Varaha Purana — Chapter 48

VrP 48.48

दुर्वासा उवाच । तद्वद् भाद्रपदे मासि शुक्लपक्षे तु द्वादशीम् । संकल्प्य विधिना देवमर्च्चयेत् परमेश्वरम् नमोऽस्तु कल्किने पादौ हृषीकेशाय वै कटिम् । म्लेच्छविध्वंसनायेति जगन्मूर्त्ते तथोदरम् शितिकण्ठाय कण्ठं तु खड्गपाणेति वै भुजौ । चतुर्भुजायेति हस्तौ विश्वमूर्त्ते तथा शिरः एवमभ्यर्च्य मेधावी प्राग्वत् तस्याग्रतो घटम् । विन्यसेत् कल्किनं देवं सौवर्णं तत्र कारयेत् सितवस्त्रयुगच्छन्नं गन्धपुष्पोपशोभितम् । कृत्वा प्रभाते विप्राय प्रदेयं शास्त्रवित्तमे । एवं कृते भवेद् यस्तु तन्निबोध महामुने पूर्वं राजा विशालोऽभूत् काश्यां पुर्यां महाबलः । गोत्रजैर्हृतराज्योऽसौ गन्धमादनमाविशत् तस्य द्रोण्यां महाराज बदरीं प्राप्य शोभनाम् । हृतराज्यो विशेषेण गतश्रीको नरोत्तमः कदाचिदागतौ तत्र पुराणावृषिसत्तमौ । नरनारायणौ देवौ सर्वदेवनमस्कृतौ तौ दृष्ट्वा तत्र राजानं पूर्वागतमरिंदमौ । ध्यायन्तं परमं ब्रह्म विष्ण्वाख्यं परमं पदम् तौ प्रीतावूचतुस्तं तु राजानं क्षीणकल्मषम् । वरं वृणीष्व राजेन्द्र वरदौ स्वस्तवागतौ राजोवाच । भवन्तौ कौ न जानामि कस्य गृह्णाम्यहं वरम् । आराधयामि यत् तस्माद् वरमिच्छामि शोभनम् एवमुक्तौ तु तौ राज्ञा कमाराधयसे प्रभो । कं वा वरं वृणुष्व त्वं कथयस्व कुतूहलात् एवमुक्तस्ततो राजा विष्णुमाराधयाम्यहम् । कथयित्वा स्थितस्तूष्णीं ततस्तावूचतुः पुनः राजन् तस्यैव देवस्य प्रसादादावयोर्वरः । दातव्यस्ते वरं ब्रूहि कस्ते मनसि वर्त्तते राजोवाच । यथा यज्ञेश्वरं देवं यज्ञैर्विविधदक्षिणैः । यष्टुं समर्थता मे स्यात् तथा मे ददतं वरम् नर उवाच । स्वयं नारायणो देवो लोकमार्गप्रदर्शकः । मया सह तपः कुर्याद् बदर्यां लोकभावनः अयं मत्स्योऽभवत् पूर्वं पुनः कूर्म्मस्वरूपवान् । वराहश्चाभवद् देवो नरसिंहस्ततोऽभवत् वामनस्तु ततो जातो जामदग्न्यो महाबलः । पुनर्दाशरथिर्भूत्वा वासुदेवः पुनर्बभौ बुद्धो भूत्वा जनं ह्येष मोहयामास पार्थिव । सपत्नान् दस्यवो म्लेच्छान् पुनर्हत्वा महीमिमाम् । प्रकृतिस्थां चकारायं स एष भगवान् हरिः पूज्यते मत्स्यरूपेण सर्वज्ञत्वमभीप्सुभिः । स्ववंशोद्धरणार्थाय कूर्मरूपी तु पूज्यते भवोदधिनिमग्नेन वाराहः पूज्यते हरिः । नारसिंहेण रूपेण तद्वत् पापभयान्नरैः वामनं मोहनाशाय वित्तार्थे जगदग्निजम् । क्रूरशत्रुविनाशाय यजेद् दाशरथिं बुधः बलकृष्णौ यजेद् धीमान् पुत्रकामो न संशयः । रूपकामो यजेद् बुद्धं कल्किनं शत्रुघातने एवमुक्त्वा नरस्तस्य इमामेवाब्रवीन्मुनिः । द्वादशीं कृतवान् सोऽपि चक्रवर्ती बभूव ह । तस्यैव नाम्ना बदरी विशालाख्याऽभवन्मुने इह जन्मनि राजाऽसौ राज्यं कृत्वा इयाद् वनम् । यज्ञैश्च विविधैरिष्ट्वा परं निर्वाणमाप्तवान्

durvāsā uvāca | tadvad bhādrapade māsi śuklapakṣe tu dvādaśīm | saṃkalpya vidhinā devamarccayet parameśvaram namo'stu kalkine pādau hṛṣīkeśāya vai kaṭim | mlecchavidhvaṃsanāyeti jaganmūrtte tathodaram śitikaṇṭhāya kaṇṭhaṃ tu khaḍgapāṇeti vai bhujau | caturbhujāyeti hastau viśvamūrtte tathā śiraḥ evamabhyarcya medhāvī prāgvat tasyāgrato ghaṭam | vinyaset kalkinaṃ devaṃ sauvarṇaṃ tatra kārayet sitavastrayugacchannaṃ gandhapuṣpopaśobhitam | kṛtvā prabhāte viprāya pradeyaṃ śāstravittame | evaṃ kṛte bhaved yastu tannibodha mahāmune pūrvaṃ rājā viśālo'bhūt kāśyāṃ puryāṃ mahābalaḥ | gotrajairhṛtarājyo'sau gandhamādanamāviśat tasya droṇyāṃ mahārāja badarīṃ prāpya śobhanām | hṛtarājyo viśeṣeṇa gataśrīko narottamaḥ kadācidāgatau tatra purāṇāvṛṣisattamau | naranārāyaṇau devau sarvadevanamaskṛtau tau dṛṣṭvā tatra rājānaṃ pūrvāgatamariṃdamau | dhyāyantaṃ paramaṃ brahma viṣṇvākhyaṃ paramaṃ padam tau prītāvūcatustaṃ tu rājānaṃ kṣīṇakalmaṣam | varaṃ vṛṇīṣva rājendra varadau svastavāgatau rājovāca | bhavantau kau na jānāmi kasya gṛhṇāmyahaṃ varam | ārādhayāmi yat tasmād varamicchāmi śobhanam evamuktau tu tau rājñā kamārādhayase prabho | kaṃ vā varaṃ vṛṇuṣva tvaṃ kathayasva kutūhalāt evamuktastato rājā viṣṇumārādhayāmyaham | kathayitvā sthitastūṣṇīṃ tatastāvūcatuḥ punaḥ rājan tasyaiva devasya prasādādāvayorvaraḥ | dātavyaste varaṃ brūhi kaste manasi varttate rājovāca | yathā yajñeśvaraṃ devaṃ yajñairvividhadakṣiṇaiḥ | yaṣṭuṃ samarthatā me syāt tathā me dadataṃ varam nara uvāca | svayaṃ nārāyaṇo devo lokamārgapradarśakaḥ | mayā saha tapaḥ kuryād badaryāṃ lokabhāvanaḥ ayaṃ matsyo'bhavat pūrvaṃ punaḥ kūrmmasvarūpavān | varāhaścābhavad devo narasiṃhastato'bhavat vāmanastu tato jāto jāmadagnyo mahābalaḥ | punardāśarathirbhūtvā vāsudevaḥ punarbabhau buddho bhūtvā janaṃ hyeṣa mohayāmāsa pārthiva | sapatnān dasyavo mlecchān punarhatvā mahīmimām | prakṛtisthāṃ cakārāyaṃ sa eṣa bhagavān hariḥ pūjyate matsyarūpeṇa sarvajñatvamabhīpsubhiḥ | svavaṃśoddharaṇārthāya kūrmarūpī tu pūjyate bhavodadhinimagnena vārāhaḥ pūjyate hariḥ | nārasiṃheṇa rūpeṇa tadvat pāpabhayānnaraiḥ vāmanaṃ mohanāśāya vittārthe jagadagnijam | krūraśatruvināśāya yajed dāśarathiṃ budhaḥ balakṛṣṇau yajed dhīmān putrakāmo na saṃśayaḥ | rūpakāmo yajed buddhaṃ kalkinaṃ śatrughātane evamuktvā narastasya imāmevābravīnmuniḥ | dvādaśīṃ kṛtavān so'pi cakravartī babhūva ha | tasyaiva nāmnā badarī viśālākhyā'bhavanmune iha janmani rājā'sau rājyaṃ kṛtvā iyād vanam | yajñaiśca vividhairiṣṭvā paraṃ nirvāṇamāptavān