyo bhaviṣyāmi tasmādāhara māciram evamuktastadā tena sārathiḥ praviveśa ha | grahītumupacakrāma taṃ padmaṃ nṛpasattama spṛṣṭamātre tataḥ padme huṅkāraḥ samajāyata | tena śabdena sa trastaḥ papāta ca mamāra ca rājā ca tatkṣaṇāt tena śabdena samapadyata | kuṣṭhī vigatavarṇaśca balavīryavivarjitaḥ tathāgatamathātmānaṃ dṛṣṭvā sa puruṣarṣabhaḥ | tasthau tatraiva śokārttaḥ kimetaditi cintayan tasya cintayato dhīmānājagāma mahātapāḥ | vasiṣṭho brahmaputro'tha taṃ sa papraccha pārthivam kathaṃ te rājaśārdūla tava dehasya śāsanam | idānīmeva kiṃ kāryaṃ tanmamācakṣva pṛcchataḥ evamuktastato rājā vasiṣṭhena mahātmanā | sarvaṃ padmasya vṛttāntaṃ kathayāmāsa sa prabhuḥ taṃ śrutvā sa munistatra sādhu rājannathābravīt | asādhuratha vā tiṣṭha tasmāt kuṣṭhitvamāgataḥ evamuktastadā rājā vepamānaḥ kṛtāñjaliḥ | papraccha sādhvahaṃ vipra kathaṃ vā'sādhvahaṃ mune | kathaṃ ca kuṣṭhaṃ me jātametanme vaktumarhasi vasiṣṭha uvāca | etad brahmodbhavaṃ nāma padmaṃ trailokyaviśrutam | dṛṣṭamātreṇa cānena dṛṣṭāḥ syuḥ sarvadevatāḥ | etasmin dṛśyate caitat ṣaṇmāsaṃ kvāpi pārthiva etasmin dṛṣṭamātre tu yo jalaṃ viśate naraḥ | sarvapāpavinirmuktaḥ paraṃ nirvāṇamarhati brahmaṇaḥ prāgavasthāyā mūrtirapsu vyavasthitā | etāṃ dṛṣṭvā jale magnaḥ saṃsārād vipramucyate imaṃ ca dṛṣṭvā te sūto jale magno narottama | praviṣṭaśca punarimaṃ hartumicchannarādhipa | prāptavānasi durbuddhe kuṣṭhitvaṃ pāpapūruṣa dṛṣṭametat tvayā yasmāt tvaṃ sādhviti tataḥ prabho | mayokto mohamāpannastenāsādhuritīritaḥ brahmaputro hyahaṃ cemaṃ paśyāmi parameśvaram | ahanyahani cāgacchaṃstaṃ punardṛṣṭavānasi devā api vadantyete padmaṃ kāñcanamuttamam | mānase brahmapadmaṃ tu dṛṣṭvā cātra gataṃ harim | prāpsyāmastat paraṃ brahma yad gatvā na punarbhavet idaṃ ca kāraṇaṃ cānyat kuṣṭhasya śrṛṇu pārthiva | ādityaḥ padmagarbhe'smin svayameva vyavasthitaḥ taṃ dṛṣṭvā tattvato bhāvaḥ paramātmaiṣa śāśvataḥ | dhārayāmi śirasyenaṃ lokamadhye vibhūṣaṇam evaṃ te jalpatā pāpamidaṃ devena darśitam | idānīmimameva tvamārādhaya mahāmate agastya uvāca | evamuktvā vasiṣṭhastu imameva vrataṃ tadā | ādityārādhanaṃ divyamārogyākhyaṃ jagāda ha so'pi rājā'karoccemaṃ vrataṃ bhaktisamanvitaḥ | siddhiṃ ca paramāṃ prāpto virogaścābhavat kṣaṇāt