Varaha Purana — Chapter 52

VrP 52.52

अगस्त्य उवाच । स त्रिवर्णो नृपोत्सृष्टः स्वतन्त्रत्वाच्च पार्थिव । अहं नामानमसृजत् पुत्रं पुत्रस्त्रिवर्णकम् तस्यापि चाभवत् कन्या अवबोधस्वरूपिणी । सा तु विज्ञानदं पुत्रं मनोह्वं विससर्ज तस्यापि सर्वरूपाः स्युस्तनयाः पञ्चभोगिनः । यथासंख्येन पुत्रास्तु तेषामक्षाभिधानकाः एते पूर्वं दस्यवः स्युस्ततो राज्ञा वशीकृताः । अमूर्त्ता इव ते सर्वे चक्रुरायतनं शुभम् नवद्बारं पुरं तस्य त्वेकस्तम्भं चतुष्पथम् । नदीसहस्त्रसंकीर्ण जलकृत्य समास्थितम् तत्पुरं ते प्रविविशुरेकीभूतास्ततो नव । पुरुषो मूर्त्तिमान् राजा पशुपालोऽभवत् क्षणात् ततस्तत्पुरसंस्थस्तु पशुपालो महानृपः । संसूच्य वाचकाञ्छब्दान् वेदान् सस्मार तत्पुरे आत्मस्वरूपिणो नित्यास्तदुक्तानि व्रतानि च । नियमान् क्रतवश्चैव सर्वान् राजा चकार ह स कदाचिन्नृपः खिन्नः कर्मकाण्डं प्ररोचयन् । सर्वज्ञो योगनिद्रायां स्थित्वा पुत्रं ससर्ज ह चतुर्वक्त्रं चतुर्बाहुं चतुर्वेदं चतुष्पथम् । तस्मादारभ्य नृपतेर्वशे पश्वादयः स्थिताः तस्मिन् समुद्रे स नृपो वने तस्मिंस्तथैव च । तृणादिषु नृपस्सैव हस्त्यादिषु तथैव च । समोभवत् कर्मकाण्डादनुज्ञाय महामते

agastya uvāca | sa trivarṇo nṛpotsṛṣṭaḥ svatantratvācca pārthiva | ahaṃ nāmānamasṛjat putraṃ putrastrivarṇakam tasyāpi cābhavat kanyā avabodhasvarūpiṇī | sā tu vijñānadaṃ putraṃ manohvaṃ visasarja tasyāpi sarvarūpāḥ syustanayāḥ pañcabhoginaḥ | yathāsaṃkhyena putrāstu teṣāmakṣābhidhānakāḥ ete pūrvaṃ dasyavaḥ syustato rājñā vaśīkṛtāḥ | amūrttā iva te sarve cakrurāyatanaṃ śubham navadbāraṃ puraṃ tasya tvekastambhaṃ catuṣpatham | nadīsahastrasaṃkīrṇa jalakṛtya samāsthitam tatpuraṃ te praviviśurekībhūtāstato nava | puruṣo mūrttimān rājā paśupālo'bhavat kṣaṇāt tatastatpurasaṃsthastu paśupālo mahānṛpaḥ | saṃsūcya vācakāñchabdān vedān sasmāra tatpure ātmasvarūpiṇo nityāstaduktāni vratāni ca | niyamān kratavaścaiva sarvān rājā cakāra ha sa kadācinnṛpaḥ khinnaḥ karmakāṇḍaṃ prarocayan | sarvajño yoganidrāyāṃ sthitvā putraṃ sasarja ha caturvaktraṃ caturbāhuṃ caturvedaṃ catuṣpatham | tasmādārabhya nṛpatervaśe paśvādayaḥ sthitāḥ tasmin samudre sa nṛpo vane tasmiṃstathaiva ca | tṛṇādiṣu nṛpassaiva hastyādiṣu tathaiva ca | samobhavat karmakāṇḍādanujñāya mahāmate