← Mahabharata — Volume VI (Dutt edition)

Mahabharata — Volume VI (Dutt edition) — Chapter 141

MBh 6 141.1

वैशम्पायन उवाच ततोऽभिषेकसम्भारान् सर्वान् सम्भृत्य शास्त्रतः। बृहस्पतिः समिद्धेऽग्नौ जुहावाग्निं यथाविधि॥

vaiśampāyana uvāca tato'bhiṣekasambhārān sarvān sambhṛtya śāstrataḥ| bṛhaspatiḥ samiddhe'gnau juhāvāgniṃ yathāvidhi||

Vaishampayana said "Collecting all articles sanctioned by Shastras for the ceremony of investiture. Brihaspati duly poured libations of the burning fire.

— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)

MBh 6 141.2

ततो हिमवता दत्ते मणिप्रवरशोभिते। दिव्यारत्नाचिते पुण्ये निषण्णं परमासने॥

tato himavatā datte maṇipravaraśobhite| divyāratnācite puṇye niṣaṇṇaṃ paramāsane||

Himavat gave a seat which was set with many costly gems. Kartikeya was made a site on that sacred and best of seats set with excellent gems.

— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)

MBh 6 141.3

सर्वमङ्गलसम्भारैर्विधिमन्त्रपुरस्कृतम्। आभिषेचनिक द्रव्यं गृहीत्वा देवातगणाः॥

sarvamaṅgalasambhārairvidhimantrapuraskṛtam| ābhiṣecanika dravyaṃ gṛhītvā devātagaṇāḥ||

The gods collected there all sorts of sacred articles, with due rites and mantras, that were necessary for the ceremony.

— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)

MBh 6 141.4

इन्द्राविष्णू महावी? सूर्याचन्द्रमसौ तथा। धाता चैव विधाता च तथा चैवानिलानलौ॥ पूष्णा भगेनार्यम्णा च अंशेन च विवस्वता। रुद्रश्च सहितो धीमान् मित्रेण वरुणेन च॥ रुद्रैर्वसुभिरादित्यैरश्विभ्यां च वृतः प्रभुः। विश्वेदेवैर्मरुद्भिश्च साध्यैश्च पितृभिः सह॥ गन्धवैरप्सरोभिश्च यक्षराक्षसपन्नगैः। देवर्षिभिरसंख्यातैस्तथा ब्रह्मर्षिभिस्तथा।॥ वैखानसैर्वालखिल्यैर्वाय्वारैर्मरीचिपैः। भृगुभिश्चाङ्गिरोभिश्च यतिभिश्च महात्मभिः॥ सपैर्विद्याधरैः पुण्यैर्योगसिद्धस्तथा वृतः। पितामहः पुलस्त्यश्च पुलहश्च महातपाः॥ अङ्गिराः कश्यपोऽपिश्च मरीचि गुरेव च। ऋतुर्हरः प्रचेताश्च मनुर्दक्षस्तथैव च॥ ऋतवश्च ग्रहाश्चैव ज्योतिषिं च विशाम्पते। मूर्तिमत्यश्च सरितो वेदाश्चैव सनातनाः॥ समुद्राश्च ह्रदाश्चैव तीर्थानि विविधानि च। पृथिवी द्यौर्दिशश्चैव पादपाश्च जनाधिप॥ अदितिर्देवमाता च ह्रीः श्रीः स्वाहा सरस्वती। उमा शची सिनीवाली तथा चानुमतिः कुहूः॥ राका च धिषणा चैव पन्यश्चान्या दिवौकसाम्। हिमवांश्चैव विन्ध्यश्च मेस्श्चानेकशृङ्गवान्॥ ऐरावतः सानुचरः कलाः काष्ठास्तथैव च। मासार्धमासा ऋतवस्तथा रात्र्यहनी नृप।॥ उच्चैःश्रवा हयश्रेष्ठो नागराजश्च वासुकिः। अरुणो गरुडश्चैव वृक्षाश्चौषधिभिः सह॥ धर्मश्च भगवान् देवः समाजग्मुर्हि सङ्गताः। कालो यमश्च मृत्युश्च यमस्यानुचराश्च ये॥

indrāviṣṇū mahāvī? sūryācandramasau tathā| dhātā caiva vidhātā ca tathā caivānilānalau|| pūṣṇā bhagenāryamṇā ca aṃśena ca vivasvatā| rudraśca sahito dhīmān mitreṇa varuṇena ca|| rudrairvasubhirādityairaśvibhyāṃ ca vṛtaḥ prabhuḥ| viśvedevairmarudbhiśca sādhyaiśca pitṛbhiḥ saha|| gandhavairapsarobhiśca yakṣarākṣasapannagaiḥ| devarṣibhirasaṃkhyātaistathā brahmarṣibhistathā||| vaikhānasairvālakhilyairvāyvārairmarīcipaiḥ| bhṛgubhiścāṅgirobhiśca yatibhiśca mahātmabhiḥ|| sapairvidyādharaiḥ puṇyairyogasiddhastathā vṛtaḥ| pitāmahaḥ pulastyaśca pulahaśca mahātapāḥ|| aṅgirāḥ kaśyapo'piśca marīci gureva ca| ṛturharaḥ pracetāśca manurdakṣastathaiva ca|| ṛtavaśca grahāścaiva jyotiṣiṃ ca viśāmpate| mūrtimatyaśca sarito vedāścaiva sanātanāḥ|| samudrāśca hradāścaiva tīrthāni vividhāni ca| pṛthivī dyaurdiśaścaiva pādapāśca janādhipa|| aditirdevamātā ca hrīḥ śrīḥ svāhā sarasvatī| umā śacī sinīvālī tathā cānumatiḥ kuhūḥ|| rākā ca dhiṣaṇā caiva panyaścānyā divaukasām| himavāṃścaiva vindhyaśca mesścānekaśṛṅgavān|| airāvataḥ sānucaraḥ kalāḥ kāṣṭhāstathaiva ca| māsārdhamāsā ṛtavastathā rātryahanī nṛpa||| uccaiḥśravā hayaśreṣṭho nāgarājaśca vāsukiḥ| aruṇo garuḍaścaiva vṛkṣāścauṣadhibhiḥ saha|| dharmaśca bhagavān devaḥ samājagmurhi saṅgatāḥ| kālo yamaśca mṛtyuśca yamasyānucarāśca ye||

The various gods, viz., Indra, Vishnu, Surya, Chandramas, Dhatri, Vidhatri, Vayu, Agni, Pushan, Bhaga, Aryaman, Ansha, Vivasvat, Rudra, of great intelligence, Mitra, the eleven Rudras, the eight Vasus, the twelve Adityas, the twin Ashvins, the Vishvedevas, the Maruts, the Saddhyas, the Pitris, the Gandharvas, the Apsaras, the Yakshas, the Rakshasas, the Pannagas, innumerable celestial Rishis, the Vaikhanasas, the Valakhilyas, those others among Rishis that live only on air and those that live on the rays of the Sun, the descendants of Bhrigu and Angiras, many great Yatis, all the Vidyadharas, all those that were crowned with ascetic success, the Grandfather, Pulastya, the great ascetic Pulaha, Angiras, Kashyapa, Atri, Marichi, Bhrigu, Kratu, Hara, Prachetas, Manu, Daksha, the Seasons, the Planets and all the luminaries, O monarch, all the rivers in their embodied forms, the eternal Vedas, the Seas, the Lakes, the various Tirthas, the Earth, the Sky, the Cardinal and Subsidiary points of the compass, all the Trees, Aditi the mother of the gods, Hri, Shri, Svaha, Sarasvati, Uma, Shachi, Sinivali, Anumati, Kuhu, the Day of the new Moon, the Day of the full Moon, the wives of the celestials, Himavat, Vindhya, Meru of many summits, Airavata with all his followers, the divisions of time called Kala, Kashtha, Fortnight, the Seasons, Night and Day O king, Uchchaishravas the king of horses, Vasuki the king of the Serpents, Aruna, Garuda, the Trees, the deciduous herbs and the worshipful god Dharma, all came there in a body. And there came also Kala, Yama, Mrityu and the followers of Yama.

— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)

MBh 6 141.5

बहुलत्वाश्च नोक्ता ये विविधा देवतागणाः। ते कुमाराभिषेकार्थं समाजग्मुस्ततस्ततः॥

bahulatvāśca noktā ye vividhā devatāgaṇāḥ| te kumārābhiṣekārthaṃ samājagmustatastataḥ||

I do not mention the various other gods that came there lest the list be a heavy one. All of them came to that ceremony for investing Kartikeya with the dignity of generalissimo.

— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)

MBh 6 141.6

जगृहुस्ते तदा राजन् सर्व एव दिवौकसः। आभिषेचनिकं भाण्डं मङ्गलानि च सर्वशः॥

jagṛhuste tadā rājan sarva eva divaukasaḥ| ābhiṣecanikaṃ bhāṇḍaṃ maṅgalāni ca sarvaśaḥ||

All the celestials, O king brought there every thing necessary for the ceremony and every sacred article.

— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)

MBh 6 141.7

दिव्यसम्भारसंयुक्तैः कलशैः काञ्चनैर्नृप। सरस्वतीभिः पुण्याभिर्दिव्यतोयाभिरेव तु॥ अभ्यषिञ्चन् कुमारं वै सम्प्रहृष्टा दिवौकसः। सेनापति महात्मानमसुराणां भयंकरम्॥

divyasambhārasaṃyuktaiḥ kalaśaiḥ kāñcanairnṛpa| sarasvatībhiḥ puṇyābhirdivyatoyābhireva tu|| abhyaṣiñcan kumāraṃ vai samprahṛṣṭā divaukasaḥ| senāpati mahātmānamasurāṇāṃ bhayaṃkaram||

Gladly the celestials made that great youth, that terror of the Asuras, the generalissimo of the celestial hosts, after pouring upon his head the sacred and excellent water of the Sarasvati from golden jars that contained other sacred articles necessary for the purpose.

— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)

MBh 6 141.8

पुरा यथा महाराज वरुणं वै जलेश्वरम्। तथाभ्यषिञ्चद् भगवान् सर्वलोकपितामहः॥

purā yathā mahārāja varuṇaṃ vai jaleśvaram| tathābhyaṣiñcad bhagavān sarvalokapitāmahaḥ||

The Grandfather of the words, viz., Brahman and Kashyapa of great energy and all others, all poured water upon Skanda even as, O king, the gods had poured water on the head of Varuna, the lord of waters, when placing him in this dominion.

— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)

MBh 6 141.9

कश्यपश्च महातेजा ये चान्ये लोककीर्तिताः। तस्मै ब्रह्मा ददौ प्रीतो बलिनो वातरंहसः॥ कामवीर्यधरान् सिद्धान् महापरिषदान् प्रभुः।

kaśyapaśca mahātejā ye cānye lokakīrtitāḥ| tasmai brahmā dadau prīto balino vātaraṃhasaḥ|| kāmavīryadharān siddhān mahāpariṣadān prabhuḥ|

The lord Brahman then, with a pleased heart, gave to Skanda four powerful companions, gifted with speed of the wind, crowned with ascetic success and gifted with energy which they could increase at will.

— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)

MBh 6 141.10

नन्दिसेनं लोहिताक्षं घण्टाकर्णं च सम्मतम्॥ चतुर्थमस्यानुचरं ख्यातं कुमुदमालिनम्।

nandisenaṃ lohitākṣaṃ ghaṇṭākarṇaṃ ca sammatam|| caturthamasyānucaraṃ khyātaṃ kumudamālinam|

They named Nandisena and Lohitaksha and Ghantakarna and Kumudamalin.

— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)

MBh 6 141.11

तत्र स्थाणुर्महातेजा महापारिषदं प्रभुः॥ मायाशतधरं कामं कामवीर्यं बलान्वितम्।

tatra sthāṇurmahātejā mahāpāriṣadaṃ prabhuḥ|| māyāśatadharaṃ kāmaṃ kāmavīryaṃ balānvitam|

The lord Sthanu, O king, gave to Skanda a companion possessed of great impetuosity, capable of producing a hundred illusions and gifted with might and energy that he could increase at will. And he was the great destroyer if Asuras.

— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)

MBh 6 141.12

ददौ स्कन्दाय राजेन्द्र सुरारिविनिबर्हणम्॥ स हि देवासुरे युद्धे दैत्यानां भीमकर्मणाम्। जघान दोभ्या॑ संक्रुद्धः प्रयुतानि चतुर्दश॥

dadau skandāya rājendra surārivinibarhaṇam|| sa hi devāsure yuddhe daityānāṃ bhīmakarmaṇām| jaghāna dobhyā̭ saṃkruddhaḥ prayutāni caturdaśa||

In the great battle between the gods and the Asuras, this companion that Sthanu gave, worked up with ire killed with his hands alone, fourteen millions of Daityas of terrible deeds. were

— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)

MBh 6 141.13

तथा देवा ददुस्तस्मै सेनां नैर्ऋतसंकुलाम्। देवशत्रुक्षयकरीमजय्यां विष्णुरूपिणीम्॥

tathā devā dadustasmai senāṃ nairṛtasaṃkulām| devaśatrukṣayakarīmajayyāṃ viṣṇurūpiṇīm||

The god then made over to Skanda he celestial host, invincible containing many celestial troops, capable of destroying the enemies of the gods and of forms like that of Vishnu.

— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)

MBh 6 141.14

जयशब्दं तथा चक्रुर्देवा: सर्वे सवासवाः। गन्धर्वा यक्षरक्षांसि मनुयः पितरस्तथा॥

jayaśabdaṃ tathā cakrurdevā: sarve savāsavāḥ| gandharvā yakṣarakṣāṃsi manuyaḥ pitarastathā||

The gods then, with Vasava at their head and the Gandharvas, the Yakshas, the Rakshasas, the Munis and the Pitris, all exclaimed-"Victory of Skanda.'

— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)

MBh 6 141.15

ततः प्रादादनुचरौ यमः कालोपमावुभौ। उन्माथश्च प्रमाथश्च महावी? महाद्युती॥

tataḥ prādādanucarau yamaḥ kālopamāvubhau| unmāthaśca pramāthaśca mahāvī? mahādyutī||

Then Yama gave him two companions, both of whom resembled Death, viz., Unmatha and Pramatha, endued with great energy and splendour.

— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)

MBh 6 141.16

सुभ्राजो भास्वरश्चैव यौ तौ सूर्यानुयायिनौ। तौ सूर्यः कार्तिकेयाय ददौ प्रीतः प्रतापवान्॥

subhrājo bhāsvaraścaiva yau tau sūryānuyāyinau| tau sūryaḥ kārtikeyāya dadau prītaḥ pratāpavān||

Endued with great prowess, Surya, gladly gave Kartikeya two of his followers named Subhraja and Bhasvara.

— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)

MBh 6 141.17

कैलासशृङ्गसंकाशो श्वेतमाल्यानुलेपनौ। सोमोऽप्यनुचरौ प्रादान्मणि सुमणिमेव च॥

kailāsaśṛṅgasaṃkāśo śvetamālyānulepanau| somo'pyanucarau prādānmaṇi sumaṇimeva ca||

Soma also gave him two companions, viz., Mani and Sumani, both of whom looked like summits of tea Kailasa mountain and always used white garlands and white unguents.

— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)

MBh 6 141.18

ज्वालाजिर्जा तथा ज्योतिरात्मजाय हुताशनः। ददावनुचरौ शूरौ परसैन्यप्रमाथिनौ॥

jvālājirjā tathā jyotirātmajāya hutāśanaḥ| dadāvanucarau śūrau parasainyapramāthinau||

Agni gave him two heroic companions, grinders of hostile armies, who were named Jvalajihva and Jyoti.

— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)

MBh 6 141.19

परिघं च वटं चैव भीमं च सुमहाबलम्। दहति दहनं चैव प्रचण्डौ वीर्यसम्मतौ॥

parighaṃ ca vaṭaṃ caiva bhīmaṃ ca sumahābalam| dahati dahanaṃ caiva pracaṇḍau vīryasammatau||

Ansha gave the intelligent Skanda five companions, Parigha and Vata and Bhima of great strength and Dahati and Dahana both of whom were highly dreadful and energetic.

— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)

MBh 6 141.20

अंशोऽप्यनुचरान् पञ्च ददौ स्कन्दाय धीमते। उत्क्रोशं पञ्चकं चैव वज्रदण्जधरावुभौ॥ तौ हि शत्रून् महेन्द्रस्य

aṃśo'pyanucarān pañca dadau skandāya dhīmate| utkrośaṃ pañcakaṃ caiva vajradaṇjadharāvubhau|| tau hi śatrūn mahendrasya

Vasava, that destroyer of hostile heroes, gave Agni's son two companions, viz., Utkrosha and Panchaka who were armed respectively with thunderbolt and club. These had in battle killed many enemies of Indra.

— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)

MBh 6 141.21

ददावनलपुत्राय वासवः परवीरहा। जनतुः समरे बहून्॥ चक्रं विक्रमकं चैव संक्रमं च महाबलम्।

dadāvanalaputrāya vāsavaḥ paravīrahā| janatuḥ samare bahūn|| cakraṃ vikramakaṃ caiva saṃkramaṃ ca mahābalam|

The illustrious Vishnu gave Skanda three companions, viz., Chakra and Vikrama and Shankarma of great power.

— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)

MBh 6 141.22

स्कन्दाय त्रीननुचरान् ददौ विष्णुर्महायशाः॥ वर्धनं नन्दनं चैव सर्वविद्याविशारदौ।

skandāya trīnanucarān dadau viṣṇurmahāyaśāḥ|| vardhanaṃ nandanaṃ caiva sarvavidyāviśāradau|

The Ashvins, O foremost of Bharatas gladly, gave Skanda two companions, viz., Vardhana and Nandana, masters of all sciences.

— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)

MBh 6 141.23

स्कन्दाय ददतुः प्रीतावश्विनौ भिषजां वरौ॥ कुन्दं च कुसुमं चैव कुमुदं च महायशाः। डम्बराडम्बरौ चैव ददौ धाता महात्मने॥

skandāya dadatuḥ prītāvaśvinau bhiṣajāṃ varau|| kundaṃ ca kusumaṃ caiva kumudaṃ ca mahāyaśāḥ| ḍambarāḍambarau caiva dadau dhātā mahātmane||

The illustrious Dhatri gave that high-souled one five companions, viz., Kunda, Kushuma, Kumuda, Dambara and Adambara.

— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)

MBh 6 141.24

चक्रानुचक्रौ बलिनौ मेघचक्रौ बलोत्कटौ। ददौ त्वष्टा महामायौ स्कन्दायानुतरावुभौ॥

cakrānucakrau balinau meghacakrau balotkaṭau| dadau tvaṣṭā mahāmāyau skandāyānutarāvubhau||

Tashtri give Skanda two companions named Chakra and Anuchakra both of whom were very powerful.

— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)

MBh 6 141.25

सुव्रतं सत्यसंघं च ददौ मित्रौ महात्मने। कुमाराय महात्मानौ तपोविद्याधरौ प्रभुः॥ सुदर्शनीयौ वरदौ त्रिषु लोकेषु विश्रुतौ।

suvrataṃ satyasaṃghaṃ ca dadau mitrau mahātmane| kumārāya mahātmānau tapovidyādharau prabhuḥ|| sudarśanīyau varadau triṣu lokeṣu viśrutau|

The lord Mitra gave the high-souled Kumara two illustrious companions named Suvrata and Satyasandha both of whom were highly learned and endued with ascetic merit, possessed of handsome features, capable of granting boons and well known over the three worlds.

— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)

MBh 6 141.26

सुव्रतं च महात्मानं शुभकर्माणमेव च।॥ कार्तिकेयाय सम्प्रादाद् विधाता लोकविश्रुतौ।

suvrataṃ ca mahātmānaṃ śubhakarmāṇameva ca||| kārtikeyāya samprādād vidhātā lokaviśrutau|

Vidhatri gave Kartikeya two companions, viz., the great Suprabha and Shubhakarman.

— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)

MBh 6 141.27

पाणीतकं कालिकं च महामायाविनावुभौ॥ पूषा च पार्षदौ प्रादात् कार्तिकेयाय भारत।

pāṇītakaṃ kālikaṃ ca mahāmāyāvināvubhau|| pūṣā ca pārṣadau prādāt kārtikeyāya bhārata|

Pushan gave him iwo companions, viz., Panitraka and Kalika, both gifted with grcat powers of illusions,

— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)

MBh 6 141.28

बलं चातिबलं चैव महावक्त्रौ महाबलौ॥ प्रददौ कार्तिकेयाय वायुर्भरतसत्तम।

balaṃ cātibalaṃ caiva mahāvaktrau mahābalau|| pradadau kārtikeyāya vāyurbharatasattama|

Vayu gave him, O best of the Bharatas, two companions, viz., Vala and Atibala, possessed of great inight and very an large mouths.

— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)

MBh 6 141.29

यमं चातियमं चैव तिमिवक्त्रौ महाबलौ॥ प्रददौ कार्तिकेयाय वरुणः सत्यसङ्गरः।

yamaṃ cātiyamaṃ caiva timivaktrau mahābalau|| pradadau kārtikeyāya varuṇaḥ satyasaṅgaraḥ|

The truthful Varuna gave him Ghasa and Atighasa of great might and having a mouth like that of the Timi fish.

— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)

MBh 6 141.30

सुवर्चसं महात्मानं तथैवाप्यतिवर्चसम्॥ हिमवान् प्रददौ राजन् हुताशनसुताय वै।

suvarcasaṃ mahātmānaṃ tathaivāpyativarcasam|| himavān pradadau rājan hutāśanasutāya vai|

Himavat gave Agni's son two companions, O king, viz., Suvarchas and Ativarchas.

— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)

MBh 6 141.31

काञ्चनं च महात्मानं मेघमालिनमेव च॥ ददावनुचरो मेरुरग्निपुत्राय भारत।

kāñcanaṃ ca mahātmānaṃ meghamālinameva ca|| dadāvanucaro meruragniputrāya bhārata|

Meru, O Bharata, gave him two companions named Kanchana and Meghamalin.

— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)

MBh 6 141.32

स्थिरं चातिस्थिरं चैव मेरुरेवापरौ ददौ॥ महात्मा त्वग्निपुत्राय महाबलपराक्रमौ।

sthiraṃ cātisthiraṃ caiva merurevāparau dadau|| mahātmā tvagniputrāya mahābalaparākramau|

Manu also gave Agni's son two others gifted with great strength and power viz., Sthira and Asthira.

— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)

MBh 6 141.33

उच्छृतं चाग्निशृङ्गं च महापाषाणयोधिनौ॥ प्रददावग्निपुत्राय विध्यः पारिषदावुभौ।

ucchṛtaṃ cāgniśṛṅgaṃ ca mahāpāṣāṇayodhinau|| pradadāvagniputrāya vidhyaḥ pāriṣadāvubhau|

Vindhya gave Angi's son two companions named Uchchhrita and Agnishringa both of whom fought with stones.

— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)

MBh 6 141.34

संग्रहं विग्रहं चैव समुद्रोऽपि गदाधरौ॥ प्रददावग्निपुत्राय महापारिषदावुभौ।

saṃgrahaṃ vigrahaṃ caiva samudro'pi gadādharau|| pradadāvagniputrāya mahāpāriṣadāvubhau|

Ocean gave himn two powerful companions named Sangraha and Vigraha both armed with mace.

— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)

MBh 6 141.35

उन्मादं शङ्कुकर्णं च पुष्पदन्तं तथैव च॥ प्रददाबग्निपुत्राय पार्वती शुभदर्शना।

unmādaṃ śaṅkukarṇaṃ ca puṣpadantaṃ tathaiva ca|| pradadābagniputrāya pārvatī śubhadarśanā|

The beautiful Parvati gavc Agni's son Unmada and Pushpadanta and Shankukarna.

— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)

MBh 6 141.36

जयं महाजयं चैव नागौ ज्वलनसूनवे॥ प्रददौ पुरुषव्याघ्र वासुकिः पन्नगेश्वरः।

jayaṃ mahājayaṃ caiva nāgau jvalanasūnave|| pradadau puruṣavyāghra vāsukiḥ pannageśvaraḥ|

Vasuki the king of the serpents, O king, gave the son of Agni two snakes named Jaya and Mahajaya.

— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)

MBh 6 141.37

एवं साध्याश्च रुद्राश्च वसवः पितरस्तथा।॥ सागरा: सरितश्चैव गिरयश्च महाबलाः। ददुः सेनागणाध्यक्षान् शूलपट्टिशधारिणः॥ दिव्यप्रहरणोपेतान् नानावेपविभूषितान्।

evaṃ sādhyāśca rudrāśca vasavaḥ pitarastathā||| sāgarā: saritaścaiva girayaśca mahābalāḥ| daduḥ senāgaṇādhyakṣān śūlapaṭṭiśadhāriṇaḥ|| divyapraharaṇopetān nānāvepavibhūṣitān|

Similarly the Saddhyas, the Rudra, the Vasus, the Pitris, the Seas, the Rivers and the Mountains, gave commanders of forces, armed with lances and battle axes and adorned with various kinds or ornaments.

— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)

MBh 6 141.38

शृणु नामानि चाप्येषां येऽन्ये स्कन्दस्य सैनिकाः।।५५ विविधायुधसम्पन्नाश्चित्राभरणभूषिताः।

śṛṇu nāmāni cāpyeṣāṃ ye'nye skandasya sainikāḥ||55 vividhāyudhasampannāścitrābharaṇabhūṣitāḥ|

Listen now to the names of those other warriors armed with various weapons and clad in diverse kind of robes and ornaments, that Skanda got.

— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)

MBh 6 141.39

शङ्कुकर्णो निकुम्भश्च पद्मः कुमुद एव च॥ अनन्तो द्वादशभुजस्तथा कृष्णोपकृष्णको। घ्राणश्रवाः कपिस्कन्धः काञ्चनाक्षो जलन्धमः॥ अक्षः संतर्जनो राजन् कुनदीकस्तमोऽन्तकृत्। एकाक्षो द्वादशाक्षश्च तथैवैकजटः प्रभुः॥ सहस्रबाहुर्विकटो व्याघ्राक्षः क्षितिकम्पनः। पुण्यमाना सुनामा च सुचक्रः प्रियदर्शनः॥ परिश्रुतः कोकनदः प्रियामाल्यानुलेपनः। अजोदरो गजशिराः स्कन्धाक्षः शतलोचनः॥ ज्वालाजिह्वः करालाक्षः शितिकेशो जटी हरिः। परिश्रुतः कोकनदः कृष्णकेशो जटाधरः॥ चतुर्दष्ट्रोऽष्टजिह्वश्च मेघनादः पृथुश्रवाः। विद्युताक्षो धनुर्वक्त्रो जाठरो मारुताशनः॥ उदारक्षो रथाक्षश्च वज्रनाभो वसुप्रभः। समुद्रवेगो राजेन्द्र शैलकम्पी तथैव च॥ वृषो मेष: प्रवाहश्च तथा नन्दोपनन्दकौ। धूम्रः श्वेतः कलिङ्गश्च सिद्धार्थो वरदस्था॥ प्रियकश्चैव नन्दश्च गोनन्दश्च प्रतापवान्। आनन्दश्च प्रमोदश्च स्वस्तिको ध्रुवकस्तथा॥ क्षेमवाहः सुवाहश्च सिद्धपात्रश्च भारत। गोव्रजः कनकापीडो महापारिषदेश्वरः॥ गायनो हसनश्चैव वाणः खड्गश्च वीर्यवान्। वैताली गतिताली च तथा कथकवातिकौ॥ हंसजः पङ्कदिग्धाङ्गः समुद्रोन्मादनश्च ह। रणोत्कटः प्रहासश्च श्वेतसिद्धश्च नन्दनः॥ कालकण्ठः प्रभासश्च तथा कुम्भाण्डकोदरः। कालकक्ष: सितश्चैव भूतानां मथनस्तथा॥ यज्ञवाहः सुवाहश्च देवयाजी च सोमपः। मजनश्च महातेजाः ऋथनाथौ च भारत॥ तुहरश्च तुहारश्च चित्रदेवश्च वीर्यवान्। मधुरः सुप्रसादश्च किरीटी च महाबलः॥ वत्सलो मधुवर्णश्च कलशोदर एव च। धर्मदो मन्मथकरः सूचीवक्त्रश्च वीर्यवान्॥ श्वेतवक्त्रः सुवक्त्रश्च चारुवक्त्रश्च पाण्डुरः। दण्डबाहुः सुबाहुश्च रजः कोकिलकस्तथा॥ अचल: कनकाक्षश्च बालानामपि यः प्रभुः। संचारकः कोकनदो गृघ्रपत्रश्च जम्बुकः॥ लोहाजवक्त्रो जवनः कुम्भवक्त्रश्च कुम्भकः। स्वर्णग्रीवश्च कृष्णौजाः हंसवक्त्रश्च चन्द्रभः॥ पाणिकूर्चाश्च शम्बूकः पञ्चवक्त्रश्च शिक्षकः। चाषवक्त्रश्च जम्बूकः शाकवक्त्रश्च कुञ्जलः॥

śaṅkukarṇo nikumbhaśca padmaḥ kumuda eva ca|| ananto dvādaśabhujastathā kṛṣṇopakṛṣṇako| ghrāṇaśravāḥ kapiskandhaḥ kāñcanākṣo jalandhamaḥ|| akṣaḥ saṃtarjano rājan kunadīkastamo'ntakṛt| ekākṣo dvādaśākṣaśca tathaivaikajaṭaḥ prabhuḥ|| sahasrabāhurvikaṭo vyāghrākṣaḥ kṣitikampanaḥ| puṇyamānā sunāmā ca sucakraḥ priyadarśanaḥ|| pariśrutaḥ kokanadaḥ priyāmālyānulepanaḥ| ajodaro gajaśirāḥ skandhākṣaḥ śatalocanaḥ|| jvālājihvaḥ karālākṣaḥ śitikeśo jaṭī hariḥ| pariśrutaḥ kokanadaḥ kṛṣṇakeśo jaṭādharaḥ|| caturdaṣṭro'ṣṭajihvaśca meghanādaḥ pṛthuśravāḥ| vidyutākṣo dhanurvaktro jāṭharo mārutāśanaḥ|| udārakṣo rathākṣaśca vajranābho vasuprabhaḥ| samudravego rājendra śailakampī tathaiva ca|| vṛṣo meṣa: pravāhaśca tathā nandopanandakau| dhūmraḥ śvetaḥ kaliṅgaśca siddhārtho varadasthā|| priyakaścaiva nandaśca gonandaśca pratāpavān| ānandaśca pramodaśca svastiko dhruvakastathā|| kṣemavāhaḥ suvāhaśca siddhapātraśca bhārata| govrajaḥ kanakāpīḍo mahāpāriṣadeśvaraḥ|| gāyano hasanaścaiva vāṇaḥ khaḍgaśca vīryavān| vaitālī gatitālī ca tathā kathakavātikau|| haṃsajaḥ paṅkadigdhāṅgaḥ samudronmādanaśca ha| raṇotkaṭaḥ prahāsaśca śvetasiddhaśca nandanaḥ|| kālakaṇṭhaḥ prabhāsaśca tathā kumbhāṇḍakodaraḥ| kālakakṣa: sitaścaiva bhūtānāṃ mathanastathā|| yajñavāhaḥ suvāhaśca devayājī ca somapaḥ| majanaśca mahātejāḥ ṛthanāthau ca bhārata|| tuharaśca tuhāraśca citradevaśca vīryavān| madhuraḥ suprasādaśca kirīṭī ca mahābalaḥ|| vatsalo madhuvarṇaśca kalaśodara eva ca| dharmado manmathakaraḥ sūcīvaktraśca vīryavān|| śvetavaktraḥ suvaktraśca cāruvaktraśca pāṇḍuraḥ| daṇḍabāhuḥ subāhuśca rajaḥ kokilakastathā|| acala: kanakākṣaśca bālānāmapi yaḥ prabhuḥ| saṃcārakaḥ kokanado gṛghrapatraśca jambukaḥ|| lohājavaktro javanaḥ kumbhavaktraśca kumbhakaḥ| svarṇagrīvaśca kṛṣṇaujāḥ haṃsavaktraśca candrabhaḥ|| pāṇikūrcāśca śambūkaḥ pañcavaktraśca śikṣakaḥ| cāṣavaktraśca jambūkaḥ śākavaktraśca kuñjalaḥ||

They Shankukarna, Nikumbha, Padma, Kumuda, Ananta, Dvadashakshuja, Krishna, Upakrishna, Ghranashravas, Kapiskandha, Kanchanaksha, Jalandhama, Akshasantarjana, Kunadia, Tambobhrakrit, Ekaksha, Dvadashaksha, Ekajata, Shashrabahu, Vikata, Vyaghraksha, Kshitikampana, Punyanaman, Sunaman, Suvaktra, Priyadarshana, Parishruta, Kokonada, Priyamalyanưlepana, Ajodara, Gajashiras, Skandahaksha, Shatalochana, Jvalajihbha, Karala, Shitakesha, Jati, Hari, Krishnakesha, Jatadhara, Chaturdanshtra, Ashtajibha, Meghanada, Prithushravas, Vidyutaksha, Dhanurvaktra, Jathara, Marutashana, Udaraksha, Rathaksha, Vajranabha, were Vasuprabha, Samudravega, Shaliakampin, Vrisha, Meshapravaha, Nanda, Upanandaka, Dhumra, Shveta, Kalinga, Siddhartha, Varada, Priyaka, Nanda, Gonanda, Ananda, Pramoda, Svastika, Dhruvaka, Kshemavaha, Suvaha, Siddhaptra, Goveraja, Kanakapida, Gapana, Hasana, Vana, Khadga, Vaitali, Vaitali, Alitali, Kathaka, Vatika, Hansaja, Pakshadigdhanga, Samudroniadana, Ranotkata, Prahasa, Shvetasiddha, Nandaka, Kalakantha, Prabhasa. Kumbhandaka, Kalakaksha, Shita, Bhutalonmathana, Yajnavaha, Pravaha, Devajaji, Somapa, Majjala, Kratha, Kratha. Tuhara, Gtuhara, Shitradeva, Madhura, Suprasada, Kiritin, Vatsala, Madhuvarna, Kalasodara, Dharmada, Manmathakara, Shuchivaktra, Shvetavaktra, Suvaktra, Charuvaktra, Padura, Dandavahu, Suvahu, Rajas, Kokilaka, Achala, Kanakaksha, Valakarakshaka, Sancharaka, Kokananda, Gridharapatra, Jambhuka, Lohajvaktra, Javana, Kumbhavaktra, Kumbhaka, Mundagriva, Krishnaujas, Hansavaktra, Chandrabha, Panikurchas, Shamyuka, Panchavaktra, Shikshaka, Chasavaktra, Jainbuka, Kharavaktra and Kunchaka.

— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)

MBh 6 141.40

योगयुक्ता महात्मानः सततं ब्राह्मणप्रियाः। पैतामहा महात्मानो महापारिषदाश्च ये॥

yogayuktā mahātmānaḥ satataṃ brāhmaṇapriyāḥ| paitāmahā mahātmāno mahāpāriṣadāśca ye||

Besides these many other great and powerful companions, practising ascetic austerities and respecting Brahmanas, were given to him by the grandfather,

— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)

MBh 6 141.41

यौवनस्थाश्च वालाश्च वृद्धाश्च जनमेजय। सहस्रशः पारिषदाः कुमारमवतस्थिरे॥

yauvanasthāśca vālāśca vṛddhāśca janamejaya| sahasraśaḥ pāriṣadāḥ kumāramavatasthire||

Some of them were young, some were old and some, O Janamejaya, were green youths. Thousands and thousands of such came to Kartikeya.

— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)

MBh 6 141.42

वक्त्रैर्नानाविधैर्ये कूर्मकुक्कुटवक्त्राश्च शशोलूकमुखास्तथा॥ खरोष्ट्रवदनाश्चान्ये वराहवदनास्तथा। मार्जारशशवक्त्राश्च दीर्घवक्त्राश्च भारत॥ मत्स्यमेषाननाश्चान्ये अजाविमहिषाननाः। ऋक्षशार्दूलवक्त्राश्च द्वीपिसिंहाननास्तथा॥ भीमा गजाननाश्चैव तथा नक्रमुखाश्च ये। तु शृणु ताञ्जनमेजय।

vaktrairnānāvidhairye kūrmakukkuṭavaktrāśca śaśolūkamukhāstathā|| kharoṣṭravadanāścānye varāhavadanāstathā| mārjāraśaśavaktrāśca dīrghavaktrāśca bhārata|| matsyameṣānanāścānye ajāvimahiṣānanāḥ| ṛkṣaśārdūlavaktrāśca dvīpisiṃhānanāstathā|| bhīmā gajānanāścaiva tathā nakramukhāśca ye| tu śṛṇu tāñjanamejaya|

They were possessed of various kinds of faces. Listen to me, O Janamejaya, as I describe them. Some had faces like those of tortoises and some like those of cocks. The faces of some were very long, O Bharata. Some again, had faces resembling those of dogs and wolves and hares and owls and asses and camels and hogs. Some had human faces and some had faces like those of sheep and jackals. Some were terrible and had faces like those of Makaras and porpoises. Some had faces like those of cats and some like those of flies; and the faces of some were very long. Some had faces like those of the mongoose, the owl and the crow. Some had faces like those of mice and peacocks and fishes and goats and sheep and buffaloes. Some had faces like those of bears and tigers and leopards and lions. Some had faces like those of elephants and crocodiles.

— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)

MBh 6 141.43

गरुडाननाः कङ्कमुखा वृककाकमुखास्तथा॥ गोखरोष्ट्रमुखाश्चान्ये वृषदंशमुखास्तथा। महाजठरपादाङ्गास्तारकाक्षाश्च भारत॥ पारावतमुखाश्चान्ये तथा वृषमुखाः परे। कोकिलाभाननाश्चान्ये श्येनतित्तिरिकाननाः॥८५ कृकलासमुखाश्चैव विरजोऽम्बरधारिणः। व्यालवक्त्राः शूलमुखाश्चण्डवक्त्राः शुभाननाः॥ आशीविषाचीरधरा गोनासावदनास्तथा।

garuḍānanāḥ kaṅkamukhā vṛkakākamukhāstathā|| gokharoṣṭramukhāścānye vṛṣadaṃśamukhāstathā| mahājaṭharapādāṅgāstārakākṣāśca bhārata|| pārāvatamukhāścānye tathā vṛṣamukhāḥ pare| kokilābhānanāścānye śyenatittirikānanāḥ||85 kṛkalāsamukhāścaiva virajo'mbaradhāriṇaḥ| vyālavaktrāḥ śūlamukhāścaṇḍavaktrāḥ śubhānanāḥ|| āśīviṣācīradharā gonāsāvadanāstathā|

Some had faces like those of Garuda and the rhinoceros and the wolf. Some had faces like those of cows and mules and camels and cats. Having, large stomachs large legs and limbs, the eyes of some were like stars. The faces of some were like those of pigeons and bulls. Others had faces like those of kolilas and hawks and Tittiris and lizards. Some were clad in white dresses. Some had faces like those of snakes. The faces of some were like those of porcupines. Some had frightful and some very handsome faces; some were clad in snakes. The faces as also the nose of some were like those of cows,

— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)

MBh 6 141.44

स्थूलोदरा: कृशाङ्गाश्च स्थूलाङ्गाश्च कृशोदराः॥ ह्रस्वग्रीवा महाकर्णा नानाव्यालविभूषणाः। नकुलोलूकवकनाश्च काकवक्त्रास्तथा परे। आखुबभ्रुकवकनाश्च मयूरवदनास्तथा॥ गजेन्द्रचर्मवसनास्तथा कृष्णाजिनाम्बराः॥ स्कन्धेमुखा महाराज तथाप्युदरतोमुखाः। पृष्ठेमुखा हनुमुखास्तथा जङ्घामुखा अपि॥ पार्थाननाश्च बहवो नानादेशमुखास्तथा। तथा कीटपतङ्गानां सदृशास्या गणेश्वराः॥ नानाव्यालमुखाश्चान्ये बहुबाहुशिरोधराः।

sthūlodarā: kṛśāṅgāśca sthūlāṅgāśca kṛśodarāḥ|| hrasvagrīvā mahākarṇā nānāvyālavibhūṣaṇāḥ| nakulolūkavakanāśca kākavaktrāstathā pare| ākhubabhrukavakanāśca mayūravadanāstathā|| gajendracarmavasanāstathā kṛṣṇājināmbarāḥ|| skandhemukhā mahārāja tathāpyudaratomukhāḥ| pṛṣṭhemukhā hanumukhāstathā jaṅghāmukhā api|| pārthānanāśca bahavo nānādeśamukhāstathā| tathā kīṭapataṅgānāṃ sadṛśāsyā gaṇeśvarāḥ|| nānāvyālamukhāścānye bahubāhuśirodharāḥ|

Some had large and protruding stomachs but other limbs very lean; some had large limbs but lean stomachs. The necks of some were very short and the ears of some were very Jarge. Some had various kinds of snakes for their ornaments. Some were clad in skins of large elephants. And some in black deer-skins. The mouths of some were on their shoulders. Some had mouths on their stomachs, some on their backs, some on their cheeks, some on their calves and some on their flanks and the mouths of many were placed on other parts of their bodies. The faces of some amongst those combatants were like those of insects and worms. The mouths of some amongst them were like those of various beasts of prey. Some had many arms and some many heads.

— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)

MBh 6 141.45

नानावृक्षभुजाः केचित् कटिशीर्षास्तथा परे॥ भुजङ्गभोगवदना नानागुल्मनिवासिनः। चीरसंवृतगात्राश्च नानाकनकवाससः॥ नानावेषधराश्चैव नानामाल्यानुलेपनाः। नानावस्त्रधराश्चैव चर्मवासस एव च॥ उष्णीषिणो मुकुटिनं सुग्रीवाश्च सुवर्चसः। किरीटिनः पञ्चशिखास्तथा काञ्चनमूर्धजाः॥ त्रिशिखा द्विशिखाश्चैव तथा सप्तशिखाः परे।

nānāvṛkṣabhujāḥ kecit kaṭiśīrṣāstathā pare|| bhujaṅgabhogavadanā nānāgulmanivāsinaḥ| cīrasaṃvṛtagātrāśca nānākanakavāsasaḥ|| nānāveṣadharāścaiva nānāmālyānulepanāḥ| nānāvastradharāścaiva carmavāsasa eva ca|| uṣṇīṣiṇo mukuṭinaṃ sugrīvāśca suvarcasaḥ| kirīṭinaḥ pañcaśikhāstathā kāñcanamūrdhajāḥ|| triśikhā dviśikhāścaiva tathā saptaśikhāḥ pare|

The arms of some resembled trees and the heads of some were on their lions. The faces of some were tapering like the bodies of snakes. Many amongst them lived in various kinds of plants and herbs. Some were clad in rags, some in various kinds of bones, some were diversely clad and some wore various sorts of garlands and diverse kinds of unguents. Dressed variously, some had skins or their robes. Some had head-gears; the brow of some were furrowed into lines the necks of some bore marks like those on conch-shells; some were highly effulgent. Some had diadems, some had five tufts of hair on their heads and the hair of some were very hard. Some had two tufts, some three and some seven.

— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)

MBh 6 141.46

शिखण्डीनो मुकुटिनो मुण्डाश्च जटिलास्तथा॥ चित्रमालाधराः केचित् केचिद् रोमाननास्तथा। विग्रहैकरसा नित्यमजेयाः सुरसत्तमैः॥ कृष्णा निर्मांसवक्त्राश्च दीर्घपृष्ठास्तनूदराः। स्थूलपृष्ठा ह्रस्वपृष्ठाः प्रलम्बोदरमेहनाः॥ महाभुजा ह्रस्वभुजा ह्रस्वगात्राश्च वामनाः। कुब्जाश्च ह्रस्वजङ्घाश्च हस्तिकर्णशिरोधराः॥

śikhaṇḍīno mukuṭino muṇḍāśca jaṭilāstathā|| citramālādharāḥ kecit kecid romānanāstathā| vigrahaikarasā nityamajeyāḥ surasattamaiḥ|| kṛṣṇā nirmāṃsavaktrāśca dīrghapṛṣṭhāstanūdarāḥ| sthūlapṛṣṭhā hrasvapṛṣṭhāḥ pralambodaramehanāḥ|| mahābhujā hrasvabhujā hrasvagātrāśca vāmanāḥ| kubjāśca hrasvajaṅghāśca hastikarṇaśirodharāḥ||

Some had feathers on their heads, some had crowns, some had heads that were perfectly bald and some had matted locks, Some were bedecked with beautiful garlands and the faces of some were covered with hairs. They took great delight only in battle and all of them were invincible by even the foremost ones amongst the gods. Many amongst them were dressed in various kinds of celestial robes. All were fond of battle. Some were of dark colour and the faces of some had no flesh on them. Some had very long backs and some had no stomachs. The backs of some were very large while those of some were very short. Some had long stomachs and some had long limbs. Some had long arms and others had short ones. Some were dwarfs. Some were haunch-backed. Some had short hips. The ears and heads of some were like those of elephants.

— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)

MBh 6 141.47

हस्तिनासाः कूर्मनासा वृकनासास्तथा परे। दीर्घोच्छ्वासा दीर्घजङ्घा विकराला ह्यधोमुखाः॥ महादंष्ट्रा ह्रस्वदंष्ट्राश्चतुर्दष्ट्रास्तथा परे। वारणेन्द्रनिभाश्चान्ये भीमा राजन् सहस्रशः॥ सुविभक्तशरीराश्च दीप्तिमन्तः स्वलंकृताः। पिङ्गाक्षाः शकुकर्णाश्च रक्तनासाश्च भारत॥

hastināsāḥ kūrmanāsā vṛkanāsāstathā pare| dīrghocchvāsā dīrghajaṅghā vikarālā hyadhomukhāḥ|| mahādaṃṣṭrā hrasvadaṃṣṭrāścaturdaṣṭrāstathā pare| vāraṇendranibhāścānye bhīmā rājan sahasraśaḥ|| suvibhaktaśarīrāśca dīptimantaḥ svalaṃkṛtāḥ| piṅgākṣāḥ śakukarṇāśca raktanāsāśca bhārata||

Some had noses like those of eleepeHeesnts esnd tortoise, some, like those of wolves. Some had long lips, some had long hips and some were terrific, having their faces downwards. Some had very large teeth, some had very short teeth and some had only four teeth. Thousands among them, O king, were highly terrific in appearance, looking like huge infuriate elephants. Some were of symmetrical limbs, possessed of great lustre and adorned with ornaments. Some had yellow eyes, some had ears like arrows, some had noses like gavials, OBharata.

— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)

MBh 6 141.48

पृथुदंष्ट्रा महादष्ट्राः स्थूलौष्ठा हरिमूर्धजाः। नानापादौष्ठदंष्ट्राश्च नानाहस्तशिरोधराः॥ नानाचर्मभिराच्छन्ना नानाभाषाश्च भारत। कुशला देशभाषसु जल्पन्तोऽन्योन्यमीश्वराः॥ हृष्टाः परिपतन्ति स्म महापारिषदास्तथा। दीर्घग्रीवा दीर्घनखा दीर्घपादशिरोभुजाः॥ पिङ्गाक्षा नीलकण्ठाश्च लम्बकर्णाश्च भारत। वृकोदरनिभाश्चैव केचिदञ्जनसंनिभाः॥ श्वेताक्षा लोहितग्रीवाः पिङ्गाक्षाश्च तथा परे। कल्माषा बहवो राजश्चित्रवर्णाश्च भारत॥ चामरापीडकनिभाः श्वेतलोहितराजयः। नानावर्णाः सवर्णाश्च मयूरसदृशप्रभाः॥

pṛthudaṃṣṭrā mahādaṣṭrāḥ sthūlauṣṭhā harimūrdhajāḥ| nānāpādauṣṭhadaṃṣṭrāśca nānāhastaśirodharāḥ|| nānācarmabhirācchannā nānābhāṣāśca bhārata| kuśalā deśabhāṣasu jalpanto'nyonyamīśvarāḥ|| hṛṣṭāḥ paripatanti sma mahāpāriṣadāstathā| dīrghagrīvā dīrghanakhā dīrghapādaśirobhujāḥ|| piṅgākṣā nīlakaṇṭhāśca lambakarṇāśca bhārata| vṛkodaranibhāścaiva kecidañjanasaṃnibhāḥ|| śvetākṣā lohitagrīvāḥ piṅgākṣāśca tathā pare| kalmāṣā bahavo rājaścitravarṇāśca bhārata|| cāmarāpīḍakanibhāḥ śvetalohitarājayaḥ| nānāvarṇāḥ savarṇāśca mayūrasadṛśaprabhāḥ||

Some had broad teeth, some had broad lips and some had green hair. Possessed of various sorts of feet and lips and teeth, they had various kinds of arms and heads. Clad in various kinds of skins, they spoke different languages, O Bharata. Skilled in all provincial dialecis, those powerful ones talked with one another. Those powerful companions, filled with joy, moved about (around Kartikeya). Some were long-necked, some long-nailed, some long-legged. Some amongst them were large-headed and some large-armed. The eyes of some were yellow, the throats of some were blue and the ears of some were long, O Bharata. The stomachs of some were like masses of antimony. The eyes of soine were while, the necks of some were red and some had eyes of a twany hue. Many were dark in color and many, O king, were of various colors, O Bharata. Many were bedecked with ornainents that looked like yak-tails. Some bore white marks on their bodies and some bore red marks. Some were of various colors and some were gold-hued and some looked splendid like peacocks.

— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)

MBh 6 141.49

पुनः प्रहरणान्येषां कीर्त्यमानानि मे शृणु। शेषैः कृतः पारिषदैपरायुधानां परिग्रहः॥ पाशोद्यतकराः केचिद् व्यादितास्याः खराननाः। पृष्ठाक्षा नीलकण्ठाश्च तथा परिघबाहवः॥ शतघ्नीचक्रहस्ताश्च तथा मुसलपाणयः।

punaḥ praharaṇānyeṣāṃ kīrtyamānāni me śṛṇu| śeṣaiḥ kṛtaḥ pāriṣadaiparāyudhānāṃ parigrahaḥ|| pāśodyatakarāḥ kecid vyāditāsyāḥ kharānanāḥ| pṛṣṭhākṣā nīlakaṇṭhāśca tathā parighabāhavaḥ|| śataghnīcakrahastāśca tathā musalapāṇayaḥ|

I shall describe to you the weapons that were taken by those that came last to Kartikcya. Listen to me. Some had noses of their uplifted arms. Their faces were like those of tigers and asses. Their eyes were on their backs, their throats were blue and their arms resembled spiked clubs. Some were armed with Shataghnis and discs and some had heavy and short clubs. Some had swords and mallets and some were armed with bludgeons, O Bharata.

— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)

MBh 6 141.50

असिमुद्गरहस्ताश्च दण्डहस्ताश्च भारत॥ गदाभुशुण्डिहस्ताश्च तथा तोमरपाणयः। आयुधैविविधैोरैर्महात्मानो महाजवाः॥ महाबलाः महावेगा महापारिषदास्तथा।

asimudgarahastāśca daṇḍahastāśca bhārata|| gadābhuśuṇḍihastāśca tathā tomarapāṇayaḥ| āyudhaivividhaiorairmahātmāno mahājavāḥ|| mahābalāḥ mahāvegā mahāpāriṣadāstathā|

Some, huge-bodied and powerful combatants, were armed with lances and scimitars. Some were armed with maces and Bhushundis and some had spears on their hands. The powerful, noble and energetic and quick-coursing companions had various kinds of terrible weapons in their arins.

— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)

MBh 6 141.51

अभिषेकं कुमारस्य दृष्ट्वा हृष्टा रणप्रियाः॥ घण्टाजालपिनद्धाङ्गा ननृतुस्ते महौजसः।

abhiṣekaṃ kumārasya dṛṣṭvā hṛṣṭā raṇapriyāḥ|| ghaṇṭājālapinaddhāṅgā nanṛtuste mahaujasaḥ|

Beholding the investiture of Kartikeya, those mighty and energetic followers, taking delight in battle and wearing on their persons rows of tinkling bells, danced round him joyfully.

— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)

MBh 6 141.52

एते चान्ये च बहवो महापारिषदा नृप॥ उपतस्थुमहात्मानं कार्तिकेयं यशस्विनम्।

ete cānye ca bahavo mahāpāriṣadā nṛpa|| upatasthumahātmānaṃ kārtikeyaṃ yaśasvinam|

These and many other powerful companions, O king, came to the great and illustrious Kartikeya.

— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)

MBh 6 141.53

दिव्याशाप्यान्तरिक्षाश्च पार्थिवाश्चानिलोपमाः॥ व्यादिष्टा दैवतैः शूराः स्कन्दस्यानुचरा भवन्।

divyāśāpyāntarikṣāśca pārthivāścānilopamāḥ|| vyādiṣṭā daivataiḥ śūrāḥ skandasyānucarā bhavan|

Some belonged to the celestial regions, some to the acrial and some to the Earth, All of them were gifted with speed of the wind. Commanded by the gods, those brave and powerful ones became the companions of Kartikeya.

— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)

MBh 6 141.54

तादृशानां सहस्राणि प्रयुतान्यर्बुदानि च। अभिषिक्तं महात्मानं परिवार्योपतस्थिरे॥

tādṛśānāṃ sahasrāṇi prayutānyarbudāni ca| abhiṣiktaṃ mahātmānaṃ parivāryopatasthire||

Thousands and thousands, millions and millions, of such beings came there at the investiture of the great Kartikeya and stood encircling him."

— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)