← Taittiriya Samhita (Black Yajurveda) — Kanda 2

Taittiriya Samhita (Black Yajurveda) — Kanda 2 — Chapter 4

TS 2 4.1.1

देवा मनुष्याः पितरस् ते ऽन्यत आसन्न् असुरा रक्षाꣳसि पिशाचास् ते ऽन्यतस् तेषां देवानाम् उत यद् अल्पं लोहितम् अकुर्वन् तद् रक्षाꣳसि रात्रीभिर् असुभ्नन् तान्त् सुब्धान् मृतान् अभि व्यौच्छत् ते देवा अविदुः । यो वै नो ऽयम् म्रियते रक्षाꣳसि वा इमं घ्नन्तीति ते रक्षाꣳस्य् उपामन्त्रयन्त तान्य् अब्रुवन् वरं वृणामहै यत्

devā manuṣyāḥ pitaras te 'nyata āsann asurā rakṣāṃsi piśācās te 'nyatas teṣāṃ devānām uta yad alpaṃ lohitam akurvan tad rakṣāṃsi rātrībhir asubhnan tānt subdhān mṛtān abhi vyaucchat te devā aviduḥ | yo vai no 'yam mriyate rakṣāṃsi vā imaṃ ghnantīti te rakṣāṃsy upāmantrayanta tāny abruvan varaṃ vṛṇāmahai yat

TS 2 4.1.2

असुराञ् जयाम तन् नः सहासद् इति ततो वै देवा असुरान् अजयन् ते ऽसुराञ् जित्वा रक्षाꣳस्य् अपानुदन्त तानि रक्षाꣳसि । अनृतम् अकर्तेति समन्तं देवान् पर्य् अविशन् ते देवा अग्नाव् अनाथन्त ते ऽग्नये प्रवते पुरोडाशम् अष्टाकपालं निर् अवपन्न् अग्नये विबाधवते ऽग्नये प्रतीकवते यद् अग्नये प्रवते निरवपन् यान्य् एव पुरस्ताद् रक्षाꣳसि

asurāñ jayāma tan naḥ sahāsad iti tato vai devā asurān ajayan te 'surāñ jitvā rakṣāṃsy apānudanta tāni rakṣāṃsi | anṛtam akarteti samantaṃ devān pary aviśan te devā agnāv anāthanta te 'gnaye pravate puroḍāśam aṣṭākapālaṃ nir avapann agnaye vibādhavate 'gnaye pratīkavate yad agnaye pravate niravapan yāny eva purastād rakṣāṃsi

TS 2 4.1.3

आसन् तानि तेन प्राणुदन्त यद् अग्नये विबाधवते यान्य् एवाभितो रक्षाꣳस्य् आसन् तानि तेन व्यबाधन्त यद् अग्नये प्रतीकवते यान्य् एव पश्चाद् रक्षाꣳस्य् आसन् तानि तेनापानुदन्त ततो देवा अभवन् परासुराः । यो भ्रातृव्यवान्त् स्यात् स स्पर्धमान एतयेष्ट्या यजेत । अग्नये प्रवते पुरोडाशम् अष्टाकपालं निर् वपेद् अग्नये विबाधवते

āsan tāni tena prāṇudanta yad agnaye vibādhavate yāny evābhito rakṣāṃsy āsan tāni tena vyabādhanta yad agnaye pratīkavate yāny eva paścād rakṣāṃsy āsan tāni tenāpānudanta tato devā abhavan parāsurāḥ | yo bhrātṛvyavānt syāt sa spardhamāna etayeṣṭyā yajeta | agnaye pravate puroḍāśam aṣṭākapālaṃ nir vaped agnaye vibādhavate

TS 2 4.1.4

अग्नये प्रतीकवते यद् अग्नये प्रवते निर्वपति य एवास्माच् छ्रेयान् भ्रातृव्यस् तं तेन प्र णुदते यद् अग्नये विबाधवते य एवैनेन सदृङ् तं तेन वि बाधते यद् अग्नये प्रतीकवते य एवास्मात् पापीयान् तं तेनाप नुदते प्र श्रेयाꣳसम् भ्रातृव्यं नुदतेति सदृशं क्रामति नैनम् पापीयान् आप्नोति य एवं विद्वान् एतयेष्ट्या यजते ॥

agnaye pratīkavate yad agnaye pravate nirvapati ya evāsmāc chreyān bhrātṛvyas taṃ tena pra ṇudate yad agnaye vibādhavate ya evainena sadṛṅ taṃ tena vi bādhate yad agnaye pratīkavate ya evāsmāt pāpīyān taṃ tenāpa nudate pra śreyāṃsam bhrātṛvyaṃ nudateti sadṛśaṃ krāmati nainam pāpīyān āpnoti ya evaṃ vidvān etayeṣṭyā yajate ||

TS 2 4.2.1

देवासुराः संयत्ता आसन् ते देवा अब्रुवन् यो नो वीर्यावत्तमस् तम् अनु समारभामहा इति त इन्द्रम् अब्रुवन् त्वं वै नो वीर्यावत्तमो ऽसि त्वाम् अनु समारभामहा इति सो ऽब्रवीत् तिस्रो म इमास् तनुवो वीर्यावतीस् ताः प्रीणीताथासुरान् अभि भविष्यथेति ता वै ब्रूहीत्य् अब्रुवन् इयम् अꣳहो मुग् इयं विमृधेयम् इन्द्रियावती

devāsurāḥ saṃyattā āsan te devā abruvan yo no vīryāvattamas tam anu samārabhāmahā iti ta indram abruvan tvaṃ vai no vīryāvattamo 'si tvām anu samārabhāmahā iti so 'bravīt tisro ma imās tanuvo vīryāvatīs tāḥ prīṇītāthāsurān abhi bhaviṣyatheti tā vai brūhīty abruvan iyam aṃho mug iyaṃ vimṛdheyam indriyāvatī

TS 2 4.2.2

इत्य् अब्रवीत् त इन्द्रायाꣳहोमुचे पुरोडाशम् एकादशकपालं निर् अवपन्न् इन्द्राय वैमृधायेन्द्रायेन्द्रियावते यद् इन्द्रायाꣳहोमुचे निरवपन्न् अꣳहस एव तेनामुच्यन्त यद् इन्द्राय वैमृधाय मृध एव तेनापाघ्नत यद् इन्द्रायेन्द्रियावत इन्द्रियम् एव तेनात्मन्न् अदधत त्रयस्त्रिꣳशत्कपालम् पुरोडाशं निर् अवपन् त्रयस्त्रिꣳशद् वै देवतास् ता इन्द्र आत्मन्न् अनु समारम्भयत भूत्यै ।

ity abravīt ta indrāyāṃhomuce puroḍāśam ekādaśakapālaṃ nir avapann indrāya vaimṛdhāyendrāyendriyāvate yad indrāyāṃhomuce niravapann aṃhasa eva tenāmucyanta yad indrāya vaimṛdhāya mṛdha eva tenāpāghnata yad indrāyendriyāvata indriyam eva tenātmann adadhata trayastriṃśatkapālam puroḍāśaṃ nir avapan trayastriṃśad vai devatās tā indra ātmann anu samārambhayata bhūtyai |

TS 2 4.2.3

तां वाव देवा विजितिम् उत्तमाम् असुरैर् व्यजयन्त यो भ्रातृव्यवान्त् स्यात् स स्पर्धमान एतयेष्ट्या यजेतेन्द्रायाꣳहोमुचे पुरोडाशम् एकादशकपालं निर् वपेद् इन्द्राय वैमृधायेन्द्रायेन्द्रियावते । अꣳहसा वा एष गृहीतो यस्माच् छ्रेयान् भ्रातृव्यः । यद् इन्द्रायाꣳहोमुचे निर्वपत्य् अꣳहस एव तेन मुच्यते मृधा वा एषो ऽभिषण्णो यस्मात् समानेष्व् अन्यः श्रेयान् उत

tāṃ vāva devā vijitim uttamām asurair vyajayanta yo bhrātṛvyavānt syāt sa spardhamāna etayeṣṭyā yajetendrāyāṃhomuce puroḍāśam ekādaśakapālaṃ nir vaped indrāya vaimṛdhāyendrāyendriyāvate | aṃhasā vā eṣa gṛhīto yasmāc chreyān bhrātṛvyaḥ | yad indrāyāṃhomuce nirvapaty aṃhasa eva tena mucyate mṛdhā vā eṣo 'bhiṣaṇṇo yasmāt samāneṣv anyaḥ śreyān uta

TS 2 4.2.4

अभ्रातृव्यः । यद् इन्द्राय वैमृधाय मृध एव तेनाप हते यद् इन्द्रायेन्द्रियावत इन्द्रियम् एव तेनात्मन् धत्ते त्रयस्त्रिꣳशत्कपालम् पुरोडाशं निर् वपति त्रयस्त्रिꣳशद् वै देवतास् ता एव यजमान आत्मन्न् अनु समारम्भयते भूत्यै सा वा एषा विजितिर् नामेष्टिः । य एवं विद्वान् एतयेष्ट्या यजत उत्तमाम् एव विजितिम् भ्रातृव्येण वि जयते ॥

abhrātṛvyaḥ | yad indrāya vaimṛdhāya mṛdha eva tenāpa hate yad indrāyendriyāvata indriyam eva tenātman dhatte trayastriṃśatkapālam puroḍāśaṃ nir vapati trayastriṃśad vai devatās tā eva yajamāna ātmann anu samārambhayate bhūtyai sā vā eṣā vijitir nāmeṣṭiḥ | ya evaṃ vidvān etayeṣṭyā yajata uttamām eva vijitim bhrātṛvyeṇa vi jayate ||

TS 2 4.3.1

देवासुराः संयत्ता आसन् तेषां गायत्र्य् ओजो बलम् इन्द्रियं वीर्यम् प्रजाम् पशून्त् संगृह्यादायापक्रम्यातिष्ठत् ते ऽमन्यन्त यतरान् वा इयं उपावर्त्स्यति त इदम् भविष्यन्तीति तां व्यह्वयन्त विश्वकर्मन्न् इति देवा दाभीत्य् असुराः सा नान्यतराꣳश् चनोपावर्तत ते देवा एतद् यजुर् अपश्यन् । ओजो ऽसि सहो ऽसि बलम् असि ।

devāsurāḥ saṃyattā āsan teṣāṃ gāyatry ojo balam indriyaṃ vīryam prajām paśūnt saṃgṛhyādāyāpakramyātiṣṭhat te 'manyanta yatarān vā iyaṃ upāvartsyati ta idam bhaviṣyantīti tāṃ vyahvayanta viśvakarmann iti devā dābhīty asurāḥ sā nānyatarāṃś canopāvartata te devā etad yajur apaśyan | ojo 'si saho 'si balam asi |

TS 2 4.3.2

भ्राजो ऽसि देवानां धाम नामासि विश्वम् असि विश्वायुः सर्वम् असि सर्वायुर् अभिभूः । इति वाव देवा असुराणाम् ओजो बलम् इन्द्रियं वीर्यम् प्रजाम् पशून् अवृञ्जत यद् गायत्र्य् अपक्रम्यातिष्ठत् तस्माद् एतां गायत्रीतीष्टिम् आहुः सम्वत्सरो वै गायत्री संवत्सरो वै तद् अपक्रम्यातिष्ठत् । यद् एतया देवा असुराणाम् ओजो बलम् इन्द्रियं वीर्यम्

bhrājo 'si devānāṃ dhāma nāmāsi viśvam asi viśvāyuḥ sarvam asi sarvāyur abhibhūḥ | iti vāva devā asurāṇām ojo balam indriyaṃ vīryam prajām paśūn avṛñjata yad gāyatry apakramyātiṣṭhat tasmād etāṃ gāyatrītīṣṭim āhuḥ samvatsaro vai gāyatrī saṃvatsaro vai tad apakramyātiṣṭhat | yad etayā devā asurāṇām ojo balam indriyaṃ vīryam

TS 2 4.3.3

प्रजाम् पशून् अवृञ्जत तस्माद् एताꣳ संवर्ग इतीष्टिम् आहुः । यो भ्रातृव्यवान्त् स्यात् स स्पर्धमान एतयेष्ट्या यजेत । अग्नये संवर्गाय पुरोडाशम् अष्टाकपालं निर् वपेत् तꣳ शृतम् आसन्नम् एतेन यजुषाभि मृशेत् । ओज एव बलम् इन्द्रियं वीर्यम् प्रजाम् पशून् भ्रातृव्यस्य वृङ्क्ते भवत्य् आत्मना परास्य भ्रातृव्यो भवति ॥

prajām paśūn avṛñjata tasmād etāṃ saṃvarga itīṣṭim āhuḥ | yo bhrātṛvyavānt syāt sa spardhamāna etayeṣṭyā yajeta | agnaye saṃvargāya puroḍāśam aṣṭākapālaṃ nir vapet taṃ śṛtam āsannam etena yajuṣābhi mṛśet | oja eva balam indriyaṃ vīryam prajām paśūn bhrātṛvyasya vṛṅkte bhavaty ātmanā parāsya bhrātṛvyo bhavati ||

TS 2 4.4.1

प्रजापतिः प्रजा असृजत ता अस्मात् सृष्टाः पराचीर् आयन् ता यत्रावसन् ततो गर्मुद् उद् अतिष्ठत् ता बृहस्पतिश् चान्ववैताम् । सो ऽब्रवीद् बृहस्पतिः । अनया त्वा प्र तिष्ठान्य् अथ त्वा प्रजा उपावर्त्स्यन्तीति तम् प्रातिष्ठत् ततो वै प्रजापतिम् प्रजा उपावर्तन्त यः प्रजाकामः स्यात् तस्मा एतम् प्राजापत्यं गार्मुतं चरुं निर् वपेत् प्रजापतिम्

prajāpatiḥ prajā asṛjata tā asmāt sṛṣṭāḥ parācīr āyan tā yatrāvasan tato garmud ud atiṣṭhat tā bṛhaspatiś cānvavaitām | so 'bravīd bṛhaspatiḥ | anayā tvā pra tiṣṭhāny atha tvā prajā upāvartsyantīti tam prātiṣṭhat tato vai prajāpatim prajā upāvartanta yaḥ prajākāmaḥ syāt tasmā etam prājāpatyaṃ gārmutaṃ caruṃ nir vapet prajāpatim

TS 2 4.4.2

एव स्वेन भागधेयेनोप धावति स एवास्मै प्रजाम् प्र जनयति प्रजापतिः पशून् असृजत ते ऽस्मात् सृष्टाः पराञ्च आयन् ते यत्रावसन् ततो गर्मुद् उद् अतिष्ठत् तान् पूषा चान्ववैताम् । सो ऽब्रवीत् पूषा । अनया मा प्र तिष्ठाथ त्वा पशव उपावर्त्स्यन्तीति माम् प्र तिष्ठेति सोमो ऽब्रवीन् मम वै

eva svena bhāgadheyenopa dhāvati sa evāsmai prajām pra janayati prajāpatiḥ paśūn asṛjata te 'smāt sṛṣṭāḥ parāñca āyan te yatrāvasan tato garmud ud atiṣṭhat tān pūṣā cānvavaitām | so 'bravīt pūṣā | anayā mā pra tiṣṭhātha tvā paśava upāvartsyantīti mām pra tiṣṭheti somo 'bravīn mama vai

TS 2 4.4.3

अकृष्टपच्यम् इति । उभौ वाम् प्र तिष्ठानीत्य् अब्रवीत् तौ प्रातिष्ठत् ततो वै प्रजापतिम् पशव उपावर्तन्त यः पशुकामः स्यात् तस्मा एतꣳ सोमापौष्णं गार्मुतं चरुं निर् वपेत् सोमापूषणाव् एव स्वेन भागधेयेनोप धावति ताव् एवास्मै पशून् प्र जनयतः सोमो वै रेतोधाः पूषा पशूनाम् प्रजनयिता सोम एवास्मै रेतो दधाति पूषा पशून् प्र जनयति ॥

akṛṣṭapacyam iti | ubhau vām pra tiṣṭhānīty abravīt tau prātiṣṭhat tato vai prajāpatim paśava upāvartanta yaḥ paśukāmaḥ syāt tasmā etaṃ somāpauṣṇaṃ gārmutaṃ caruṃ nir vapet somāpūṣaṇāv eva svena bhāgadheyenopa dhāvati tāv evāsmai paśūn pra janayataḥ somo vai retodhāḥ pūṣā paśūnām prajanayitā soma evāsmai reto dadhāti pūṣā paśūn pra janayati ||

TS 2 4.5.1

अग्ने गोभिर् न आ गहीन्दो पुष्ट्या जुषस्व नः । इन्द्रो धर्ता गृहेषु नः ॥ सविता यः सहस्रियः स नो गृहेषु रारणत् । आ पूषा एत्व् आ वसु ॥ धाता ददातु नो रयिम् ईशानो जगतस् पतिः । स नः पूर्णेन वावनत् ॥ त्वष्टा यो वृषभो वृषा स नो गृहेषु रारणत् । सहस्रेणायुतेन च ॥ येन देवा अमृतम्

agne gobhir na ā gahīndo puṣṭyā juṣasva naḥ | indro dhartā gṛheṣu naḥ || savitā yaḥ sahasriyaḥ sa no gṛheṣu rāraṇat | ā pūṣā etv ā vasu || dhātā dadātu no rayim īśāno jagatas patiḥ | sa naḥ pūrṇena vāvanat || tvaṣṭā yo vṛṣabho vṛṣā sa no gṛheṣu rāraṇat | sahasreṇāyutena ca || yena devā amṛtam

TS 2 4.5.2

दीर्घꣳ श्रवो दिव्य् ऐरयन्त । रायस् पोष त्वम् अस्मभ्यं गवां कुल्मिं जीवस आ युवस्व ॥ अग्निर् गृहपतिः सोमो विश्ववनिः सविता सुमेधाः स्वाहा । अग्ने गृहपते यस् ते घृत्यो भागस् तेन सह ओज आक्रममाणाय धेहि श्रेष्ठ्यात् पथो मा योषं मूर्धा भूयासꣳ स्वाहा ॥

dīrghaṃ śravo divy airayanta | rāyas poṣa tvam asmabhyaṃ gavāṃ kulmiṃ jīvasa ā yuvasva || agnir gṛhapatiḥ somo viśvavaniḥ savitā sumedhāḥ svāhā | agne gṛhapate yas te ghṛtyo bhāgas tena saha oja ākramamāṇāya dhehi śreṣṭhyāt patho mā yoṣaṃ mūrdhā bhūyāsaṃ svāhā ||

TS 2 4.6.1

चित्रया यजेत पशुकामः । इयं वै चित्रा यद् वा अस्यां विश्वम् भूतम् अधि प्रजायते तेनेयं चित्रा य एवं विद्वाꣳश् चित्रया पशुकामो यजते प्र प्रजया पशुभिर् मिथुनैर् जायते प्रैवाऽऽग्नेयेन वापयति रेतः सौम्येन दधाति रेत एव हितं त्वष्टा रूपाणि वि करोति सारस्वतौ भवत एतद् वै दैव्यम् मिथुनं दैव्यम् एवास्मै

citrayā yajeta paśukāmaḥ | iyaṃ vai citrā yad vā asyāṃ viśvam bhūtam adhi prajāyate teneyaṃ citrā ya evaṃ vidvāṃś citrayā paśukāmo yajate pra prajayā paśubhir mithunair jāyate praivā''gneyena vāpayati retaḥ saumyena dadhāti reta eva hitaṃ tvaṣṭā rūpāṇi vi karoti sārasvatau bhavata etad vai daivyam mithunaṃ daivyam evāsmai

TS 2 4.6.2

मिथुनम् मध्यतो दधाति पुष्ट्यै प्रजननाय सिनीवाल्यै चरुर् भवति वाग् वै सिनीवाली पुष्टिः खलु वै वाक् पुष्टिम् एव वाचम् उपैति । ऐन्द्र उत्तमो भवति तेनैव तन् मिथुनम् । सप्तैतानि हवीꣳषि भवन्ति सप्त ग्राम्याः पशवः सप्तारण्याः सप्त छन्दाꣳसि । उभयस्यावरुद्ध्यै । अथैता आहुतीर् जुहोति । एते वै देवाः पुष्टिपतयस् त एवास्मिन् पुष्टिं दधति पुष्यति प्रजया पशुभिः । त एवास्मिन् पुष्टिं दधति पुष्यति प्रजया पशुभिः । अथो यद् एता आहुतीर् जुहोति प्रतिष्ठित्यै ॥

mithunam madhyato dadhāti puṣṭyai prajananāya sinīvālyai carur bhavati vāg vai sinīvālī puṣṭiḥ khalu vai vāk puṣṭim eva vācam upaiti | aindra uttamo bhavati tenaiva tan mithunam | saptaitāni havīṃṣi bhavanti sapta grāmyāḥ paśavaḥ saptāraṇyāḥ sapta chandāṃsi | ubhayasyāvaruddhyai | athaitā āhutīr juhoti | ete vai devāḥ puṣṭipatayas ta evāsmin puṣṭiṃ dadhati puṣyati prajayā paśubhiḥ | ta evāsmin puṣṭiṃ dadhati puṣyati prajayā paśubhiḥ | atho yad etā āhutīr juhoti pratiṣṭhityai ||

TS 2 4.7.1

मारुतम् असि मरुताम् ओजो ऽपां धाराम् भिन्द्धि रमयत मरुतः श्येनम् आयिनम् मनोजवसं वृषणꣳ सुवृक्तिम् । येन शर्ध उग्रम् अवसृष्टम् एति तद् अश्विना परि धत्तꣳ स्वस्ति । पुरोवातो वर्षञ् जिन्वरावृत् स्वाहा वातावद् वर्षन्न् उग्ररावृत् स्वाहा स्तनयन् वर्षन् भीमरावृत् स्वाहानशन्य् अवस्फूर्जन् दिद्युद् वर्षन् त्वेषरावृत् स्वाहातिरात्रं वर्षन् पूर्तिरावृत्

mārutam asi marutām ojo 'pāṃ dhārām bhinddhi ramayata marutaḥ śyenam āyinam manojavasaṃ vṛṣaṇaṃ suvṛktim | yena śardha ugram avasṛṣṭam eti tad aśvinā pari dhattaṃ svasti | purovāto varṣañ jinvarāvṛt svāhā vātāvad varṣann ugrarāvṛt svāhā stanayan varṣan bhīmarāvṛt svāhānaśany avasphūrjan didyud varṣan tveṣarāvṛt svāhātirātraṃ varṣan pūrtirāvṛt

TS 2 4.7.2

स्वाहा बहु हायम् अवृषाद् इति श्रुतरावृत् स्वाहाऽऽतपति वर्षन् विराड् आवृत् स्वाहावस्फूर्जन् दिद्युद् वर्षन् भूतरावृत् स्वाहा मान्दा वाशाः शुन्ध्यूर् अजिराः । ज्योतिष्मतीस् तमस्वरीर् उन्दतीः सुफेनाः । मित्रभृतः क्षत्रभृतः सुराष्ट्रा इह मावत वृष्णो अश्वस्य संदानम् असि वृष्ट्यै त्वोप नह्यामि ॥

svāhā bahu hāyam avṛṣād iti śrutarāvṛt svāhā''tapati varṣan virāḍ āvṛt svāhāvasphūrjan didyud varṣan bhūtarāvṛt svāhā māndā vāśāḥ śundhyūr ajirāḥ | jyotiṣmatīs tamasvarīr undatīḥ suphenāḥ | mitrabhṛtaḥ kṣatrabhṛtaḥ surāṣṭrā iha māvata vṛṣṇo aśvasya saṃdānam asi vṛṣṭyai tvopa nahyāmi ||

TS 2 4.8.1

देवा वसव्या अग्ने सोम सूर्य । देवाः शर्मण्या मित्रावरुणाऽर्यमन् । देवाः सपीतयो ऽपां नपाद् आशुहेमन् । उद्नो दत्तोदधिम् भिन्त्त दिवः पर्जन्याद् अन्तरिक्षात् पृथिव्यास् ततो नो वृष्ट्याऽवत॥ दिवा चित् तमः कृण्वन्ति पर्जन्येनोदवाहेन । पृथिवीं यद् व्युन्दन्ति ॥ आ यं नरः सुदानवो ददाशुषे दिवः कोशम् अचुच्यवुः । वि पर्जन्याः सृजन्ति रोदसी अनु धन्वना यन्ति

devā vasavyā agne soma sūrya | devāḥ śarmaṇyā mitrāvaruṇā'ryaman | devāḥ sapītayo 'pāṃ napād āśuheman | udno dattodadhim bhintta divaḥ parjanyād antarikṣāt pṛthivyās tato no vṛṣṭyā'vata|| divā cit tamaḥ kṛṇvanti parjanyenodavāhena | pṛthivīṃ yad vyundanti || ā yaṃ naraḥ sudānavo dadāśuṣe divaḥ kośam acucyavuḥ | vi parjanyāḥ sṛjanti rodasī anu dhanvanā yanti

TS 2 4.8.2

वृष्टयः ॥ उद् ईरयथा मरुतः समुद्रतो यूयं वृष्टिं वर्षयथा पुरीषिणः । न वो दस्रा उप दस्यन्ति धेनवः शुभं याताम् अनु रथा अवृत्सत ॥ सृजा वृष्टिं दिव आऽद्भिः समुद्रम् पृण । अब्जा असि प्रथमजा बलम् असि समुद्रियम् ॥ उन् नम्भय पृथिवीम् भिन्द्धीदं दिव्यं नभः । उद्नो दिव्यस्य नो देहीशानो वि सृजा दृतिम् ॥ ये देवा दिविभागा ये ऽन्तरिक्षभागा ये पृथिविभागाः । त इमं यज्ञम् अवन्तु त इदं क्षेत्रम् आ विशन्तु त इदं क्षेत्रम् अनु वि विशन्तु ॥

vṛṣṭayaḥ || ud īrayathā marutaḥ samudrato yūyaṃ vṛṣṭiṃ varṣayathā purīṣiṇaḥ | na vo dasrā upa dasyanti dhenavaḥ śubhaṃ yātām anu rathā avṛtsata || sṛjā vṛṣṭiṃ diva ā'dbhiḥ samudram pṛṇa | abjā asi prathamajā balam asi samudriyam || un nambhaya pṛthivīm bhinddhīdaṃ divyaṃ nabhaḥ | udno divyasya no dehīśāno vi sṛjā dṛtim || ye devā divibhāgā ye 'ntarikṣabhāgā ye pṛthivibhāgāḥ | ta imaṃ yajñam avantu ta idaṃ kṣetram ā viśantu ta idaṃ kṣetram anu vi viśantu ||

TS 2 4.9.1

मारुतम् असि मरुताम् ओज इति कृष्णं वासः कृष्णतूषम् परि धत्ते । एतद् वै वृष्ट्यै रूपम् । सरूप एव भूत्वा पर्जन्यं वर्षयति रमयत मरुतः श्येनमायिनम् इति पश्चाद्वातम् प्रति मीवति पुरोवातम् एव जनयति वर्षस्यावरुद्ध्यै वातनामानि जुहोति वायुर् वै वृष्ट्या ईशे वायुम् एव स्वेन भागधेयेनोप धावति स एवास्मै पर्जन्यं वर्षयति । अष्टौ

mārutam asi marutām oja iti kṛṣṇaṃ vāsaḥ kṛṣṇatūṣam pari dhatte | etad vai vṛṣṭyai rūpam | sarūpa eva bhūtvā parjanyaṃ varṣayati ramayata marutaḥ śyenamāyinam iti paścādvātam prati mīvati purovātam eva janayati varṣasyāvaruddhyai vātanāmāni juhoti vāyur vai vṛṣṭyā īśe vāyum eva svena bhāgadheyenopa dhāvati sa evāsmai parjanyaṃ varṣayati | aṣṭau

TS 2 4.9.2

जुहोति चतस्रो वै दिशश् चतस्रो ऽवान्तरदिशाः । दिग्भ्य एव वृष्टिꣳ सम् प्र च्यावयति कृष्णाजिने सं यौति हविर् एवाकर् अन्तर्वेदि सं यौति । अवरुद्ध्यै यतीनाम् अद्यमानानाꣳ शीर्षाणि परापतन् ते खर्जूरा अभवन् तेषाꣳ रस ऊर्ध्वो ऽपतत् तानि करीराण्य् अभवन् । सौम्यानि वै करीराणि सौम्या खलु वा आहुतिर् दिवो वृष्टिं च्यावयति यत् करीराणि भवन्ति ।

juhoti catasro vai diśaś catasro 'vāntaradiśāḥ | digbhya eva vṛṣṭiṃ sam pra cyāvayati kṛṣṇājine saṃ yauti havir evākar antarvedi saṃ yauti | avaruddhyai yatīnām adyamānānāṃ śīrṣāṇi parāpatan te kharjūrā abhavan teṣāṃ rasa ūrdhvo 'patat tāni karīrāṇy abhavan | saumyāni vai karīrāṇi saumyā khalu vā āhutir divo vṛṣṭiṃ cyāvayati yat karīrāṇi bhavanti |

TS 2 4.9.3

सौम्ययैवाहुत्या दिवो वृष्टिम् अव रुन्द्धे मधुषा सं यौति । अपां वा एष ओषधीनाꣳ रसो यन् मधु । अद्भ्य एवौषधीभ्यो वर्षति । अथो अद्भ्य एवौषधीभ्यो वृष्टिं नि नयति मान्दा वाशा इति सं यौति नामधेयैर् एवैना अच्छैति । अथो यथा ब्रूयात् । असाव् एहीत्य् एवम् एवैना नामधेयैर् आ

saumyayaivāhutyā divo vṛṣṭim ava runddhe madhuṣā saṃ yauti | apāṃ vā eṣa oṣadhīnāṃ raso yan madhu | adbhya evauṣadhībhyo varṣati | atho adbhya evauṣadhībhyo vṛṣṭiṃ ni nayati māndā vāśā iti saṃ yauti nāmadheyair evainā acchaiti | atho yathā brūyāt | asāv ehīty evam evainā nāmadheyair ā

TS 2 4.9.4

च्यावयति वृष्णो अश्वस्य संदानम् असि वृष्ट्यै त्वोप नह्यामीत्य् आह वृषा वा अश्वः । वृषा पर्जन्यः कृष्ण इव खलु वै भूत्वा वर्षति रूपेणैवैनꣳ सम् अर्धयति वर्षस्यावरुद्ध्यै ॥

cyāvayati vṛṣṇo aśvasya saṃdānam asi vṛṣṭyai tvopa nahyāmīty āha vṛṣā vā aśvaḥ | vṛṣā parjanyaḥ kṛṣṇa iva khalu vai bhūtvā varṣati rūpeṇaivainaṃ sam ardhayati varṣasyāvaruddhyai ||

TS 2 4.10.1

देवा वसव्याः । देवा शर्मण्याः । देवाः सपीतय इत्य् आ बध्नाति देवताभिर् एवान्वहं वृष्टिम् इच्छति यदि वर्षेत् तावत्य् एव होतव्यम् । यदि न वर्षेच् छ्वो भूते हविर् निर् वपेत् । अहोरात्रे वै मित्रावरुणौ । अहोरात्राभ्यां खलु वै पर्जन्यो वर्षति नक्तं वा हि दिवा वा वर्षति मित्रावरुणाव् एव स्वेन भागधेयेनोप धावति ताव् एवास्मै

devā vasavyāḥ | devā śarmaṇyāḥ | devāḥ sapītaya ity ā badhnāti devatābhir evānvahaṃ vṛṣṭim icchati yadi varṣet tāvaty eva hotavyam | yadi na varṣec chvo bhūte havir nir vapet | ahorātre vai mitrāvaruṇau | ahorātrābhyāṃ khalu vai parjanyo varṣati naktaṃ vā hi divā vā varṣati mitrāvaruṇāv eva svena bhāgadheyenopa dhāvati tāv evāsmai

TS 2 4.10.2

अहोरात्राभ्याम् पर्जन्यं वर्षयतः । अग्नये धामच्छदे पुरोडाशम् अष्टाकपालं निर् वपेन् मारुतꣳ सप्तकपालꣳ सौर्यम् एककपालम् अग्निर् वा इतो वृष्टिम् उद् ईरयति मरुतः सृष्टां नयन्ति यदा खलु वा असाव् आदित्यो न्यङ् रश्मिभिः पर्यावर्तते ऽथ वर्षति धामच्छद् इव खलु वै भूत्वा वर्षति । एता वै देवता वृष्ट्या ईशते ता एव स्वेन भागधेयेनोप धावति ताः

ahorātrābhyām parjanyaṃ varṣayataḥ | agnaye dhāmacchade puroḍāśam aṣṭākapālaṃ nir vapen mārutaṃ saptakapālaṃ sauryam ekakapālam agnir vā ito vṛṣṭim ud īrayati marutaḥ sṛṣṭāṃ nayanti yadā khalu vā asāv ādityo nyaṅ raśmibhiḥ paryāvartate 'tha varṣati dhāmacchad iva khalu vai bhūtvā varṣati | etā vai devatā vṛṣṭyā īśate tā eva svena bhāgadheyenopa dhāvati tāḥ

TS 2 4.10.3

एवास्मै पर्जन्यं वर्षयन्ति । उतावर्षिष्यन् वर्षत्य् एव सृजा वृष्टिं दिव आद्भिः समुद्रम् पृणेत्य् आह । इमाश् चैवामूश् चापः सम् अर्धयति । अथो आभिर् एवामूर् अच्छैति । अब्जा असि प्रथमजा बलम् असि समुद्रियम् इत्य् आह यथायजुर् एवैतत् । उन् नम्भय पृथिवीम् इति वर्षाह्वां जुहोति । एषा वा ओषधीनां वृष्टिवनिस् तयैव वृष्टिम् आ च्यावयति ये देवा दिविभागा इति कृष्णाजिनम् अव धूनोति । इम एवास्मै लोकाः प्रीता अभीष्टा भवन्ति ॥

evāsmai parjanyaṃ varṣayanti | utāvarṣiṣyan varṣaty eva sṛjā vṛṣṭiṃ diva ādbhiḥ samudram pṛṇety āha | imāś caivāmūś cāpaḥ sam ardhayati | atho ābhir evāmūr acchaiti | abjā asi prathamajā balam asi samudriyam ity āha yathāyajur evaitat | un nambhaya pṛthivīm iti varṣāhvāṃ juhoti | eṣā vā oṣadhīnāṃ vṛṣṭivanis tayaiva vṛṣṭim ā cyāvayati ye devā divibhāgā iti kṛṣṇājinam ava dhūnoti | ima evāsmai lokāḥ prītā abhīṣṭā bhavanti ||

TS 2 4.11.1

सर्वाणि छन्दाꣳस्य् एतस्याम् इष्ट्याम् अनूच्यानीत्य् आहुस् त्रिष्टुभो वा एतद् वीर्यं यत् ककुद् उष्णिहा जगत्यै यद् उष्णिहककुभाव् अन्वाह तेनैव सर्वाणि छन्दाꣳस्य् अव रुन्द्धे गायत्री वा एषा यद् उष्णिहा यानि चत्वार्य् अध्य् अक्षराणि चतुष्पाद एव ते पशवः । यथा पुरोडाशे पुरोडाशो ऽध्य् एवम् एव तद् यद् ऋच्य् अध्य् अक्षराणि यज् जगत्या

sarvāṇi chandāṃsy etasyām iṣṭyām anūcyānīty āhus triṣṭubho vā etad vīryaṃ yat kakud uṣṇihā jagatyai yad uṣṇihakakubhāv anvāha tenaiva sarvāṇi chandāṃsy ava runddhe gāyatrī vā eṣā yad uṣṇihā yāni catvāry adhy akṣarāṇi catuṣpāda eva te paśavaḥ | yathā puroḍāśe puroḍāśo 'dhy evam eva tad yad ṛcy adhy akṣarāṇi yaj jagatyā

TS 2 4.11.2

परिदध्याद् अन्तं यज्ञं गमयेत् त्रिष्टुभा परि दधाति । इन्द्रियं वै वीर्यं त्रिष्टुग् इन्द्रिय एव वीर्ये यज्ञम् प्रति ष्ठापयति नान्तं गमयति । अग्ने त्री ते वाजिना त्री षधस्थेति त्रिवत्या परि दधाति सरूपत्वाय सर्वो वा एष यज्ञो यत् त्रैधातवीयम् । कामायकामाय प्र युज्यते सर्वेभ्यो हि कामेभ्यो यज्ञः प्रयुज्यते त्रैधातवीयेन यजेताभिचरन् । सर्वो वै

paridadhyād antaṃ yajñaṃ gamayet triṣṭubhā pari dadhāti | indriyaṃ vai vīryaṃ triṣṭug indriya eva vīrye yajñam prati ṣṭhāpayati nāntaṃ gamayati | agne trī te vājinā trī ṣadhastheti trivatyā pari dadhāti sarūpatvāya sarvo vā eṣa yajño yat traidhātavīyam | kāmāyakāmāya pra yujyate sarvebhyo hi kāmebhyo yajñaḥ prayujyate traidhātavīyena yajetābhicaran | sarvo vai

TS 2 4.11.3

एष यज्ञो यत् त्रैधातवीयम् । सर्वेणैवैनं यज्ञेनाभि चरति स्तृणुत एवैनम् एतयैव यजेताभिचर्यमाणः सर्वो वा एष यज्ञो यत् त्रैधातवीयम् । सर्वेणैव यज्ञेन यजते नैनम् अभिचरन्त् स्तृणुते । एतयैव यजेत सहस्रेण यक्ष्यमाणः प्रजातम् एवैनद् ददाति । एतयैव यजेत सहस्रेणेजानः । अन्तं वा एष पशूनां गच्छति

eṣa yajño yat traidhātavīyam | sarveṇaivainaṃ yajñenābhi carati stṛṇuta evainam etayaiva yajetābhicaryamāṇaḥ sarvo vā eṣa yajño yat traidhātavīyam | sarveṇaiva yajñena yajate nainam abhicarant stṛṇute | etayaiva yajeta sahasreṇa yakṣyamāṇaḥ prajātam evainad dadāti | etayaiva yajeta sahasreṇejānaḥ | antaṃ vā eṣa paśūnāṃ gacchati

TS 2 4.11.4

यः सहस्रेण यजते प्रजापतिः खलु वै पशून् असृजत ताꣳस् त्रैधातवीयेनैवासृजत य एवं विद्वाꣳस् त्रैधातवीयेन पशुकामो यजते यस्माद् एव योनेः प्रजापतिः पशून् असृजत तस्माद् एवैनान्त् सृजत उपैनम् उत्तरꣳ सहस्रं नमति देवताभ्यो वा एष आ वृश्च्यते यो यक्ष्य इत्य् उक्त्वा न यजते त्रैधातवीयेन यजेत सर्वो वा एष यज्ञः

yaḥ sahasreṇa yajate prajāpatiḥ khalu vai paśūn asṛjata tāṃs traidhātavīyenaivāsṛjata ya evaṃ vidvāṃs traidhātavīyena paśukāmo yajate yasmād eva yoneḥ prajāpatiḥ paśūn asṛjata tasmād evainānt sṛjata upainam uttaraṃ sahasraṃ namati devatābhyo vā eṣa ā vṛścyate yo yakṣya ity uktvā na yajate traidhātavīyena yajeta sarvo vā eṣa yajñaḥ

TS 2 4.11.5

यत् त्रैधातवीयम् । सर्वेणैव यज्ञेन यजते न देवताभ्य आ वृश्च्यते द्वादशकपालः पुरोडाशो भवति ते त्रयश् चतुष्कपालास् त्रिष्षमृद्धत्वाय त्रयः पुरोडाशा भवन्ति त्रय इमे लोकाः । एषां लोकानाम् आप्त्यै । उत्तरौत्तरो ज्यायान् भवति । एवम् इव हीमे लोकाः । यवमयो मध्यः । एतद् वा अन्तरिक्षस्य रूपम् । समृद्ध्यै सर्वेषाम् अभिगमयन्न् अव द्यति । अच्छम्बट्कारम् । हिरण्यं ददाति तेज एव

TS 2 4.11.6

अव रुन्द्धे तार्प्यं ददाति पशून् एवाव रुन्द्धे धेनुं ददाति । आशिष एवाव रुन्द्धे साम्नो वा एष वर्णो यद् धिरण्यम् । यजुषां तार्प्यम् उक्थामदानां धेनुः । एतान् एव सर्वान् वर्णान् अव रुन्द्धे ॥

ava runddhe tārpyaṃ dadāti paśūn evāva runddhe dhenuṃ dadāti | āśiṣa evāva runddhe sāmno vā eṣa varṇo yad dhiraṇyam | yajuṣāṃ tārpyam ukthāmadānāṃ dhenuḥ | etān eva sarvān varṇān ava runddhe ||

TS 2 4.12.1

त्वष्टा हतपुत्रो वीन्द्रꣳ सोमम् आऽऽहरत् तस्मिन्न् इन्द्र उपहवम् ऐच्छत तं नोपाह्वयत पुत्रम् मे ऽवधीर् इति स यज्ञवेशसं कृत्वा प्रासहा सोमम् अपिबत् तस्य यद् अत्यशिष्यत तत् त्वष्टाऽऽहवनीयम् उप प्रावर्तयत् स्वाहेन्द्रशत्रुर् वर्धस्वेति स यावद् ऊर्ध्वः पराविध्यति तावति स्वयम् एव व्यरमत यदि वा तावत् प्रवणम्

tvaṣṭā hataputro vīndraṃ somam ā''harat tasminn indra upahavam aicchata taṃ nopāhvayata putram me 'vadhīr iti sa yajñaveśasaṃ kṛtvā prāsahā somam apibat tasya yad atyaśiṣyata tat tvaṣṭā''havanīyam upa prāvartayat svāhendraśatrur vardhasveti sa yāvad ūrdhvaḥ parāvidhyati tāvati svayam eva vyaramata yadi vā tāvat pravaṇam

TS 2 4.12.2

आसीत् यदि वा तावद् अध्य् अग्नेर् आसीत् स सम्भवन्न् अग्नीषोमाव् अभि सम् अभवत् स इषुमात्रं विष्वङ्ङ् अवर्धत स इमाँल्लोकान् अवृणोत् । यद् इमाँल्लोकान् अवृणोत् तद् वृत्रस्य वृत्रत्वम् । तस्माद् इन्द्रो ऽबिभेत् । अपि त्वष्टा तस्मै त्वष्टा वज्रम् असिञ्चत् तपो वै स वज्र आसीत् तम् उद्यन्तुं नाशक्नोत् । अथ वै तर्हि विष्णुः

āsīt yadi vā tāvad adhy agner āsīt sa sambhavann agnīṣomāv abhi sam abhavat sa iṣumātraṃ viṣvaṅṅ avardhata sa imāṃllokān avṛṇot | yad imāṃllokān avṛṇot tad vṛtrasya vṛtratvam | tasmād indro 'bibhet | api tvaṣṭā tasmai tvaṣṭā vajram asiñcat tapo vai sa vajra āsīt tam udyantuṃ nāśaknot | atha vai tarhi viṣṇuḥ

TS 2 4.12.3

अन्या देवतासीत् सो ऽब्रवीत् । विष्णव् एहीदम् आ हरिष्यावो येनायम् इदम् इति स विष्णुस् त्रेधात्मानं वि न्य् अधत्त पृथिव्यां तृतीयम् अन्तरिक्षे तृतीयं दिवि तृतीयम् अभिपर्यावर्ताद् ध्य् अबिभेत् । यत् पृथिव्यां तृतीयम् आसीत् तेनेन्द्रो वज्रम् उद् अयच्छद् विष्ण्वनुस्थितः सो ऽब्रवीत् । मा मे प्र हार् अस्ति वा इदम्

anyā devatāsīt so 'bravīt | viṣṇav ehīdam ā hariṣyāvo yenāyam idam iti sa viṣṇus tredhātmānaṃ vi ny adhatta pṛthivyāṃ tṛtīyam antarikṣe tṛtīyaṃ divi tṛtīyam abhiparyāvartād dhy abibhet | yat pṛthivyāṃ tṛtīyam āsīt tenendro vajram ud ayacchad viṣṇvanusthitaḥ so 'bravīt | mā me pra hār asti vā idam

TS 2 4.12.4

मयि वीर्यं तत् ते प्र दास्यामीति तद् अस्मै प्रायच्छत् तत् प्रत्य् अगृह्णात् । अधा मेति तद् विष्णवेति प्रायच्छत् तद् विष्णुः प्रत्य् अगृह्णात् । अस्मास्व् इन्द्र इन्द्रियं दधात्व् इति यद् अन्तरिक्षे तृतीयम् आसीत् तेनेन्द्रो वज्रम् उद् अयच्छद् विष्ण्वनुस्थितः सो ऽब्रवीत् । मा मे प्र हार् अस्ति वा इदम्

mayi vīryaṃ tat te pra dāsyāmīti tad asmai prāyacchat tat praty agṛhṇāt | adhā meti tad viṣṇaveti prāyacchat tad viṣṇuḥ praty agṛhṇāt | asmāsv indra indriyaṃ dadhātv iti yad antarikṣe tṛtīyam āsīt tenendro vajram ud ayacchad viṣṇvanusthitaḥ so 'bravīt | mā me pra hār asti vā idam

TS 2 4.12.5

मयि वीर्यं तत् ते प्र दास्यामीति तद् अस्मै प्रायच्छत् तत् प्रत्य् अगृह्णात् । द्विर् माऽधा इति तद् विष्णवेति प्रायच्छत् तद् विष्णुः प्रत्य् अगृह्णात् । अस्मास्व् इन्द्र इन्द्रियं दधात्व् इति यद् दिवि तृतीयम् आसीत् तेनेन्द्रो वज्रम् उद् अयच्छद् विष्ण्वनुस्थितः सो ऽब्रवीत् । मा मे प्र हार् येनाहम्

mayi vīryaṃ tat te pra dāsyāmīti tad asmai prāyacchat tat praty agṛhṇāt | dvir mā'dhā iti tad viṣṇaveti prāyacchat tad viṣṇuḥ praty agṛhṇāt | asmāsv indra indriyaṃ dadhātv iti yad divi tṛtīyam āsīt tenendro vajram ud ayacchad viṣṇvanusthitaḥ so 'bravīt | mā me pra hār yenāham

TS 2 4.12.6

इदम् अस्मि तत् ते प्र दास्यामीति त्वी३ इत्य् अब्रवीत् संधां तु सं दधावहै त्वाम् एव प्र विशानीति यन् माम् प्रविशेः किम् मा भुञ्ज्या इत्य् अब्रवीत् त्वाम् एवेन्धीय तव भोगाय त्वाम् प्र विशेयम् इत्य् अब्रवीत् तम् वृत्रः प्राविशत् । उदरं वै वृत्रः क्षुत् खलु वै मनुष्यस्य भ्रातृव्यः । य

idam asmi tat te pra dāsyāmīti tvī3 ity abravīt saṃdhāṃ tu saṃ dadhāvahai tvām eva pra viśānīti yan mām praviśeḥ kim mā bhuñjyā ity abravīt tvām evendhīya tava bhogāya tvām pra viśeyam ity abravīt tam vṛtraḥ prāviśat | udaraṃ vai vṛtraḥ kṣut khalu vai manuṣyasya bhrātṛvyaḥ | ya

TS 2 4.12.7

एवं वेद हन्ति क्षुधम् भ्रातृव्यम् । तद् अस्मै प्रायच्छत् तत् प्रत्य् अगृह्णात् त्रिर् माऽधा इति तद् विष्णवेति प्रा यच्छत् तद् विष्णुः प्रत्य् अगृह्णाद् अस्मास्व् इन्द्र इन्द्रियं दधात्व् इति यत् त्रिः प्रायच्छत् त्रिः प्रत्यगृह्णात् तत् त्रिधातोस् त्रिधातुत्वम् । यद् विष्णुर् अन्वतिष्ठत विष्णवेति प्रायच्छत् तस्माद् ऐन्द्रावैष्णवꣳ हविर् भवति यद् वा इदं किं च तद् अस्मै तत् प्रायच्छद् ऋचः सामानि यजूꣳषि सहस्रं वा अस्मै तत् प्रायच्छत् तस्मात् सहस्रदक्षिणम् ॥

evaṃ veda hanti kṣudham bhrātṛvyam | tad asmai prāyacchat tat praty agṛhṇāt trir mā'dhā iti tad viṣṇaveti prā yacchat tad viṣṇuḥ praty agṛhṇād asmāsv indra indriyaṃ dadhātv iti yat triḥ prāyacchat triḥ pratyagṛhṇāt tat tridhātos tridhātutvam | yad viṣṇur anvatiṣṭhata viṣṇaveti prāyacchat tasmād aindrāvaiṣṇavaṃ havir bhavati yad vā idaṃ kiṃ ca tad asmai tat prāyacchad ṛcaḥ sāmāni yajūṃṣi sahasraṃ vā asmai tat prāyacchat tasmāt sahasradakṣiṇam ||

TS 2 4.13.1

देवा वै राजन्याज् जायमानाद् अबिभयुस् तम् अन्तर् एव सन्तं दाम्नापौम्भन् । स वा एषो ऽपोब्धो जायते यद् राजन्यः । यद् वा एषो ऽनपोब्धो जायेत वृत्रान् घ्नꣳश् चरेत् । यं कामयेत राजन्यम् अनपोब्धो जायेत वृत्रान् घ्नꣳश् चरेद् इति तस्मा एतम् ऐन्द्राबार्हस्पत्यं चरुं निर् वपेत् । ऐन्द्रो वै राजन्यो ब्रह्म बृहस्पतिः । ब्रह्मणैवैनं दाम्नो ऽपोम्भनान् मुञ्चति हिरण्मयं दाम दक्षिणा साक्षाद् एवैनं दाम्नो ऽपोम्भनान् मुञ्चति ॥

devā vai rājanyāj jāyamānād abibhayus tam antar eva santaṃ dāmnāpaumbhan | sa vā eṣo 'pobdho jāyate yad rājanyaḥ | yad vā eṣo 'napobdho jāyeta vṛtrān ghnaṃś caret | yaṃ kāmayeta rājanyam anapobdho jāyeta vṛtrān ghnaṃś cared iti tasmā etam aindrābārhaspatyaṃ caruṃ nir vapet | aindro vai rājanyo brahma bṛhaspatiḥ | brahmaṇaivainaṃ dāmno 'pombhanān muñcati hiraṇmayaṃ dāma dakṣiṇā sākṣād evainaṃ dāmno 'pombhanān muñcati ||

TS 2 4.14.1

नवोनवो भवति जायमानो ऽह्नां केतुर् उषसाम् एत्य् अग्रे । भागं देवेभ्यो वि दधात्य् आयन् प्र चन्द्रमास् तिरति दीर्घम् आयुः ॥ यम् आदित्या अꣳशुम् आप्याययन्ति यम् अक्षितम् अक्षितयः पिबन्ति । तेन नो राजा वरुणो बृहस्पतिर् आ प्याययन्तु भुवनस्य गोपाः ॥ प्राच्यां दिशि त्वम् इन्द्रासि राजोतोदीच्यां वृत्रहन् वृत्रहासि । यत्र यन्ति स्रोत्यास् तत्

navonavo bhavati jāyamāno 'hnāṃ ketur uṣasām ety agre | bhāgaṃ devebhyo vi dadhāty āyan pra candramās tirati dīrgham āyuḥ || yam ādityā aṃśum āpyāyayanti yam akṣitam akṣitayaḥ pibanti | tena no rājā varuṇo bṛhaspatir ā pyāyayantu bhuvanasya gopāḥ || prācyāṃ diśi tvam indrāsi rājotodīcyāṃ vṛtrahan vṛtrahāsi | yatra yanti srotyās tat

TS 2 4.14.2

जितं ते दक्षिणतो वृषभ एधि हव्यः । इन्द्रो जयाति न परा जयाता अधिराजो राजसु राजयाति । विश्वा हि भूयाः पृतना अभिष्टीर् उपसद्यो नमस्यो यथासत् ॥ अस्येद् एव प्र रिरिचे महित्वं दिवः पृथिव्याः पर्य् अन्तरिक्षात् । स्वराड् इन्द्रो दम आ विश्वगूर्तः स्वरिर् अमत्रो ववक्षे रणाय । अभि त्वा शूर नोनुमो ऽदुग्धा इव धेनवः । ईशानम्

jitaṃ te dakṣiṇato vṛṣabha edhi havyaḥ | indro jayāti na parā jayātā adhirājo rājasu rājayāti | viśvā hi bhūyāḥ pṛtanā abhiṣṭīr upasadyo namasyo yathāsat || asyed eva pra ririce mahitvaṃ divaḥ pṛthivyāḥ pary antarikṣāt | svarāḍ indro dama ā viśvagūrtaḥ svarir amatro vavakṣe raṇāya | abhi tvā śūra nonumo 'dugdhā iva dhenavaḥ | īśānam

TS 2 4.14.3

अस्य जगतः सुवर्दृशम् ईशानम् इन्द्र तस्थुषः ॥ त्वाम् इद् धि हवामहे साता वाजस्य कारवः । त्वां वृत्रेष्व् इन्द्र सत्पतिं नरस् त्वां काष्ठास्व् अर्वतः ॥ यद् द्याव इन्द्र ते शतꣳ शतम् भूमीर् उत स्युः । न त्वा वज्रिन्त् सहस्रꣳ सूर्या अनु न जातम् अष्ट रोदसी ॥ पिबा सोमम् इन्द्र मन्दतु त्वा यं ते सुषाव हर्यश्वाद्रिः ।

asya jagataḥ suvardṛśam īśānam indra tasthuṣaḥ || tvām id dhi havāmahe sātā vājasya kāravaḥ | tvāṃ vṛtreṣv indra satpatiṃ naras tvāṃ kāṣṭhāsv arvataḥ || yad dyāva indra te śataṃ śatam bhūmīr uta syuḥ | na tvā vajrint sahasraṃ sūryā anu na jātam aṣṭa rodasī || pibā somam indra mandatu tvā yaṃ te suṣāva haryaśvādriḥ |

TS 2 4.14.4

सोतुर् बाहुभ्याꣳ सुयतो नार्वा ॥ रेवतीर् नः सधमाद इन्द्रे सन्तु तुविवाजाः । क्षुमन्तो याभिर् मदेम ॥ उद् अग्ने शुचयस् तव । वि ज्योतिषा । उद् उ त्यं जातवेदसम् । सप्त त्वा हरितो रथे वहन्ति देव सूर्य । शोचिष्केशं विचक्षण ॥ चित्रं देवानाम् उद् अगाद् अनीकं चक्षुर् मित्रस्य वरुणस्याग्नेः । आप्रा द्यावापृथिवी अन्तरिक्षꣳ सूर्य आत्मा जगतस् तस्थुषः

sotur bāhubhyāṃ suyato nārvā || revatīr naḥ sadhamāda indre santu tuvivājāḥ | kṣumanto yābhir madema || ud agne śucayas tava | vi jyotiṣā | ud u tyaṃ jātavedasam | sapta tvā harito rathe vahanti deva sūrya | śociṣkeśaṃ vicakṣaṇa || citraṃ devānām ud agād anīkaṃ cakṣur mitrasya varuṇasyāgneḥ | āprā dyāvāpṛthivī antarikṣaṃ sūrya ātmā jagatas tasthuṣaḥ

TS 2 4.14.5

च ॥ विश्वे देवा ऋतावृध ऋतुभिर् हवनश्रुतः । जुषन्तां युज्यम् पयः ॥ विश्वे देवाः शृणुतेमꣳ हवम् मे ये अन्तरिक्षे य उप द्यवि ष्ठ । ये अग्निजिह्वा उत वा यजत्रा आसद्यास्मिन् बर्हिषि मादयध्वम् ॥

ca || viśve devā ṛtāvṛdha ṛtubhir havanaśrutaḥ | juṣantāṃ yujyam payaḥ || viśve devāḥ śṛṇutemaṃ havam me ye antarikṣe ya upa dyavi ṣṭha | ye agnijihvā uta vā yajatrā āsadyāsmin barhiṣi mādayadhvam ||