Varaha Purana — Chapter 44

VrP 44.44

दुर्वास उवाच । वैशाखेऽप्येवमेवं तु संकल्प्य विधिना नरः । तद्वत् स्नानादिकं कृत्वा ततो देवालयं व्रजेत् तत्राराध्य हरिं भक्त्या एभिर्मन्त्रैर्विचक्षणः । जामदग्न्याय पादौ तु उदरं सर्वधारिणे । मधुसूदनायेति कटिमुरः श्रीवत्सधारिणे क्षत्रान्तकाय च भुजौ मणिकण्ठाय कण्ठकम् । स्वनाम्ना शङ्खचक्रौ तु शिरो ब्रह्माण्डधारिणे एवमभ्यर्च्य मेधावी प्राग्वत् तस्याग्रतो घटम् । विन्यस्य स्थगितं तद्वद् वस्त्रयुग्मेन वेष्टितम् वैणवेन तु पात्रेण तस्मिन् संस्थापयेद्धरिम् । जामदग्न्येति विख्यातं नाम्ना क्लेशविनाशनम् दक्षिणे परशुं हस्ते तस्य देवस्य कारयेत् । सर्वगन्धैश्च संपूज्य पुष्पैर्नानाविधैः शुभैः ततस्तस्याग्रतः कुर्याज्जागरं भक्तिमान्नरः । प्रभाते विमले सूर्ये ब्राह्मणाय निवेदयेत् । एवं नियमयुक्तस्य यत्फलं तन्निबोध मे आसीद् राजा महाभागो वीरसेनो महाबलः । अपुत्रः स पुरा तीव्रं तपस्तेपे महौजसा चरतस्तत्तपो घोरं याज्ञवल्क्यो महामुनिः । आजगाम महायोगी तं दृष्ट्वा नातिदूरतः तमायान्तमथो दृष्ट्वा ऋषिं परमवर्चसम् । कृताञ्जलिपुटो भूत्वा राजाभ्युत्थानमाकरोत् स पूजितो मुनिः प्राह किमर्थं तप्यते तपः । राजन् कथय धर्मज्ञ किं ते कार्यं विवक्षितम् राजोवाच । अपुत्रोऽहं महाभाग नास्ति मे पुत्रसंततिः । तेन मे तप आंस्थाय कृष्यते स्वतनुर्द्विज याज्ञवल्क्य उवाच । अलं ते तपसाऽनेन महाक्लेशेन पार्थिव । अल्पायासेन ते पुत्रो भविष्यति न संशयः राजोवाच । कथं मे भविता पुत्रो अल्पायासेन वै द्विज । एतन्मे कथय प्रीतो भगवन् प्रणतस्य ह दुर्वासा उवाच । एवमुक्तो मुनिस्तेन पार्थिवेन यशस्विना । आचख्यौ द्वादशीं चेमां वैशाखे सितपक्षजाम् स हि राजा विधानेन पुत्रकामो विशेषतः । उपोष्य लब्धवान् पुत्रं नलं परमधार्मिकम् । योऽद्यापि कीर्त्यते लोके पुण्यश्लोको नरोत्तमः प्रासङ्गिकं फलं ह्येतद् गतस्यास्य महामुने । सुपुत्रो जायते वित्तविद्यावान् कान्तिरुत्तमा इह जन्मनि किं चित्रं परलोके श्रृणुष्व मे । कल्पमेकं ब्रह्मलोके वसित्वाऽप्सरसां गणैः क्रीडत्यन्ते पुनः सृष्टौ चक्रवर्ती भवेद् ध्रुवम् । त्रिंशत्यब्दसहस्त्राणि जीवते नात्र संशयः

durvāsa uvāca | vaiśākhe'pyevamevaṃ tu saṃkalpya vidhinā naraḥ | tadvat snānādikaṃ kṛtvā tato devālayaṃ vrajet tatrārādhya hariṃ bhaktyā ebhirmantrairvicakṣaṇaḥ | jāmadagnyāya pādau tu udaraṃ sarvadhāriṇe | madhusūdanāyeti kaṭimuraḥ śrīvatsadhāriṇe kṣatrāntakāya ca bhujau maṇikaṇṭhāya kaṇṭhakam | svanāmnā śaṅkhacakrau tu śiro brahmāṇḍadhāriṇe evamabhyarcya medhāvī prāgvat tasyāgrato ghaṭam | vinyasya sthagitaṃ tadvad vastrayugmena veṣṭitam vaiṇavena tu pātreṇa tasmin saṃsthāpayeddharim | jāmadagnyeti vikhyātaṃ nāmnā kleśavināśanam dakṣiṇe paraśuṃ haste tasya devasya kārayet | sarvagandhaiśca saṃpūjya puṣpairnānāvidhaiḥ śubhaiḥ tatastasyāgrataḥ kuryājjāgaraṃ bhaktimānnaraḥ | prabhāte vimale sūrye brāhmaṇāya nivedayet | evaṃ niyamayuktasya yatphalaṃ tannibodha me āsīd rājā mahābhāgo vīraseno mahābalaḥ | aputraḥ sa purā tīvraṃ tapastepe mahaujasā caratastattapo ghoraṃ yājñavalkyo mahāmuniḥ | ājagāma mahāyogī taṃ dṛṣṭvā nātidūrataḥ tamāyāntamatho dṛṣṭvā ṛṣiṃ paramavarcasam | kṛtāñjalipuṭo bhūtvā rājābhyutthānamākarot sa pūjito muniḥ prāha kimarthaṃ tapyate tapaḥ | rājan kathaya dharmajña kiṃ te kāryaṃ vivakṣitam rājovāca | aputro'haṃ mahābhāga nāsti me putrasaṃtatiḥ | tena me tapa āṃsthāya kṛṣyate svatanurdvija yājñavalkya uvāca | alaṃ te tapasā'nena mahākleśena pārthiva | alpāyāsena te putro bhaviṣyati na saṃśayaḥ rājovāca | kathaṃ me bhavitā putro alpāyāsena vai dvija | etanme kathaya prīto bhagavan praṇatasya ha durvāsā uvāca | evamukto munistena pārthivena yaśasvinā | ācakhyau dvādaśīṃ cemāṃ vaiśākhe sitapakṣajām sa hi rājā vidhānena putrakāmo viśeṣataḥ | upoṣya labdhavān putraṃ nalaṃ paramadhārmikam | yo'dyāpi kīrtyate loke puṇyaśloko narottamaḥ prāsaṅgikaṃ phalaṃ hyetad gatasyāsya mahāmune | suputro jāyate vittavidyāvān kāntiruttamā iha janmani kiṃ citraṃ paraloke śrṛṇuṣva me | kalpamekaṃ brahmaloke vasitvā'psarasāṃ gaṇaiḥ krīḍatyante punaḥ sṛṣṭau cakravartī bhaved dhruvam | triṃśatyabdasahastrāṇi jīvate nātra saṃśayaḥ