Mahabharata — Volume VI (Dutt edition) — Chapter 61
MBh 6 61.1
धृतराष्ट्र उवाच निवृत्ते भीमसेने च पाण्डवे च युधिष्ठिरे। वध्यमाने बले चापि मामके पाण्डुसृञ्जयैः॥ द्रवमाणे बलौघे च निरानन्दे मुहुर्मुहुः। किमकुर्वन्त कुरवस्तन्ममाचक्ष्व संजय॥
dhṛtarāṣṭra uvāca nivṛtte bhīmasene ca pāṇḍave ca yudhiṣṭhire| vadhyamāne bale cāpi māmake pāṇḍusṛñjayaiḥ|| dravamāṇe balaughe ca nirānande muhurmuhuḥ| kimakurvanta kuravastanmamācakṣva saṃjaya||
Dhritarashtra said When Bhimasena and Pandu's Yudhishthira were fighting, when my soldiers were being killed by the Pandavas and Srinjayas, when my army was routed and dispirited tell me, O Sanjaya, what did the Kauravas do. son
— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)
MBh 6 61.2
संजय उवाच दृष्ट्वा भीमं महाबाहुं सूतपुत्रः प्रतापवान्। क्रोधरक्तेक्षणो राजन् भीमसेनमुपाद्रवत्॥
saṃjaya uvāca dṛṣṭvā bhīmaṃ mahābāhuṃ sūtaputraḥ pratāpavān| krodharaktekṣaṇo rājan bhīmasenamupādravat||
Sanjaya said Seeing the mighty-armed Bhima the valiant Karna, with eyes, reddened in anger, rushed towards him.
— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)
MBh 6 61.3
तावकं तु बलं दृष्ट्वा भीमसेनात् पराङ्मुखम्। यत्नेन महता राजन् पर्यवस्थापयद् बली॥
tāvakaṃ tu balaṃ dṛṣṭvā bhīmasenāt parāṅmukham| yatnena mahatā rājan paryavasthāpayad balī||
Beholding your soldiers routed by Bhima the powerful Karna rallied them again with great exertion.
— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)
MBh 6 61.4
व्यवस्थाप्य महाबाहुस्तव पुत्रस्य वाहिनीम्। प्रत्युद्ययौ तदा कर्णः पाण्डवान् युद्धदुर्मदान्॥ प्रत्युद्ययुस्तु राधेयं पाण्डवानां महारथाः। धुन्वानाः कार्मुकाण्याजौ विक्षिपन्तश्च सायकान्॥
vyavasthāpya mahābāhustava putrasya vāhinīm| pratyudyayau tadā karṇaḥ pāṇḍavān yuddhadurmadān|| pratyudyayustu rādheyaṃ pāṇḍavānāṃ mahārathāḥ| dhunvānāḥ kārmukāṇyājau vikṣipantaśca sāyakān||
Having collected your son's force the largearmed Karna advanced against the heroic Pandavas invincible in battle. Drawing their bows and discharging arrows the great carwarriors of the Pandavas advanced against the son of Radha.
— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)
MBh 6 61.5
भीमसेनः शिनेनप्ता शिखण्डी जनमेजयः। धृष्टद्युम्नश्च बलवान् सर्वे चापि प्रभद्रकाः॥ जिघांसन्तो नरव्याघ्राः समन्तात् तव वाहिनीम्। अभ्यद्रवन्त संक्रुद्धाः समरे जितकाशिनः॥
bhīmasenaḥ śinenaptā śikhaṇḍī janamejayaḥ| dhṛṣṭadyumnaśca balavān sarve cāpi prabhadrakāḥ|| jighāṃsanto naravyāghrāḥ samantāt tava vāhinīm| abhyadravanta saṃkruddhāḥ samare jitakāśinaḥ||
Worked up with anger and desiring for victory Bhimasena, the grandson of Sini, Shikhandi Janamejaya, the powerful Dhristadyumna, all the Prabhadrakas and the Panchalas advanced furiously from all directions against your army.
— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)
MBh 6 61.6
तथैव तावका राजन् पाण्डवानामनीकिनीम्। अभ्यद्रवन्त त्वरिता जिघांसन्तो महारथाः॥
tathaiva tāvakā rājan pāṇḍavānāmanīkinīm| abhyadravanta tvaritā jighāṃsanto mahārathāḥ||
In the same way the powerful car-warriors of your host speedily advanced against the Pandava army desirous of killing them.
— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)
MBh 6 61.7
रथनागाश्वकलिलं पत्तिध्वद समाकुलम्। बभूव पुरुषव्याघ्र सैन्यमद्भुतदर्शनम्॥
rathanāgāśvakalilaṃ pattidhvada samākulam| babhūva puruṣavyāghra sainyamadbhutadarśanam||
The hosts, abounding in cars, elephants, the cavalry and infantry, looked exceedingly wonderful.
— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)
MBh 6 61.8
शिखण्डी च ययौ कर्ण धृष्टद्युम्नः सुतं तव। दुःशासनं महाराज महत्या सेनया वृत्तम्॥
śikhaṇḍī ca yayau karṇa dhṛṣṭadyumnaḥ sutaṃ tava| duḥśāsanaṃ mahārāja mahatyā senayā vṛttam||
Shikhandi rushed against Karna and Dhristadyumna, accompanied by a great force, proceeded against your son Dushasana.
— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)
MBh 6 61.9
नकुलो वृषसेनं तु चित्रसेनं युधिष्ठिरः। उलूकं समरे राजन् सहदेवः समभ्ययात्॥
nakulo vṛṣasenaṃ tu citrasenaṃ yudhiṣṭhiraḥ| ulūkaṃ samare rājan sahadevaḥ samabhyayāt||
Nakula against Vrishasena and Yudhishthira advanced against Chitrasena; Sahadeva proceeded against Uluka in that battle. two ran
— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)
MBh 6 61.10
सात्यकिः शकुनि चापि द्रौपदेयाश्च कौरवान्। अर्जुनं च रणे यत्तो द्रोणपुत्रो महारथः॥
sātyakiḥ śakuni cāpi draupadeyāśca kauravān| arjunaṃ ca raṇe yatto droṇaputro mahārathaḥ||
Satyaki proceeded against Shakuni and the sons of Draupadi against other Kauravas. And the great car-warrior Drona's son proceeded against Arjuna in that battle.
— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)
MBh 6 61.11
युधामन्युं महेष्वासं गौतमोऽभ्यपतद्रणे। कृतवर्मा च बलवानुत्तमौजसमाद्रवत्॥
yudhāmanyuṃ maheṣvāsaṃ gautamo'bhyapatadraṇe| kṛtavarmā ca balavānuttamaujasamādravat||
Gautama encountered in battle the great bowman Yudhamanyu. And the powerful Kritavarma rushed against Uttamoujasa.
— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)
MBh 6 61.12
भीमसेनः कुरून् सर्वान् पुत्रांश्च तव मारिष। सहानीकान् महाबाहुरेक एव न्यवारयत्॥
bhīmasenaḥ kurūn sarvān putrāṃśca tava māriṣa| sahānīkān mahābāhureka eva nyavārayat||
The large-armed Bhimasena alone withstood all your sons with their armies.
— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)
MBh 6 61.13
शिखण्डी तु ततः कर्ण विचरन्तमभीतवत्। भीष्महन्ता महाराज वारयामास पत्रिभिः॥
śikhaṇḍī tu tataḥ karṇa vicarantamabhītavat| bhīṣmahantā mahārāja vārayāmāsa patribhiḥ||
Thereupon Shikhandi, the slayer of Bhishma, with winged arrows, obstructed Karna ranging fearlessly in the battle-field).
— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)
MBh 6 61.14
प्रतिरुद्धस्ततः कर्णो रोषात् प्रस्फुरिताधरः। शिखण्डिनं त्रिभिर्बाणैभ्रुवोर्मध्येऽभ्यताडयत्॥
pratiruddhastataḥ karṇo roṣāt prasphuritādharaḥ| śikhaṇḍinaṃ tribhirbāṇaibhruvormadhye'bhyatāḍayat||
Thus obstructed and with his lips trembling in anger Karna struck Shikhandi on the forehead with three arrows.
— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)
MBh 6 61.15
धारयंस्तु स तान् बाणाशिखण्डी बह्वशोभत। राजतः पर्वतो यद्वत् त्रिभिः शृङ्गैरिवोत्थितैः॥
dhārayaṃstu sa tān bāṇāśikhaṇḍī bahvaśobhata| rājataḥ parvato yadvat tribhiḥ śṛṅgairivotthitaiḥ||
Carrying three arrows Shikhandi shone there like a silver mountain with three elevated summits.
— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)
MBh 6 61.16
सोऽतिविद्धो महेष्वासः सूतपुत्रेण संयुगे। कर्ण विव्याध समरे नवत्या निशितैः शरैः॥
so'tividdho maheṣvāsaḥ sūtaputreṇa saṃyuge| karṇa vivyādha samare navatyā niśitaiḥ śaraiḥ||
Sorely wounded by Karna in that battle that great bowman struck him in return with ninety sharp arrows.
— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)
MBh 6 61.17
तस्य कर्णो हयान् हत्वा सारथिं च त्रिभिः शरैः। उन्ममाथ ध्वजं चास्य क्षुरप्रेण महारथः॥
tasya karṇo hayān hatvā sārathiṃ ca tribhiḥ śaraiḥ| unmamātha dhvajaṃ cāsya kṣurapreṇa mahārathaḥ||
Having slain his horses and driver with three arrows the great car-warrior Karna struck down his standard with a razor-shaped arrow.
— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)
MBh 6 61.18
हताश्वात्तु ततो यानादवप्लुत्य महारथः। शक्तिं चिक्षेप कर्णाय संक्रुद्ध शत्रुतापनः॥
hatāśvāttu tato yānādavaplutya mahārathaḥ| śaktiṃ cikṣepa karṇāya saṃkruddha śatrutāpanaḥ||
Then jumping down from his horseless car that great car-warrior, the aggrandiser of his enemies, discharged a dart in anger at Karna.
— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)
MBh 6 61.19
तां छित्वा समरे कर्णस्त्रिभिारत सायकैः। शिखण्डिनमथाविध्यन्नवभिर्निशितैः शरैः॥
tāṃ chitvā samare karṇastribhiārata sāyakaiḥ| śikhaṇḍinamathāvidhyannavabhirniśitaiḥ śaraiḥ||
Cutting it off in battle with three arrows Karna struck Shikhandi with nine sharp arrows.
— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)
MBh 6 61.20
कर्णचापच्युतान् बाणान् वर्जयंस्तु नरोत्तमः। अपयातस्तस्तूर्णं शिखण्डी भृशविक्षतः॥
karṇacāpacyutān bāṇān varjayaṃstu narottamaḥ| apayātastastūrṇaṃ śikhaṇḍī bhṛśavikṣataḥ||
Avoiding arrows shot off Karna's bow Shikhandi, greatly wounded, quickly retreated from the field.
— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)
MBh 6 61.21
ततः कर्णो महाराज पाण्डुसैन्यान्यशातयत्। तूलराशि समासाद्य यथा वायुर्महाबलः॥
tataḥ karṇo mahārāja pāṇḍusainyānyaśātayat| tūlarāśi samāsādya yathā vāyurmahābalaḥ||
O king, then Karna fell on the Pandava army as the violent wind disperses a pack of cotton.
— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)
MBh 6 61.22
धृष्टद्युम्नो महाराज तव पुत्रेण पीडितः। दुःशासनं त्रिभिर्बाणैः प्रत्यविध्यत स्तनान्तरे॥
dhṛṣṭadyumno mahārāja tava putreṇa pīḍitaḥ| duḥśāsanaṃ tribhirbāṇaiḥ pratyavidhyata stanāntare||
Wounded by your son Dhristadyumna struck, in return, Dushasana on the breast with three arrows.
— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)
MBh 6 61.23
तस्य दुःशासनो बाहुं सव्यं विव्याध मारिष। स तेन रुक्मपुड्वेन भल्लेनानतपर्वणा॥
tasya duḥśāsano bāhuṃ savyaṃ vivyādha māriṣa| sa tena rukmapuḍvena bhallenānataparvaṇā||
Then Dushasana struck the left arm of his enemy with a sharp gold feathered, winged arrows.
— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)
MBh 6 61.24
धृष्टद्युम्नस्तु निर्विद्धः शरं घोरममर्षणः। दुःशासनाय संक्रुद्धः प्रेषयामास भारत॥
dhṛṣṭadyumnastu nirviddhaḥ śaraṃ ghoramamarṣaṇaḥ| duḥśāsanāya saṃkruddhaḥ preṣayāmāsa bhārata||
Thus wounded and filled with terrible rage Dhristadyumna shot arrows at Dushasana.
— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)
MBh 6 61.25
आपतन्तं महावेगं धृष्टद्युम्नसमीरितम्। शरैश्चिच्छेद पुत्रस्ते त्रिभिरेव विशाम्पते॥
āpatantaṃ mahāvegaṃ dhṛṣṭadyumnasamīritam| śaraiściccheda putraste tribhireva viśāmpate||
O king, with three arrows your son cut-off the shaft discharged by Dhristadyumna which was about to fall with great force.
— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)
MBh 6 61.26
अथान्यैः सप्तदशभिर्भल्लैः कनकभूषणैः। धृष्टद्युम्नं मसासाद्य बाह्वोरुरसि चार्पयत्॥
athānyaiḥ saptadaśabhirbhallaiḥ kanakabhūṣaṇaiḥ| dhṛṣṭadyumnaṃ masāsādya bāhvorurasi cārpayat||
Then approaching Dhristadyumna he struck him on the breast and two arms with seventeen other gold winged arrows.
— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)
MBh 6 61.27
ततः स पार्षतः क्रुद्धो धनुश्चिच्छेद मारिष। क्षुरप्रेण सुतीक्ष्णेन तत उचुक्रुशुर्जनाः॥
tataḥ sa pārṣataḥ kruddho dhanuściccheda māriṣa| kṣurapreṇa sutīkṣṇena tata ucukruśurjanāḥ||
Then worked up with anger Prisata's son cut-off his bow with a sharp razor shaped arrow at which all his people shouted out.
— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)
MBh 6 61.28
अथान्यद् धनुरादाय पुत्रस्ते प्रहसन्निव। धृष्टद्युमं शरव्रातः समन्तात् पर्यवारयत्॥
athānyad dhanurādāya putraste prahasanniva| dhṛṣṭadyumaṃ śaravrātaḥ samantāt paryavārayat||
Your son, however, taking up another bow, smilingly covered Dhristadyumna with wounds of arrows.
— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)
MBh 6 61.29
तव पुत्रस्य ते दृष्ट्वा विक्रमं सुमहात्मनः। व्यस्मयन्त रणे योधाः सिद्धाश्चाप्सरसां गणाः॥
tava putrasya te dṛṣṭvā vikramaṃ sumahātmanaḥ| vyasmayanta raṇe yodhāḥ siddhāścāpsarasāṃ gaṇāḥ||
Beholding the prowess of your high-souled son all the warriors in the field, Siddhas and Apsaras were filled surprise.
— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)
MBh 6 61.30
धृष्टद्युम्नं न पश्याम घटमानं महाबलम्। दुःशासनेन संरुद्धं सिंहेनव महगजम्॥
dhṛṣṭadyumnaṃ na paśyāma ghaṭamānaṃ mahābalam| duḥśāsanena saṃruddhaṃ siṃhenava mahagajam||
We saw the highly powerful Dhristadyumna obstructed by Dushasana like a huge elephant checked by a lion.
— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)
MBh 6 61.31
ततः सरथनागाश्वाः पञ्चालाः पाण्डुपूर्वज। सेनापतिं परीप्सन्तो रुरुधुस्तनयं तव॥
tataḥ sarathanāgāśvāḥ pañcālāḥ pāṇḍupūrvaja| senāpatiṃ parīpsanto rurudhustanayaṃ tava||
Then desirous of rescuing their generalissimo, O elder brother of Pandu, the Panchala car-warriors, elephants and horses surrounded your son.
— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)
MBh 6 61.32
ततः प्रववृत्ते युद्धं तावकानां परैः सह। घोरं प्राणभृतां काले भीमरूपं परंतप॥
tataḥ pravavṛtte yuddhaṃ tāvakānāṃ paraiḥ saha| ghoraṃ prāṇabhṛtāṃ kāle bhīmarūpaṃ paraṃtapa||
O slayer of enemies, then ensued a dreadful and destructive encounter between your people and your enemy's host.
— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)
MBh 6 61.33
नकुलं वृषसेनस्तु भित्वा पञ्चभिरायसैः। पितुः समीपे तिष्ठन् वै त्रिभिरन्यैरविध्यत॥
nakulaṃ vṛṣasenastu bhitvā pañcabhirāyasaiḥ| pituḥ samīpe tiṣṭhan vai tribhiranyairavidhyata||
Standing by his father's side Vrishasena struck Nakula with five iron arrows and again wounded with three others.
— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)
MBh 6 61.34
नकुलस्तु ततः शूरो वृषसेनं हसन्निव। नाराचेन सुतीक्ष्णेन विव्याध हृदये भृशम्॥
nakulastu tataḥ śūro vṛṣasenaṃ hasanniva| nārācena sutīkṣṇena vivyādha hṛdaye bhṛśam||
The heroic Nakula however smiling struck Vrishasena on the breast with a sharp Naracha.
— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)
MBh 6 61.35
सोऽतिविद्धो बलवता शत्रुणा शत्रुकर्षण। शत्रु विव्याध विंशत्या स च तं पञ्चभिः शरैः॥
so'tividdho balavatā śatruṇā śatrukarṣaṇa| śatru vivyādha viṃśatyā sa ca taṃ pañcabhiḥ śaraiḥ||
Thus wounded greatly by his powerful enemy that grinder of his enemies struck his adversary with twenty five arrows.
— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)
MBh 6 61.36
ततः शरसहस्रेण तावुभौ पुरुर्षभौ। अन्योन्यमाच्छादयतामथोऽभज्यत वाहिनी॥
tataḥ śarasahasreṇa tāvubhau pururṣabhau| anyonyamācchādayatāmatho'bhajyata vāhinī||
Those two foremost of men covered each other with thousands of arrows at which their respective battalions broke.
— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)
MBh 6 61.37
स दृष्ट्वा प्रदुतां सेनां धार्तराष्ट्रस्य सूतजः। निवारयामास बलादनुसृत्य विशाम्पते॥
sa dṛṣṭvā pradutāṃ senāṃ dhārtarāṣṭrasya sūtajaḥ| nivārayāmāsa balādanusṛtya viśāmpate||
Seeing Duryodhana's soldiers quickly flying away Karna, O king, prevented them with force.
— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)
MBh 6 61.38
निवृत्ते तु ततः कर्णे नकुलः कौरवान् ययौ। कर्णपुत्रस्तु सपरे हित्वा नकुलमेव तु॥ जुगोप चक्रं त्वरितो राधेयस्यैव मारिष।
nivṛtte tu tataḥ karṇe nakulaḥ kauravān yayau| karṇaputrastu sapare hitvā nakulameva tu|| jugopa cakraṃ tvarito rādheyasyaiva māriṣa|
After Karna's departure Nakula proceeded against the Kauravas. Avoiding Nakula in battle Karna's son quickly went to Karna, who was guarding the passage of his chariot.
— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)
MBh 6 61.39
उलूकस्तु रणे क्रुद्धः सहदेवेन वारितः॥ तस्याश्वांश्चतुरो हत्वा सहदेवः प्रतापवान्। सारथिं प्रेषयामास यमस्य सूदनं प्रति॥
ulūkastu raṇe kruddhaḥ sahadevena vāritaḥ|| tasyāśvāṃścaturo hatvā sahadevaḥ pratāpavān| sārathiṃ preṣayāmāsa yamasya sūdanaṃ prati||
Angry Uluka was restrained by Sahadeva in battle. Having killed his four horse the powerful Sahadeva dispatched his charioteer to the abode of Yama.
— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)
MBh 6 61.40
उलूकस्तु ततो यानादवप्लुत्य विशाम्पते। त्रिगर्तानां बलं तूर्णं जगाम पितृनन्दनः॥
ulūkastu tato yānādavaplutya viśāmpate| trigartānāṃ balaṃ tūrṇaṃ jagāma pitṛnandanaḥ||
Then leaping down from his car O king, Uluka, the joy of his sire, soon advanced against the host of Trigarttas.
— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)
MBh 6 61.41
सात्यकिः शकुनि विद्ध्वा विंशत्या निशितैः शरैः। ध्वजं चिच्छेद भल्लेन सौबलस्य हसन्निव॥
sātyakiḥ śakuni viddhvā viṃśatyā niśitaiḥ śaraiḥ| dhvajaṃ ciccheda bhallena saubalasya hasanniva||
Having pierced Shakuni with twenty sharp arrows Satyaki, as if smiling, struck down the standard of Subala's son with his dart.
— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)
MBh 6 61.42
सौबलस्तस्य समरे क्रुद्धो राजन् प्रतापवान्। विदार्य कवचं भूयो ध्वजं चिच्छेद काञ्जनम्॥
saubalastasya samare kruddho rājan pratāpavān| vidārya kavacaṃ bhūyo dhvajaṃ ciccheda kāñjanam||
O king, the powerful son of Subala too, worked up with anger, cutting off his coat of mail, again sundered his golden standard.
— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)
MBh 6 61.43
तथैनं निशितैबाणैः सात्यकिःप्रत्यविध्यत। सारथिं च महाराज त्रिभिरेव समार्पयत्॥
tathainaṃ niśitaibāṇaiḥ sātyakiḥpratyavidhyata| sārathiṃ ca mahārāja tribhireva samārpayat||
Then Satyaki pierced him in return with sharpened arrows and also pierced his charioteer with three arrows.
— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)
MBh 6 61.44
अथास्य वाहांस्त्वरितः शरैर्निन्ये यमक्षयम्। ततोऽवप्लुत्य सहसा शकुनिर्भरतर्षभ॥ आरुहोह रथं तूर्णमुलूकस्य महात्मनः।
athāsya vāhāṃstvaritaḥ śarairninye yamakṣayam| tato'vaplutya sahasā śakunirbharatarṣabha|| āruhoha rathaṃ tūrṇamulūkasya mahātmanaḥ|
Then quickly dispatched his horses to the abode of Yama with arrows. Then ( king, jumping down all on a sudden from his own car Shakuni quickly got on Uluka's car.
— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)
MBh 6 61.45
अपोवाहाथ शीघ्रं स शैनेयाद् युद्धशालिनः॥ सात्यकिस्तु रणे राजस्तावकानामनीकिनीम्। अभिदुद्राव वेगेन ततोऽनीकमभज्यत॥
apovāhātha śīghraṃ sa śaineyād yuddhaśālinaḥ|| sātyakistu raṇe rājastāvakānāmanīkinīm| abhidudrāva vegena tato'nīkamabhajyata||
Then that hero, expert in fighting, soon took away Sini's grandson. Then O king, Satyaki, with great force, advanced against your army at which they were all routed.
— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)
MBh 6 61.46
शैनेयशकसहंछन्नं तव सैन्यं विशाम्पते। भेजे दश दिशस्तूर्णं न्यपतच गतासुवत्॥
śaineyaśakasahaṃchannaṃ tava sainyaṃ viśāmpate| bheje daśa diśastūrṇaṃ nyapataca gatāsuvat||
Covered with arrows shot by Sini's grandson your soldiers, O king, fled away in all directions and dropped down dead.
— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)
MBh 6 61.47
भीमसेनं तव सुतो वारयामास संयुगे। तं तु भीमो मुहूर्तेन व्यश्वसूतरथध्वजम्॥ चक्रे लोकेश्वर तत्र तेनातुष्यन्त वै जनाः।
bhīmasenaṃ tava suto vārayāmāsa saṃyuge| taṃ tu bhīmo muhūrtena vyaśvasūtarathadhvajam|| cakre lokeśvara tatra tenātuṣyanta vai janāḥ|
Your son obstructed Bhimasena in battle. Bhima however, in a moment, deprived him of his horses, charioteer, car and standards. His men, O king, were highly pleased.
— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)
MBh 6 61.48
ततोऽपायानृपस्तत्र भीमसेनस्य गोचरात्॥ कुरुसैन्यं ततः सर्व भीमसेनमुपाद्रवत्। तत्र नादो महानासीद् भीमसेन जिघांसताम्॥
tato'pāyānṛpastatra bhīmasenasya gocarāt|| kurusainyaṃ tataḥ sarva bhīmasenamupādravat| tatra nādo mahānāsīd bhīmasena jighāṃsatām||
The king soon fled away from Bhimasena's view. Then the entire Kuru army rushed towards Bhimasena. And desirous of killing Bhima they set up a terrible shout.
— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)
MBh 6 61.49
युधामन्युः कृपं विद्ध्वा धनुरस्याशु चिच्छिदे। अथान्यद् धनुरादाय कृपः शस्त्रभृतां वरः॥ युधामन्योर्ध्वजं सूतं छत्रं चापातयत् क्षितौ। ततोऽपायाद् रथेनैव युधामन्युर्महारथः॥
yudhāmanyuḥ kṛpaṃ viddhvā dhanurasyāśu cicchide| athānyad dhanurādāya kṛpaḥ śastrabhṛtāṃ varaḥ|| yudhāmanyordhvajaṃ sūtaṃ chatraṃ cāpātayat kṣitau| tato'pāyād rathenaiva yudhāmanyurmahārathaḥ||
Having struck Kripa Yudhamanyu soon cut-off his bow. But Kripa, the foremost of the wielders of arms, taking up another bow struck down on earth Yudhamanyu's standard, charioteer and umbrella. the great car-warrior Yudhamanyu fled away on his car.
— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)
MBh 6 61.50
उत्तमौजाश्च हार्दिक्यं भीमं भीमपराक्रमम्। छादयामास सहसा मेघो वृष्ट्येव पर्वतम्॥
uttamaujāśca hārdikyaṃ bhīmaṃ bhīmaparākramam| chādayāmāsa sahasā megho vṛṣṭyeva parvatam||
Uttamouja soon covered Hirdika's son Bhima of dreadful prowess like showers covering a mountain.
— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)
MBh 6 61.51
तद् युद्धमासीत् सुमहद् घोररूपं परंतप। यादृशं न मया युद्धं दृष्टपूर्व विशाम्पते॥
tad yuddhamāsīt sumahad ghorarūpaṃ paraṃtapa| yādṛśaṃ na mayā yuddhaṃ dṛṣṭapūrva viśāmpate||
Then O slayer of enemies, that battle became highly dreadful the like of which had never been seen by me before, O king.
— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)
MBh 6 61.52
कृतवर्मा ततो राजन्नुत्तमौजसमाहवे। हृदि विव्याध सहसा रथोपस्थ उपाविशत्॥
kṛtavarmā tato rājannuttamaujasamāhave| hṛdi vivyādha sahasā rathopastha upāviśat||
Then Kritavarma, in that battle, O king, all on a sudden struck Uttamouja on the breast at which the latter sank down on his car.
— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)
MBh 6 61.53
सारथिस्तमपोवाह रथेन रथिनां वरम्। कुरुसैन्यं ततः सर्व भीमसेनमुपाद्रवत्॥
sārathistamapovāha rathena rathināṃ varam| kurusainyaṃ tataḥ sarva bhīmasenamupādravat||
His charioteer however carried away that foremost of car-warriors. Then the Kuru army surrounded Bhimasena from all sides.
— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)
MBh 6 61.54
दुःशासनः सौबलश्च गजानीकेन पाण्डवम्। महता परिवार्यैव क्षुद्रकैरभ्याताडयत्॥
duḥśāsanaḥ saubalaśca gajānīkena pāṇḍavam| mahatā parivāryaiva kṣudrakairabhyātāḍayat||
With a huge elephant force Dushasana and Subala's son surrounded Pandu's son and began to assail him with small arrows.
— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)
MBh 6 61.55
ततो भीमः शरशतैर्दुर्योधनममर्षणम्। विमुखीकृत्य तरसा गजानीकमुपाद्रवत्॥
tato bhīmaḥ śaraśatairduryodhanamamarṣaṇam| vimukhīkṛtya tarasā gajānīkamupādravat||
Thereupon making the angry Duryodhana retreat from the battle-field with a hundred arrows Bhima quickly advanced against the elephant force.
— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)
MBh 6 61.56
तमापतन्तं सहसा गजानीकं वृकोदरः। दृष्टैव सुभृशं क्रुद्धो दिव्यमस्त्रमुदैरयत्॥
tamāpatantaṃ sahasā gajānīkaṃ vṛkodaraḥ| dṛṣṭaiva subhṛśaṃ kruddho divyamastramudairayat||
Beholding that elephant force advance against him all on a sudden Vrikodara, worked up greatly with anger, invited celestial weapons.
— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)
MBh 6 61.57
गजैर्गजानभ्यहनद् वज्रणेन्द्र इवासुरान्। ततोऽन्तरिक्षं बाणैघैः शलभैरिव पादपम्॥ छादयामास समरे गजान् निघ्नन् वृकोदरः।
gajairgajānabhyahanad vajraṇendra ivāsurān| tato'ntarikṣaṃ bāṇaighaiḥ śalabhairiva pādapam|| chādayāmāsa samare gajān nighnan vṛkodaraḥ|
He then struck elephants with elephants as Indra assailed the Asuras. Killing the elephants in battle Vrikodara covered the sky with arrows as a swarm of insects cover a flame.
— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)
MBh 6 61.58
ततः कुञ्जरयूथानि समेतानि सहस्रशः॥ व्यधमत् तरसा भीमो मेघसङ्घानिवानिलः।
tataḥ kuñjarayūthāni sametāni sahasraśaḥ|| vyadhamat tarasā bhīmo meghasaṅghānivānilaḥ|
As the wind scatters a collection of clouds so Bhima dispersed and killed those elephants collected there in thousands.
— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)
MBh 6 61.59
सुवर्णजालापिहिता मणिजालैश्च कुञ्जराः॥ रेजुरभ्यधिकं संख्ये विद्युत्वन्त इवाम्बुदाः।
suvarṇajālāpihitā maṇijālaiśca kuñjarāḥ|| rejurabhyadhikaṃ saṃkhye vidyutvanta ivāmbudāḥ|
Covered with net-works of gold and gems the elephants looked greatly beautiful like clouds charged with lightning.
— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)
MBh 6 61.60
ते वध्यमाना भीमेन गजा राजन् विदुद्रुवुः॥ केचिद् विभिन्नहृदयाः कुञ्जरा न्यपतन् भुवि।
te vadhyamānā bhīmena gajā rājan vidudruvuḥ|| kecid vibhinnahṛdayāḥ kuñjarā nyapatan bhuvi|
Assailed by Bhima, O king, the elephants fled away on all sides. Some, cut to their hearts, fell down on earth.
— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)
MBh 6 61.61
पतितैर्निपतद्भिश्च गजैर्हेमविभूषितैः॥ अशोभत मही तत्र विशीर्णैरिव पर्वतैः।
patitairnipatadbhiśca gajairhemavibhūṣitaiḥ|| aśobhata mahī tatra viśīrṇairiva parvataiḥ|
With elephants adorned with gold fallen there the earth appeared as if strewn with shattered mountains.
— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)
MBh 6 61.62
दीप्ताभै रत्नवद्भिश्च पतितैर्गजयोधिभिः॥ रराज भूमिः पतितैः क्षीणपुण्यैरिव ग्रहैः।
dīptābhai ratnavadbhiśca patitairgajayodhibhiḥ|| rarāja bhūmiḥ patitaiḥ kṣīṇapuṇyairiva grahaiḥ|
With fallen elephant warriors, shining and adorned with jewels and the earth shone beautiful as if covered with planets dropped for the wane of virtue.
— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)
MBh 6 61.63
ततो भिन्नकटा नागा भिन्नकुम्भकरास्तथा॥ दुद्रुवु शतशः संख्ये भीमसेनशराहताः।
tato bhinnakaṭā nāgā bhinnakumbhakarāstathā|| dudruvu śataśaḥ saṃkhye bhīmasenaśarāhatāḥ|
With their temples, frontal globes and trunks maimed the elephants, struck by Bhimasena's arrows, fled away in hundreds in that battle.
— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)
MBh 6 61.64
केचिद् वमन्तो रुधिरं भयार्ताः पर्वतोपमाः॥ व्यद्रवञ्छरविद्धागा धातुचित्रा इवाचलाः।
kecid vamanto rudhiraṃ bhayārtāḥ parvatopamāḥ|| vyadravañcharaviddhāgā dhātucitrā ivācalāḥ|
With their limbs wounded with arrows, stricken with fear and vomiting blood, some, huge like mountains, fled away like mountains adorned with metals.
— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)
MBh 6 61.65
महाभुजगसंकाशौ चन्दनागुरुरूषितौ॥ अपश्यं भीमसेनस्य धनुर्विक्षिपतो भुजौ।
mahābhujagasaṃkāśau candanāgururūṣitau|| apaśyaṃ bhīmasenasya dhanurvikṣipato bhujau|
There they saw the two arms of Bhimasena, holding bows, pasted with sandal and Aguru and resembling two huge serpents.
— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)
MBh 6 61.66
तस्य ज्यातलनिर्घोषं श्रुत्वाशनिसमस्वनम्॥ विमुञ्चन्तः शकृन्मूत्रं गजाः प्रादुद्रुवु शम्।
tasya jyātalanirghoṣaṃ śrutvāśanisamasvanam|| vimuñcantaḥ śakṛnmūtraṃ gajāḥ prādudruvu śam|
Hearing the twang of his bow resembling the sound of a thunder-bolt the elephants passed urine and excreta and fled away.
— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)
MBh 6 61.67
भीमसेनस्य तत् कर्म राजन्नेकस्य धीमतः। निघ्नतः सर्वभूतानि रुद्रस्येव च निर्बभौ॥
bhīmasenasya tat karma rājannekasya dhīmataḥ| nighnataḥ sarvabhūtāni rudrasyeva ca nirbabhau||
That feat, of the intelligent Bhimasena who fought single-handed, resembled that of Rudra while destroying all creatures.
— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)