Varaha Purana — Chapter 26

VrP 26.26

प्रजापाल उवाच । शरीरस्य कथं मूर्तिग्रहणं ज्योतिषो द्विज । एतन्मे संशयं छिन्धि प्रणतस्य द्विजोत्तम महातपा उवाच । योऽसावात्मा ज्ञानशक्तिरेक एव सनातनः । स द्वितीयं यदा चैच्छत् तदा स्वात्मस्थितो ज्वलत् यः सूर्य इति भास्वांस्तु अन्योन्येन महात्मनः । लोलीभूतानि तेजांसि भासयन्ति जगत्त्रयम् तस्मिन् सर्वे सुराः सिद्धा गणाः सर्वे महर्षिभिः । समं सूता इति विभो तस्मात् सूर्यो भवन् स्तुतः लोलीभूतस्य तस्याशु तेजसोऽभूच्छरीरकम् । पृथक्त्वेन रविः सोऽथ कीर्त्त्यते वेदवादिभिः भासयन् सर्वलोकांस्तु यतोऽसावुत्थितो दिवि । अतोऽसौ भास्करः प्रोक्तः प्रकर्षाच्च प्रभाकरः दिवा दिवस इत्युक्तस्तत्कारित्वाद् दिवाकरः । सर्वस्य जगतस्त्वादिरादित्यस्तेन उच्यते एतस्य द्वादशादित्याः संभूतास्तेजसा पृथक् । प्रधान एव सर्वेषां सर्वदा स विबुध्यते तं दृष्ट्वा जगतो व्याप्तिं कुर्वाणं परमेश्वरम् । तस्यैवान्तः स्थिता देवा विनिष्क्रम्य स्तुतिं जगुः देवा ऊचुः । भवान् प्रसूतिर्जगतः पुराणः क्षयामलैव प्रदहन् जगन्ति । समुत्थितो नाथ शमं प्रयाहि मा देवलोकान् प्लुष कर्मसाक्षिन् त्वया ततं सर्वत एव तेजः प्रतापिना सूर्य यजुःप्रवृत्ते । तिग्मं रथाङ्गं तव देवकल्पं कालाख्यमध्वान्तकरं वदन्ति प्रभाकरसक्त्वं रविरादिदेव आत्मा समस्तस्य चराचरस्य । पितामहसक्त्वं वरुणो यमश्च भूतं भविष्यच्च वदन्ति सिद्धाः ध्वान्तं प्रणु त्वं सुरलोकपूज्य प्रयाहि शान्तिं पितरो वदन्ति । वेदान्तवेद्योऽसि मखेषु देव त्वं हूयसे विष्णुरसि प्रसह्य । इति स्तुतस्तैः सुरनाथ भक्त्या प्रपाहि शंभो न इति प्रसह्य एवमुक्तस्तदा देवैः सौम्यां मूर्त्तिमथाकरोत् । प्रकाशत्वं जगामाशु देवतानां महाप्रभः एतत्सर्वं सुराणां तु दहनं शामितं पुरा । सप्तम्यां खलु सूर्येण मूर्त्तित्वं कृतवान् भुवि एतां यः पुरुषो भक्त्या उपास्ते सूर्यमर्चयेत् । भास्करेण च तस्यासौ फलमिष्टं प्रयच्छति एतत् ते कथितं राजन् सूर्याख्यानं पुरातनम् । आदिमन्वन्तरे वृत्तं मातरः श्रृणु सांप्रतम्

prajāpāla uvāca | śarīrasya kathaṃ mūrtigrahaṇaṃ jyotiṣo dvija | etanme saṃśayaṃ chindhi praṇatasya dvijottama mahātapā uvāca | yo'sāvātmā jñānaśaktireka eva sanātanaḥ | sa dvitīyaṃ yadā caicchat tadā svātmasthito jvalat yaḥ sūrya iti bhāsvāṃstu anyonyena mahātmanaḥ | lolībhūtāni tejāṃsi bhāsayanti jagattrayam tasmin sarve surāḥ siddhā gaṇāḥ sarve maharṣibhiḥ | samaṃ sūtā iti vibho tasmāt sūryo bhavan stutaḥ lolībhūtasya tasyāśu tejaso'bhūccharīrakam | pṛthaktvena raviḥ so'tha kīrttyate vedavādibhiḥ bhāsayan sarvalokāṃstu yato'sāvutthito divi | ato'sau bhāskaraḥ proktaḥ prakarṣācca prabhākaraḥ divā divasa ityuktastatkāritvād divākaraḥ | sarvasya jagatastvādirādityastena ucyate etasya dvādaśādityāḥ saṃbhūtāstejasā pṛthak | pradhāna eva sarveṣāṃ sarvadā sa vibudhyate taṃ dṛṣṭvā jagato vyāptiṃ kurvāṇaṃ parameśvaram | tasyaivāntaḥ sthitā devā viniṣkramya stutiṃ jaguḥ devā ūcuḥ | bhavān prasūtirjagataḥ purāṇaḥ kṣayāmalaiva pradahan jaganti | samutthito nātha śamaṃ prayāhi mā devalokān pluṣa karmasākṣin tvayā tataṃ sarvata eva tejaḥ pratāpinā sūrya yajuḥpravṛtte | tigmaṃ rathāṅgaṃ tava devakalpaṃ kālākhyamadhvāntakaraṃ vadanti prabhākarasaktvaṃ ravirādideva ātmā samastasya carācarasya | pitāmahasaktvaṃ varuṇo yamaśca bhūtaṃ bhaviṣyacca vadanti siddhāḥ dhvāntaṃ praṇu tvaṃ suralokapūjya prayāhi śāntiṃ pitaro vadanti | vedāntavedyo'si makheṣu deva tvaṃ hūyase viṣṇurasi prasahya | iti stutastaiḥ suranātha bhaktyā prapāhi śaṃbho na iti prasahya evamuktastadā devaiḥ saumyāṃ mūrttimathākarot | prakāśatvaṃ jagāmāśu devatānāṃ mahāprabhaḥ etatsarvaṃ surāṇāṃ tu dahanaṃ śāmitaṃ purā | saptamyāṃ khalu sūryeṇa mūrttitvaṃ kṛtavān bhuvi etāṃ yaḥ puruṣo bhaktyā upāste sūryamarcayet | bhāskareṇa ca tasyāsau phalamiṣṭaṃ prayacchati etat te kathitaṃ rājan sūryākhyānaṃ purātanam | ādimanvantare vṛttaṃ mātaraḥ śrṛṇu sāṃpratam