Varaha Purana — Chapter 12

VrP 12.12

श्रीवराह उवाच । ततः पुत्रं रथाङ्गाग्निदग्धं श्रुत्वा नृपोत्तमः । सुप्रतीकः प्रतीतात्मा चिन्तयामास पार्थिवः । तस्य चिन्तयतस्त्वेवं तदा बुद्धिरजायत चित्रकूटे गिरौ विष्णुः सदा रामेति कीर्त्यते । ततोऽहं रामसंज्ञेन नाम्ना स्तौमि जगत्पतिम् सुप्रतीक उवाच । नमामि रामं नरनाथमच्युतं कविं पुराणं त्रिदशारिनाशनम् । शिवस्वरूपं प्रभवं महेश्वरं सदा प्रपन्नार्तिहरं धृतश्रियम् भवान् सदा देव समस्ततेजसां करोषि तेजांसि समस्तरूपधृक् । क्षितौ भवान् पञ्चगुणस्तथा जले चतुःप्रकारस्त्रिविधोऽथ तेजसि । द्विधाऽथ वायौ वियति प्रतिष्ठितो भवान् हरे शब्दवपुः पुमानसि भवान् शशी सूर्यहुताशनोऽसि त्वयि प्रलीनं जगदेतदुच्यते । भवत्प्रतिष्ठं रमते जगत् यतः स्तुतोऽसि रामेति जगत् प्रतिष्ठितम् भवार्णवे दुःखतरोर्मिसंकुले तथाक्षमानग्रहणेऽतिभीषणे । न मज्जति त्वत्स्मरणप्लवो नरः स्मृतोऽसि रामेति तथा तपोवने वेदेषु नष्टेषु भवांस्तथा हरे करोषि मात्स्यं वपुरात्मनः सदा । युगक्षये रञ्जितसर्वदिङ्मुखो भवांस्तथाग्निर्बहुरूपधृग् विभो कौर्मं तथा ते वपुरास्थितः सदा युगे युगे माधव तोयमन्थने । न चान्यदस्तीति भवत्समं क्वचि- ज्जनार्दनाद् यः स्वयं भूतमुत्तमम् त्वया ततं विश्वमिदं महात्मन् स्वकाखिलान् वेद दिशश्च सर्वाः । कथं त्वमाद्यं परमं तु धाम विहाय चान्यं शरणं व्रजामि भवानेकः पूर्वमासीत् ततश्च त्वत्तो मही सलिलं वह्निरुच्चैः । वायुस्तथा खं च मनोऽपि बुद्धि- श्चेतोगुणास्तत्प्रभवं च सर्वम् त्वया ततं विश्वमिदं समस्तं सनातनस्त्वं पुरुषो मतो मे । समस्तविश्वेश्वर विश्वमूर्ते सहस्त्रबाहो जय देव देव । नमोऽस्तु रामाय महानुभाव इति स्तुतो देववरः प्रसन्नः तदा राज्ञः सुप्रतीकस्य मूर्तिम् । संदर्शयामास ततोऽभ्युवाच वरं वृणीष्वेति च सुप्रतीकम् एवं श्रुत्वा वचनं तस्य राजा ससंभ्रमं देवदेवं प्रणम्य । उवाच देवेश्वर मे प्रयच्छ लयं यदास्ते परमं वपुस्ते इतीरिते राजवरः क्षणेन लयं तथाऽगादसुरघ्नमूर्तौ । स्थितस्तस्मिन्नात्मभूतो विमुक्तः स भूमिपः कर्मकाण्डैरनेकैः श्रीवराह उवाच । इतीरितं ते तु मया पुराणं स्वायम्भुवे चादिकृतैकदेशम् । शक्यं न चास्यैर्बहुभिः सहस्त्रै- रपीह केनापि मुखेन वक्तुम् उद्देशतः संस्मृतमात्रमेत- न्मया भद्रे कथितं ते पुराणम् । समुद्रतोयात् परिमाणसृष्टिः क्वचित् क्वचिद् वृत्तमथो ह्यनर्ध्यम् स्वयम्भुवा कथितं ब्रह्मणाऽपि नारायणेनापि कुतो भवेऽन्यः । अशक्यमस्माभिरितीरितं ते तन्मूर्त्तित्वात् स्मरणेनेदमाद्यम् समुद्रे बालुकासंख्या विद्यते रजसः क्षितौ । न तु सृष्टेः पुनः संख्या क्रीडतः परमेष्ठिनः एष नारायणस्यांशो मया प्रोक्तः शुचिस्मिते । कृते वृत्तान्त एषश्च किमन्यच्छ्रोतुमिच्छसि

śrīvarāha uvāca | tataḥ putraṃ rathāṅgāgnidagdhaṃ śrutvā nṛpottamaḥ | supratīkaḥ pratītātmā cintayāmāsa pārthivaḥ | tasya cintayatastvevaṃ tadā buddhirajāyata citrakūṭe girau viṣṇuḥ sadā rāmeti kīrtyate | tato'haṃ rāmasaṃjñena nāmnā staumi jagatpatim supratīka uvāca | namāmi rāmaṃ naranāthamacyutaṃ kaviṃ purāṇaṃ tridaśārināśanam | śivasvarūpaṃ prabhavaṃ maheśvaraṃ sadā prapannārtiharaṃ dhṛtaśriyam bhavān sadā deva samastatejasāṃ karoṣi tejāṃsi samastarūpadhṛk | kṣitau bhavān pañcaguṇastathā jale catuḥprakārastrividho'tha tejasi | dvidhā'tha vāyau viyati pratiṣṭhito bhavān hare śabdavapuḥ pumānasi bhavān śaśī sūryahutāśano'si tvayi pralīnaṃ jagadetaducyate | bhavatpratiṣṭhaṃ ramate jagat yataḥ stuto'si rāmeti jagat pratiṣṭhitam bhavārṇave duḥkhatarormisaṃkule tathākṣamānagrahaṇe'tibhīṣaṇe | na majjati tvatsmaraṇaplavo naraḥ smṛto'si rāmeti tathā tapovane vedeṣu naṣṭeṣu bhavāṃstathā hare karoṣi mātsyaṃ vapurātmanaḥ sadā | yugakṣaye rañjitasarvadiṅmukho bhavāṃstathāgnirbahurūpadhṛg vibho kaurmaṃ tathā te vapurāsthitaḥ sadā yuge yuge mādhava toyamanthane | na cānyadastīti bhavatsamaṃ kvaci- jjanārdanād yaḥ svayaṃ bhūtamuttamam tvayā tataṃ viśvamidaṃ mahātman svakākhilān veda diśaśca sarvāḥ | kathaṃ tvamādyaṃ paramaṃ tu dhāma vihāya cānyaṃ śaraṇaṃ vrajāmi bhavānekaḥ pūrvamāsīt tataśca tvatto mahī salilaṃ vahniruccaiḥ | vāyustathā khaṃ ca mano'pi buddhi- ścetoguṇāstatprabhavaṃ ca sarvam tvayā tataṃ viśvamidaṃ samastaṃ sanātanastvaṃ puruṣo mato me | samastaviśveśvara viśvamūrte sahastrabāho jaya deva deva | namo'stu rāmāya mahānubhāva iti stuto devavaraḥ prasannaḥ tadā rājñaḥ supratīkasya mūrtim | saṃdarśayāmāsa tato'bhyuvāca varaṃ vṛṇīṣveti ca supratīkam evaṃ śrutvā vacanaṃ tasya rājā sasaṃbhramaṃ devadevaṃ praṇamya | uvāca deveśvara me prayaccha layaṃ yadāste paramaṃ vapuste itīrite rājavaraḥ kṣaṇena layaṃ tathā'gādasuraghnamūrtau | sthitastasminnātmabhūto vimuktaḥ sa bhūmipaḥ karmakāṇḍairanekaiḥ śrīvarāha uvāca | itīritaṃ te tu mayā purāṇaṃ svāyambhuve cādikṛtaikadeśam | śakyaṃ na cāsyairbahubhiḥ sahastrai- rapīha kenāpi mukhena vaktum uddeśataḥ saṃsmṛtamātrameta- nmayā bhadre kathitaṃ te purāṇam | samudratoyāt parimāṇasṛṣṭiḥ kvacit kvacid vṛttamatho hyanardhyam svayambhuvā kathitaṃ brahmaṇā'pi nārāyaṇenāpi kuto bhave'nyaḥ | aśakyamasmābhiritīritaṃ te tanmūrttitvāt smaraṇenedamādyam samudre bālukāsaṃkhyā vidyate rajasaḥ kṣitau | na tu sṛṣṭeḥ punaḥ saṃkhyā krīḍataḥ parameṣṭhinaḥ eṣa nārāyaṇasyāṃśo mayā proktaḥ śucismite | kṛte vṛttānta eṣaśca kimanyacchrotumicchasi