Varaha Purana — Chapter 47

VrP 47.47

दुर्वासा उवाच । श्रावणस्य तु मासस्य शुक्लपक्षे तु द्वादशी । अर्चयेत् परमं देवं गन्धपुष्पैर्जनार्नम् दामोदराय पादौ तु हृषीकेशाय वै कटिम् । सनातनेति जठरमुरः श्रीवत्सधारिणे चक्रपाणयेति भुजौ कण्ठं च हरये तथा । मुञ्जकेशाय च शिरो भद्रायेति शिखां तथा एवं संपूज्य संस्थाप्य कुम्भं पूर्ववदेव तु । विन्यस्य वस्त्रयुग्मं तु तस्योपरि ततो न्यसेत् काञ्चनं देवदेवं तु दामोदरसनामकम् । तमभ्यर्च्य विधानेन गन्धपुष्पादिभिः क्रमात् प्राग्वत् तं ब्राह्मणे दद्याद् वेदवेदाङ्गपारगे । एवं नियमयुक्तस्य प्रभावं तच्छृणुष्व मे एष ते विधिरुद्दिष्टः श्रावणे मासि वै विभो । एतस्याश्च प्रभावं यत् श्रृणु पापप्रणाशनम् पुरा कृतयुगे राजा नृगो नाम महाबलः । बभ्राम स वनं घोरं मृगयासक्तमानसः स कदाचित् तुरङ्गेण हृतो दूरं महद्वनम् । व्याघ्रसिंहगजाकीर्णं दस्युसर्पनिषेवितम् एकाकी तत्र राजा तु अश्वं मुच्य तरोरधः । स्वयं कुशमथास्तीर्य सुप्तो दुःखसमन्वितः तावत् तत्रैव लुब्धानां सहस्त्राणि चतुर्दश । आगतानि मृगान् हन्तुं रात्रौ राज्ञः समन्ततः तत्रापश्यन्त ते सुप्तं हेमरत्नविभूषितम् । नृगं राजानमत्युग्रं श्रिया परमया युतम् ते गत्वा त्वरितं व्याधाः स्वभर्त्रे संन्यवेदयन् । सोऽपि रत्नसुवर्णार्थं राजानं हन्तुमुद्यतः तुरगस्य च हेतोस्तु निस्त्रिंशा वनचारिणः । राजानं सुप्तमासाद्य निगृहीतुं प्रचक्रमुः तावद् राज्ञः शरीरात् तु श्वेताभरणभूषिता । नारी काचित् समुत्तस्थौ स्त्रक्चन्दनविभूषिता । उत्थाय चक्रमादाय ते म्लेच्छा विनिपातिताः दस्यून् निहत्य सा देवी तस्य राज्ञस्तनुं पुनः । प्रविशन्त्याशु राजाऽपि प्रतिबुद्धोऽथ दृष्टवान् । म्लेच्छांस्तु निहतान् दृष्ट्वा सा स्वमूर्त्तिलयं गता अश्वमारुह्य स पुनर्वामदेवाश्रमं ययौ । तत्रापृच्छद् ऋषिं भक्त्या का स्त्री के ते निपातिताः । एतत् कार्यमृषे मह्यं कथयस्व प्रसीद मे वामदेव उवाच । त्वमासीच्छूद्रजातीय अन्यजन्मनि पार्थिव । तत्र त्वया ब्राह्मणस्य प्रेषणं कुर्वता श्रुता । श्रावणस्य तु मासस्य शुक्लपक्षे तु द्वादशी सविधानात् त्वया राजन् भक्त्या वै समुपोषिता । उपोषितायां तस्यां तु राज्यं लब्धं त्वयाऽनघ सर्वापत्सु च सा देवी भवन्तं परिरक्षति । यया विनिहताः क्रूरा म्लेच्छाः पापसमन्विताः । भवांश्च रक्षितो राजन् श्रावणद्वादशी तु सा एकैव पाति चापत्सु राज्यमेकैव यच्छति । किं पुनर्द्वादशैतास्तु येनैन्द्रं न ददुः पदम्

durvāsā uvāca | śrāvaṇasya tu māsasya śuklapakṣe tu dvādaśī | arcayet paramaṃ devaṃ gandhapuṣpairjanārnam dāmodarāya pādau tu hṛṣīkeśāya vai kaṭim | sanātaneti jaṭharamuraḥ śrīvatsadhāriṇe cakrapāṇayeti bhujau kaṇṭhaṃ ca haraye tathā | muñjakeśāya ca śiro bhadrāyeti śikhāṃ tathā evaṃ saṃpūjya saṃsthāpya kumbhaṃ pūrvavadeva tu | vinyasya vastrayugmaṃ tu tasyopari tato nyaset kāñcanaṃ devadevaṃ tu dāmodarasanāmakam | tamabhyarcya vidhānena gandhapuṣpādibhiḥ kramāt prāgvat taṃ brāhmaṇe dadyād vedavedāṅgapārage | evaṃ niyamayuktasya prabhāvaṃ tacchṛṇuṣva me eṣa te vidhiruddiṣṭaḥ śrāvaṇe māsi vai vibho | etasyāśca prabhāvaṃ yat śrṛṇu pāpapraṇāśanam purā kṛtayuge rājā nṛgo nāma mahābalaḥ | babhrāma sa vanaṃ ghoraṃ mṛgayāsaktamānasaḥ sa kadācit turaṅgeṇa hṛto dūraṃ mahadvanam | vyāghrasiṃhagajākīrṇaṃ dasyusarpaniṣevitam ekākī tatra rājā tu aśvaṃ mucya taroradhaḥ | svayaṃ kuśamathāstīrya supto duḥkhasamanvitaḥ tāvat tatraiva lubdhānāṃ sahastrāṇi caturdaśa | āgatāni mṛgān hantuṃ rātrau rājñaḥ samantataḥ tatrāpaśyanta te suptaṃ hemaratnavibhūṣitam | nṛgaṃ rājānamatyugraṃ śriyā paramayā yutam te gatvā tvaritaṃ vyādhāḥ svabhartre saṃnyavedayan | so'pi ratnasuvarṇārthaṃ rājānaṃ hantumudyataḥ turagasya ca hetostu nistriṃśā vanacāriṇaḥ | rājānaṃ suptamāsādya nigṛhītuṃ pracakramuḥ tāvad rājñaḥ śarīrāt tu śvetābharaṇabhūṣitā | nārī kācit samuttasthau strakcandanavibhūṣitā | utthāya cakramādāya te mlecchā vinipātitāḥ dasyūn nihatya sā devī tasya rājñastanuṃ punaḥ | praviśantyāśu rājā'pi pratibuddho'tha dṛṣṭavān | mlecchāṃstu nihatān dṛṣṭvā sā svamūrttilayaṃ gatā aśvamāruhya sa punarvāmadevāśramaṃ yayau | tatrāpṛcchad ṛṣiṃ bhaktyā kā strī ke te nipātitāḥ | etat kāryamṛṣe mahyaṃ kathayasva prasīda me vāmadeva uvāca | tvamāsīcchūdrajātīya anyajanmani pārthiva | tatra tvayā brāhmaṇasya preṣaṇaṃ kurvatā śrutā | śrāvaṇasya tu māsasya śuklapakṣe tu dvādaśī savidhānāt tvayā rājan bhaktyā vai samupoṣitā | upoṣitāyāṃ tasyāṃ tu rājyaṃ labdhaṃ tvayā'nagha sarvāpatsu ca sā devī bhavantaṃ parirakṣati | yayā vinihatāḥ krūrā mlecchāḥ pāpasamanvitāḥ | bhavāṃśca rakṣito rājan śrāvaṇadvādaśī tu sā ekaiva pāti cāpatsu rājyamekaiva yacchati | kiṃ punardvādaśaitāstu yenaindraṃ na daduḥ padam