Varaha Purana — Chapter 34

VrP 34.34

महातपा उवाच । पितॄणां संभवं राजन् कथ्यमानं निबोध मे । पूर्वं प्रजापतिर्ब्रह्मा सिसृक्षुर्विविधाः प्रजाः एकाग्रमनसा सर्वास्तन्मात्रा मनसा बहिः । कृत्वा परमकं ब्रह्म ध्यायन् सर्गेप्सुरुच्चकैः तस्यात्मनि तदा योगं गतस्य परमेष्ठिनः । तन्मात्रा निर्ययुर्देहाद् धूमवर्णाकृतित्विषः पिबाम इति भाषन्तः सुरान् सोम इति स्म ह । ऊर्ध्वं जिगमिषन्तो वै वियत्संस्थास्तपस्विनः तान् दृष्ट्वा सहसा ब्रह्मा तिर्यक्संस्थान उन्मुखान् । भवन्तः पितरः सन्तु सर्वेषां गृहमेधिनाम् ऊर्ध्ववक्त्रास्तु ये तत्र ते नान्दीमुखसंज्ञिताः । वृद्धिश्राद्धेषु सतत पूज्या श्रुतिविधानतः अग्निं पुरस्कृतो यैस्तु ते द्विजा अग्निहोत्रिणः । नित्यैर्नैमित्तिकैः काम्यैः पार्वणैस्तर्पयन्तु तान् बहिःप्रवरणा ये च क्षत्रियास्तर्पयन्तु तान् । आज्यं पिबन्ति ये चात्र तानर्चयन्तु विशः सदा ब्राह्मणैरभ्यनुज्ञाताः शूद्राः स्वपितृनामतः । तानेवार्चयतां सम्यग्विधिमन्त्रबहिष्कृताः अनाहिताग्नयो ये च ब्रह्मक्षत्रविशो नराः । स्वकालिनस्तेऽर्चयन्तु लोकाग्निपुरतः सदा इत्येवं पूजिता यूयमिष्टान् कामान् प्रयच्छत । आयुः कीर्तिं धनं पुत्रान् विद्यामभिजनं स्मृतिम् इत्युक्त्वा तु तदा ब्रह्मा तेषां पन्थानमाकरोत् । दक्षिणायनसंज्ञं तु पितॄणां च पितामहः तूष्णीं ससर्ज भूतानि तमूचुः पितरस्ततः । वृत्तिं नो देहि भगवन् यया विन्दामहे सुखम् ब्रह्मा उवाच । अमावास्यादिनं वोऽस्तु तस्यां कुशतिलोदकैः । तर्पिता मानुषैस्तृप्तिं परां गच्छथ नान्यथा तिला देयास्तथैतस्यामुपोष्य पितृभक्तितः । परमं तस्य संतुष्टा वरं यच्छत मा चिरम्

mahātapā uvāca | pitṝṇāṃ saṃbhavaṃ rājan kathyamānaṃ nibodha me | pūrvaṃ prajāpatirbrahmā sisṛkṣurvividhāḥ prajāḥ ekāgramanasā sarvāstanmātrā manasā bahiḥ | kṛtvā paramakaṃ brahma dhyāyan sargepsuruccakaiḥ tasyātmani tadā yogaṃ gatasya parameṣṭhinaḥ | tanmātrā niryayurdehād dhūmavarṇākṛtitviṣaḥ pibāma iti bhāṣantaḥ surān soma iti sma ha | ūrdhvaṃ jigamiṣanto vai viyatsaṃsthāstapasvinaḥ tān dṛṣṭvā sahasā brahmā tiryaksaṃsthāna unmukhān | bhavantaḥ pitaraḥ santu sarveṣāṃ gṛhamedhinām ūrdhvavaktrāstu ye tatra te nāndīmukhasaṃjñitāḥ | vṛddhiśrāddheṣu satata pūjyā śrutividhānataḥ agniṃ puraskṛto yaistu te dvijā agnihotriṇaḥ | nityairnaimittikaiḥ kāmyaiḥ pārvaṇaistarpayantu tān bahiḥpravaraṇā ye ca kṣatriyāstarpayantu tān | ājyaṃ pibanti ye cātra tānarcayantu viśaḥ sadā brāhmaṇairabhyanujñātāḥ śūdrāḥ svapitṛnāmataḥ | tānevārcayatāṃ samyagvidhimantrabahiṣkṛtāḥ anāhitāgnayo ye ca brahmakṣatraviśo narāḥ | svakālinaste'rcayantu lokāgnipurataḥ sadā ityevaṃ pūjitā yūyamiṣṭān kāmān prayacchata | āyuḥ kīrtiṃ dhanaṃ putrān vidyāmabhijanaṃ smṛtim ityuktvā tu tadā brahmā teṣāṃ panthānamākarot | dakṣiṇāyanasaṃjñaṃ tu pitṝṇāṃ ca pitāmahaḥ tūṣṇīṃ sasarja bhūtāni tamūcuḥ pitarastataḥ | vṛttiṃ no dehi bhagavan yayā vindāmahe sukham brahmā uvāca | amāvāsyādinaṃ vo'stu tasyāṃ kuśatilodakaiḥ | tarpitā mānuṣaistṛptiṃ parāṃ gacchatha nānyathā tilā deyāstathaitasyāmupoṣya pitṛbhaktitaḥ | paramaṃ tasya saṃtuṣṭā varaṃ yacchata mā ciram