Varaha Purana — Chapter 15

VrP 15.15

श्रीवराह उवाच । एतच्छ्रुत्वा तदा धात्रि पितृतन्त्रं महामुनिः । संस्मारितो जन्मशतं मार्कण्डेयेन धीमता धरण्युवाच । भगवन् गौरमुखः कोऽसौ अन्यजन्मनि कः स्मृतः । कथं च स्मृतवान् स्मृत्वा किं चकार च सत्तमः श्रीवराह उवाच । भृगुरासीत् स्वयं साक्षादन्यस्मिन् ब्रह्म जन्मनि । तदन्वयात्मजस्त्वेष मार्कण्डेयो महामुनिः पुत्रैस्तु बोधिता यूयं सुगतिं प्राप्स्यथेति यत् । प्रागुक्तं ब्रह्मणा तेन मार्कण्डेयेन बोधितः सस्मार सर्वजन्मानि स्मृत्वा चैव तु यत्कृतम् । तच्छृणुष्व वरारोहे कथयामि समासतः एवं श्राद्धविधानेन द्वादशाब्दं ततः पितॄन् । इष्ट्वा पश्चाद्धरेः स्तोत्रं स मुनिस्तूपचक्रमे प्रभासं नाम यत्तीर्थं त्रिषु लोकेषु विश्रुतम् । तत्र दैत्यान्तकं देवं स्तोतुं गौरमुखः स्थितः गौरमुख उवाच । स्तोष्ये महेन्द्रं रिपुदर्पहं शिवं नारायणं ब्रह्मविदां प्रतिष्ठितम् । आदित्यचन्द्राश्वियुगस्थमाद्यं पुरातनं दैत्यहरं सदा हरिम् चकार मात्स्यं वपुरात्मनो यः पुराकृतं वेदविनाशकाले । महामहीधृग्वपुरग्रपुच्छ - छटाहवार्च्चिः सुरशत्रुहाद्यः तथाब्धिमन्थानकृते गिरीन्द्रं दधार यः कौर्म्मवपुः पुराणम् । हितेच्छया यः पुरुषः पुराणः प्रपातु मां दैत्यहरः सुरेशः महावराहः सततं पृथिव्यास् तलात्तलं प्राविशद् यो महात्मा । यज्ञाङ्गसंज्ञः सुरसिद्धवन्द्यः स पातु मां दैत्यहरः पुराणः नृसिंहरूपी च भवत्यजस्त्रं युगे युगे योगिवरोग्रभीमः । करालवक्त्रः कनकाग्रवर्चा रत्नाशयोऽस्मानसुरान्तकोऽव्यात् बलेर्मखध्वंसकृते महात्मा स्वां गूढतां योगवपुःस्वरूपः । स दण्डकाष्ठाऽजिनलक्षणः पुनः क्षितिं च पदा क्रान्तवान् यः स पातु त्रिःसप्तकृत्वो जगतीं जिगाय जित्वा ददौ कश्यपाय प्रचण्डः । स जामदग्न्योऽभिजनस्य गोप्ता हिरण्यगर्भोऽसुरहा प्रपातु चतुःप्रकारं च वपुर्य आद्यं हैरण्यगर्भप्रतिमानलक्ष्यम् । रामादिरूपैर्बहुरूपभेद- श्चकार सोऽस्मानसुरान्तकोऽव्यात् चाणूरकंसासुरदर्पभीते- र्भीतामराणामभयाय देवः । युगे युगे वासुदेवो बभूव कल्पे भवत्यद्भुतरूपकारी । युगे युगे कल्किनाम्ना महात्मा वर्णस्थितिं कर्त्तुमनेकमूर्त्तिः सनातनो ब्रह्ममयः पुराणो न यस्य रूपं सुरसिद्धदैत्याः । पश्यन्ति विज्ञानगतिं विहाय अथोप्यनेकानि समर्च्वयन्ति । मत्स्यादिरूपाणि चराणि सोऽव्यात् नमो नमस्ते पुरुषोत्तमाय पुनश्च भूयोऽपि नमो नमस्ते । नमः पुरस्तादथ पृष्ठतस्ते नयस्व मां मुक्तिपदं नमस्ते एवं नमस्यतस्तस्य महर्षेर्भावितात्मनः । प्रत्यक्षतां गतो देवः स्वयं चक्रगदाधरः तं दृष्ट्वा तस्य विज्ञानं निस्तरङ्गं स्वदेहतः । उत्तस्थौ सोऽपि तं लब्ध्वा तस्मिन् ब्रह्मणि शाश्वते । लयं जगाम देवात्मा त्वपुनर्भवसंज्ञिते

śrīvarāha uvāca | etacchrutvā tadā dhātri pitṛtantraṃ mahāmuniḥ | saṃsmārito janmaśataṃ mārkaṇḍeyena dhīmatā dharaṇyuvāca | bhagavan gauramukhaḥ ko'sau anyajanmani kaḥ smṛtaḥ | kathaṃ ca smṛtavān smṛtvā kiṃ cakāra ca sattamaḥ śrīvarāha uvāca | bhṛgurāsīt svayaṃ sākṣādanyasmin brahma janmani | tadanvayātmajastveṣa mārkaṇḍeyo mahāmuniḥ putraistu bodhitā yūyaṃ sugatiṃ prāpsyatheti yat | prāguktaṃ brahmaṇā tena mārkaṇḍeyena bodhitaḥ sasmāra sarvajanmāni smṛtvā caiva tu yatkṛtam | tacchṛṇuṣva varārohe kathayāmi samāsataḥ evaṃ śrāddhavidhānena dvādaśābdaṃ tataḥ pitṝn | iṣṭvā paścāddhareḥ stotraṃ sa munistūpacakrame prabhāsaṃ nāma yattīrthaṃ triṣu lokeṣu viśrutam | tatra daityāntakaṃ devaṃ stotuṃ gauramukhaḥ sthitaḥ gauramukha uvāca | stoṣye mahendraṃ ripudarpahaṃ śivaṃ nārāyaṇaṃ brahmavidāṃ pratiṣṭhitam | ādityacandrāśviyugasthamādyaṃ purātanaṃ daityaharaṃ sadā harim cakāra mātsyaṃ vapurātmano yaḥ purākṛtaṃ vedavināśakāle | mahāmahīdhṛgvapuragrapuccha - chaṭāhavārcciḥ suraśatruhādyaḥ tathābdhimanthānakṛte girīndraṃ dadhāra yaḥ kaurmmavapuḥ purāṇam | hitecchayā yaḥ puruṣaḥ purāṇaḥ prapātu māṃ daityaharaḥ sureśaḥ mahāvarāhaḥ satataṃ pṛthivyās talāttalaṃ prāviśad yo mahātmā | yajñāṅgasaṃjñaḥ surasiddhavandyaḥ sa pātu māṃ daityaharaḥ purāṇaḥ nṛsiṃharūpī ca bhavatyajastraṃ yuge yuge yogivarograbhīmaḥ | karālavaktraḥ kanakāgravarcā ratnāśayo'smānasurāntako'vyāt balermakhadhvaṃsakṛte mahātmā svāṃ gūḍhatāṃ yogavapuḥsvarūpaḥ | sa daṇḍakāṣṭhā'jinalakṣaṇaḥ punaḥ kṣitiṃ ca padā krāntavān yaḥ sa pātu triḥsaptakṛtvo jagatīṃ jigāya jitvā dadau kaśyapāya pracaṇḍaḥ | sa jāmadagnyo'bhijanasya goptā hiraṇyagarbho'surahā prapātu catuḥprakāraṃ ca vapurya ādyaṃ hairaṇyagarbhapratimānalakṣyam | rāmādirūpairbahurūpabheda- ścakāra so'smānasurāntako'vyāt cāṇūrakaṃsāsuradarpabhīte- rbhītāmarāṇāmabhayāya devaḥ | yuge yuge vāsudevo babhūva kalpe bhavatyadbhutarūpakārī | yuge yuge kalkināmnā mahātmā varṇasthitiṃ karttumanekamūrttiḥ sanātano brahmamayaḥ purāṇo na yasya rūpaṃ surasiddhadaityāḥ | paśyanti vijñānagatiṃ vihāya athopyanekāni samarcvayanti | matsyādirūpāṇi carāṇi so'vyāt namo namaste puruṣottamāya punaśca bhūyo'pi namo namaste | namaḥ purastādatha pṛṣṭhataste nayasva māṃ muktipadaṃ namaste evaṃ namasyatastasya maharṣerbhāvitātmanaḥ | pratyakṣatāṃ gato devaḥ svayaṃ cakragadādharaḥ taṃ dṛṣṭvā tasya vijñānaṃ nistaraṅgaṃ svadehataḥ | uttasthau so'pi taṃ labdhvā tasmin brahmaṇi śāśvate | layaṃ jagāma devātmā tvapunarbhavasaṃjñite