Taittiriya Upanishad — Chapter 2
TaUp 2.1.1
oṃ brahmavidāpnoti param / tadeṣābhuktā / satyaṃ jñānamanantaṃ brahma / yo veda nihitaṃ guhāyāṃ parame vyoman / so 'śnute sarvān kāmān saha / brahmaṇā vipaściteti / tasmādvā etasmādātmana ākāśaḥ saṃbhūtaḥ / ākāśādvāyuḥ / vāyoragniḥ / agnerāpaḥ / adabhyaḥ pṛthivī / pṛthivyā oṣadhayaḥ / oṣadhībhyonnam / annātpuruṣaḥ / sa vā eṣa puruṣo 'nnnarasamayaḥ / tasyedameva śiraḥ / ayaṃ dakṣiṇaḥ pakṣaḥ / ayamuttaraḥ pakṣaḥ / ayamātmā / idaṃ pucchaṃ pratiṣṭhā / tadapyeṣa śloko bhavati
TaUp 2.2.1
annādvai prajāḥ prajāyante / yāḥ kāśca pṛthivīṃśritāḥ / atho annenaiva jīvanti / athainadapi yantyantataḥ / annaṃ hi bhūtānāṃ jyeṣṭham / tasmāt sarvauṣadhamucyate / sarvaṃ vai te 'nnamāpnuvanti / ye 'nnaṃ brahmopāsate / annaṃ hi bhūtānāṃ jyeṣṭham / tasmāt sarvauṣadhamucyate / annādbhūtāni jāyante / jātānyannena vardhante / adyate 'tti ca bhūtāni / tasmādannaṃ taducyata iti / tasmādvā etasmādannarasamayāt / anyo 'ntara ātmā prāṇamayaḥ / tenaiṣa pūrṇaḥ / sa vā eṣa puruṣavidha eva / tasya puruṣavidhatām / anvayaṃ puruṣavidhaḥ / tasya prāṇa eva śiraḥ / vyāno dakṣiṇaḥ pakṣaḥ / apāna uttaraḥ pakṣaḥ / ākāśa ātmā / pṛthivī pucchaṃ pratiṣṭhā / tadapyeṣa śloko bhavati
TaUp 2.3.1
prāṇaṃ devā anu prāṇanti / manuṣyāḥ paśavaśca ye / prāṇo hi bhūtānāmāyuḥ / tasmāt sarvāyuṣamucyate / sarvameva ta āyuryanti / ye prāṇaṃ brahmopāsate / prāṇo hi bhūtānāmāyuḥ / tasmāt sarvāyuṣamucyata iti / tasyaiṣa eva śārīra ātmā / yaḥ pūrvasya / tasmādvā etasmāt prāṇamayāt / anyo 'ntara ātmā manomayaḥ / tenaiṣa pūrṇaḥ / sa vā eṣa puruṣavidha eva / tasya puruṣavidhatām / anvayaṃ puruṣavidhaḥ / tasya yajureva śiraḥ / ṛgdakṣiṇaḥ pakṣaḥ / sāmottaraḥ pakṣaḥ / ādeśa ātmā / atharvāṅgirasaḥ pucchaṃ pratiṣṭhā / tadapyeṣa śloko bhavati
TaUp 2.4.1
yato vāco nivartante / aprāpya manasā saha / ānandaṃ brahmaṇo vidvān / na bibheti kadācaneti / tasyaiṣa eva śārīra ātmā / yaḥ pūrvasya / tasmādvā etasmānmanomayāt / anyontara ātmā vijñānamayaḥ / tenaiṣa pūrṇaḥ / sa vā eṣa puruṣavidha eva / tasya puruṣavidhatām / anvayaṃ puruṣavidhaḥ / tasya śraddhaiva śiraḥ / ṛtaṃ dakṣiṇaḥ pakṣaḥ / satyamuttaraḥ pakṣaḥ / yoga ātmā / mahaḥ pucchaṃ pratiṣṭhā / tadapyeṣa śloko bhavati
TaUp 2.5.1
vijñānaṃ yajñaṃ tanute / karmāṇi tanute 'pi ca / vijñānaṃ devāḥ sarve / brahma jyeṣṭhamupāsate / vijñānaṃ brahma cedveda / tasmaccenna pramādyati / śarīre pāpmano hitvā / sarvānkāmānsamaśnuta iti / tasyaiṣa eva śārīra ātmā / yaḥ pūrvasya / tasmādvā etasmādvijñānamayāt / anyo 'ntara ātmānandamayaḥ / tenaiṣa pūrṇaḥ / sa vā eṣa puruṣavidha eva / tasya puruṣavidhatām / anvayaṃ puruṣavidhaḥ / tasya priyameva śiraḥ / modo dakṣiṇaḥ pakṣaḥ / pramoda uttaraḥ pakṣaḥ / ānanda ātmā / brahma pucchaṃ pratiṣṭhā / tadapyeṣa śloko bhavati
TaUp 2.6.1
asanneva sa bhavati / asadabrahmeti veda cet / asti brahmeti cedveda / santamenaṃ tato viduriti / tasyaiṣa eva śārīra ātmā / yaḥ pūrvasya / athāto 'nupraśnāḥ / utāvidvānamuṃ lokaṃ pretya / kaścana gacchatī3 āho vidvānamuṃ lokaṃ pretya kaścitsamaśnutā3u / so 'kāmayata / bahu syāṃ prajāyeyeti / sa tapo 'tapyata / sa tapastaptvā / idaṃ sarvamasṛjata / yadidaṃ kiñca / tatsṛṣṭvā / tadevānuprāviśat / tadanupraviśya / sacca tyaccābhavat / niruktaṃ cāniruktaṃ ca / nilayanaṃ cānilayanaṃ ca / vijñānaṃ cāvijñānaṃ ca / satyaṃ cānṛtaṃ ca satyamabhavat / yadidaṃ kiñca / tatsatyamityācakṣate / a tadapyeṣa śloko bhavati
TaUp 2.7.1
asadvā idamagra āsīt / tato vai sadajāyata / tadātmānaṃ svayamakuruta / tasmāttatsukṛtamucyata iti / yadvai tat sukṛtam / raso vai saḥ / rasaṃ hyevāyaṃ labdhvānandī bhavati / ko hyevānyātkaḥ prāṇyāt / yadeṣa ākāśa ānando na syāt / eṣa hyevānandayāti / yadā hyevaiṣa etasminnadṛśye 'nātmye 'nirukte 'nilayane 'bhayaṃ pratiṣṭhāṃ vindate / atha so 'bhayaṃ gato bhavati / yadā hyevaiṣa etasminnudaramantaraṃ kurute / atha tasya bhayaṃ bhavati / tatveva bhayaṃ viduṣo 'manvānasya / tadapyeṣa śloko bhavati
TaUp 2.8.1
bhīṣāsmādvātaḥ pavate / bhīṣodeti sūryaḥ / bhīṣāsmādagniścendraśca / mṛtyurdhāvati pañcama iti / saiṣānandasya mīmāṃsā bhavati / yuvā syātsādhuyuvādhyāyakaḥ / āśiṣṭho dṛḍhiṣṭho baliṣṭhaḥ / tasyeyaṃ pṛthivī sarvā vittasya pūrṇā syāt / sa eko mānuṣa ānandaḥ / te ye śataṃ mānuṣā ānandāḥ
TaUp 2.8.2
sa eko manuṣyagandharvāṇāmānandaḥ / śrotriyasya cākāmahatasya / te ye śataṃ manuṣyagandharvāṇāmānandāḥ / sa eko devagandharvāṇāmānandaḥ / śrotriyasya cākāmahatasya / te ye śataṃ devagandharvāṇāmānandāḥ / sa ekaḥ pitṝṇāṃ ciralokalokānāmānandaḥ / śrotriyasya cākāmahatasya / te ye śataṃ pitṝṇāṃ ciralokalokānāmānandāḥ / sa eka ājānajānāṃ devānāmānandaḥ
TaUp 2.8.3
śrotriyasya cākāmahatasya / te ye śatam ājānajānāṃ devānāmānandāḥ / sa ekaḥ karmadevānāṃ devānāmānandaḥ / ye karmaṇā devānapiyanti / śrotriyasya cākāmahatasya / te ye śataṃ karmadevānāṃ devānāmānandāḥ / sa eko devānāmānandaḥ / śrotriyasya cākāmahatasya / te ye śataṃ devānāmānandāḥ / sa eka indrasyānandaḥ
TaUp 2.8.4
śrotriyasya cākāmahatasya / te ye śatamindrasyānandāḥ / sa eko bṛhaspaterānandaḥ / śrotriyasya cākāmahatasya / te ye śataṃ bṛhaspaterānandāḥ / sa ekaḥ prajāpaterānandaḥ / śrotriyasya cākāmahatasya / te ye śataṃ prajāpaterānandāḥ / sa eko brahmaṇa ānandaḥ / śrotriyasya cākāmahatasya
TaUp 2.8.5
sa yaścāyaṃ puruṣe / yaścāsāvāditye / sa ekaḥ / sa ya evaṃvit / asmāllokātpretya / etamannamayamātmānamupasaṅkrāmati / etaṃ prāṇamayamātmānamupasaṅkrāmati / etaṃ manomayamātmānamupasaṅkrāmati / etaṃ vijñānamayamātmānamupasaṅkrāmati / etamānandamayamātmānamupasaṅkrāmati / tadapyeṣa śloko bhavati
TaUp 2.9.1
yato vāco nivartante / aprāpya manasā saha / ānandaṃ brahmaṇo vidvān / na bibheti kutaścaneti / etaṃ ha vāva na tapati / kimahaṃ sādhu nākaravam / kimahaṃ pāpamakaravamiti / sa ya evaṃ vidvānete ātmānaṃ spṛṇute / ubhe hyevaiṣa ete ātmānaṃ spṛṇute / ya evaṃ veda / ityupaniṣat