← Mahabharata — Volume V (Dutt edition)

Mahabharata — Volume V (Dutt edition) — Chapter 168

MBh 5 168.1

संजय उवाच विराटं सहसेनं तु द्रोणं वै द्रुतमागतम्। मद्रराजः शरौघेण च्छादयामास धन्विनम्॥

saṃjaya uvāca virāṭaṃ sahasenaṃ tu droṇaṃ vai drutamāgatam| madrarājaḥ śaraugheṇa cchādayāmāsa dhanvinam||

Sanjaya said The king of Madra, with a down-pours of arrow, covered on all sides Virata, who, accompanied by his division, was proceeding quickly for (the slaughter ot) Drona.

— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)

MBh 5 168.2

तयोः समभवद् युद्धं समरे दृढधन्विनोः। यादृशं ह्यभवद् राजञ्जम्भवासवयोः पुरा॥

tayoḥ samabhavad yuddhaṃ samare dṛḍhadhanvinoḥ| yādṛśaṃ hyabhavad rājañjambhavāsavayoḥ purā||

(And) between those two strong bowmen ensued a battle, Oking, like that which had taken place between Bali and Vasava in days of yore.

— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)

MBh 5 168.3

मद्रराजो महाराज विराटं वाहिनीपतिम्। आजने त्वरितस्तूर्णं शतेन नतपर्वणाम्॥

madrarājo mahārāja virāṭaṃ vāhinīpatim| ājane tvaritastūrṇaṃ śatena nataparvaṇām||

The king of Madra, O great monarch, displaying great alacrity, quickly wounded Virata, the chief of a great force, with straight arrows.

— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)

MBh 5 168.4

प्रतिविव्याध तं राजन् नवभिर्निशितैः शरैः। पुनश्चैनं त्रिसप्तत्या भूयश्चैव शतेन तु॥

prativivyādha taṃ rājan navabhirniśitaiḥ śaraiḥ| punaścainaṃ trisaptatyā bhūyaścaiva śatena tu||

King (Virata also) pierced him in returm with nine sharpened arrows, again with seventy-three and once more with a hundred.

— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)

MBh 5 168.5

तस्य मद्राधिपो हत्वा चतुरो स्थवाजिनः। सूतं ध्वजं च समरे शराभ्यां संन्यपातयत्॥

tasya madrādhipo hatvā caturo sthavājinaḥ| sūtaṃ dhvajaṃ ca samare śarābhyāṃ saṃnyapātayat||

The king of Madra, (also) destroying the four horses of his car, cut down with two shafts, in that engagement, the umbrella and the standard (of Virata).

— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)

MBh 5 168.6

हताश्वात् तु रथात् तूर्णमवप्लुत्य महारथः। तस्थौ विस्फारयंश्चापं विमुञ्चश्च शिताञ्छरान्॥

hatāśvāt tu rathāt tūrṇamavaplutya mahārathaḥ| tasthau visphārayaṃścāpaṃ vimuñcaśca śitāñcharān||

That lord of the earth (i.e., Virata) jumping down from his car, the steeds of which were destroyed, stood, drawing his bow and shooting keen darts.

— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)

MBh 5 168.7

शतानीकस्ततो दृष्ट्वा भ्रातरं हतवाहनम्। रथेनाभ्यपतत् तूर्णं सर्वलोकस्य पश्यतः॥

śatānīkastato dṛṣṭvā bhrātaraṃ hatavāhanam| rathenābhyapatat tūrṇaṃ sarvalokasya paśyataḥ||

Witnessing the destruction of his brother's steeds, Shatanika quickly came up (there), in the very sight of all the troops.

— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)

MBh 5 168.8

शतानीकमथायान्तं मद्रराजो महामृधे। विशिखैर्बहुभिर्विद्ध्वा ततो निन्ये यमक्षयम्॥

śatānīkamathāyāntaṃ madrarājo mahāmṛdhe| viśikhairbahubhirviddhvā tato ninye yamakṣayam||

That lord of the earth, that is, the king of Madra, having with numerous shafts pierced Shatanika who was advancing (against him), sent him to the abode of Yama.

— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)

MBh 5 168.9

तस्मिस्तु निहते वीरे विराटो रथसत्तमः। ततो विस्फार्य नयने क्रोधाद् द्विगुणविक्रमः। मद्रराजरथं तूर्णं छादयामास पत्रिभिः॥

tasmistu nihate vīre virāṭo rathasattamaḥ| tato visphārya nayane krodhād dviguṇavikramaḥ| madrarājarathaṃ tūrṇaṃ chādayāmāsa patribhiḥ||

The heroic (Shatanika) being slain, Virata, the chief of a great force, (abandoning his steed-less car, ascended to that (of his brother). Then, his eyes rolling (in ire) and his strength doubled with indignation, (he) quickly covered the car of the king of Madra with arrows.

— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)

MBh 5 168.10

ततो मद्राधिपः क्रुद्धः शरेणानतपर्वणा। आजधानोरसि दृढं विराटं वाहिनीपतिम्॥

tato madrādhipaḥ kruddhaḥ śareṇānataparvaṇā| ājadhānorasi dṛḍhaṃ virāṭaṃ vāhinīpatim||

Therefore the king of Madra, inflamed with wrath, struck Virata, the chief of a large force, furiously in the chest with a hundred straight arrows.

— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)

MBh 5 168.11

सोऽतिविद्धो महाराज रथोपस्थ उपाविशत्। कश्मलं चाविशत् तीव्र विराटो भरतर्षभ॥

so'tividdho mahārāja rathopastha upāviśat| kaśmalaṃ cāviśat tīvra virāṭo bharatarṣabha||

The mighty car-warrior Virata thus pierced home by the puissant (Shalya) sat down on the terrace of his car and soon fainted away.

— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)

MBh 5 168.12

सारथिस्तमपोवाह समरे शरविक्षतम्। ततः सा महती सेना प्राद्रवन्निशि भारत॥

sārathistamapovāha samare śaravikṣatam| tataḥ sā mahatī senā prādravanniśi bhārata||

His charioteer then bore him (i.e. Virata) away who was mangled with arrows in battle. Then, O Bharata, during that night, that large army (of Virata) began to take to flight.

— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)

MBh 5 168.13

वध्यमाना शरशतैः शल्येनाहवशोभिना। तां दृष्ट्वा विद्रुतां सेनां वासुदेवधनंजयौ॥

vadhyamānā śaraśataiḥ śalyenāhavaśobhinā| tāṃ dṛṣṭvā vidrutāṃ senāṃ vāsudevadhanaṃjayau||

Slaughtered with hundreds of arrows by Shalya, that ornament of battle, witnessing the flight of that army, Vasudeva and Dhananjaya.

— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)

MBh 5 168.14

प्रयातौ तत्र राजेन्द्र यत्र शल्यो व्यवस्थितः। तौ तु प्रत्युद्ययौ राजन् राक्षसेन्द्रो ह्यलम्बुषः॥

prayātau tatra rājendra yatra śalyo vyavasthitaḥ| tau tu pratyudyayau rājan rākṣasendro hyalambuṣaḥ||

Came to that spot, O king of kings, where Shalya was. Against them both, O king, advanced Alambusha, the lord of the Rakshasas. wide open

— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)

MBh 5 168.15

अष्टचक्रसमायुक्तमास्थाय प्रवरं रथम्। तुरङ्गममुखैर्युक्तं पिशाचै?रदर्शनैः॥

aṣṭacakrasamāyuktamāsthāya pravaraṃ ratham| turaṅgamamukhairyuktaṃ piśācai?radarśanaiḥ||

Riding on an excellent eight-wheeled car drawn by terrible-looking Pishachas having faced like those of cows.

— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)

MBh 5 168.16

लोहितार्द्रपताकं तं रक्तमाल्यविभूषितम्। कार्णायसमयं घोरमृक्षचर्मसमावृतम्॥

lohitārdrapatākaṃ taṃ raktamālyavibhūṣitam| kārṇāyasamayaṃ ghoramṛkṣacarmasamāvṛtam||

That terrible car was furnished with bloodred banners, adorned with garlands made of black iron and covered with bear skins.

— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)

MBh 5 168.17

रौद्रेण चित्रपक्षण विवृताक्षेण कूजता। ध्वजेनोच्छ्रितदण्डेन गृध्रराजेन राजता॥

raudreṇa citrapakṣaṇa vivṛtākṣeṇa kūjatā| dhvajenocchritadaṇḍena gṛdhrarājena rājatā||

And it was furnished with a tall standard on which sat a fierce vulture of spotted wings, having eyes wide open and shrieking incessantly.

— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)

MBh 5 168.18

स बभौ राक्षसो राजन् भिन्नाञ्जनचयोपमः। रुरोधार्जुनमायान्त प्रभञ्जनमिवाद्रिराट्॥

sa babhau rākṣaso rājan bhinnāñjanacayopamaḥ| rurodhārjunamāyānta prabhañjanamivādrirāṭ||

That Rakshasa, who, O monarch, looked like a loose heap of antimony, checked the Aadvancing Arjuna as the mountain Meru (resists) a hurricane.

— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)

MBh 5 168.19

किरन् बाणगणान् राजशतशोऽर्जुनमूर्धनि। अतितीवं महद् युद्धं नरराक्षसयोस्तदा॥

kiran bāṇagaṇān rājaśataśo'rjunamūrdhani| atitīvaṃ mahad yuddhaṃ nararākṣasayostadā||

By incessant discharges of arrows, O king, on the head of Arjuna. The battle that commenced between the man (i.e. Arjuna) and the Rakshasa was exceedingly hot and furious.

— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)

MBh 5 168.20

द्रष्ट्णां प्रीतिजननं सर्वेषां तत्र भारता मृध्रकाकबलोलूककङ्कगोमायुहर्षणम्॥

draṣṭṇāṃ prītijananaṃ sarveṣāṃ tatra bhāratā mṛdhrakākabalolūkakaṅkagomāyuharṣaṇam||

Causing delight to all the lookers on there, O Bharata and filling the vultures and the crows and the ravens and the owls and the Kankas and the jackals with joy.

— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)

MBh 5 168.21

तमर्जुनः शतेनैव पत्रिणां समताडयत्। नवभिश्च शितैर्बाणैर्ध्वजं चिच्छेद भारत।॥

tamarjunaḥ śatenaiva patriṇāṃ samatāḍayat| navabhiśca śitairbāṇairdhvajaṃ ciccheda bhārata|||

Arjuna, (then), struck Alamvusa with his arrows and with ten keen darts cut down his standard.

— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)

MBh 5 168.22

सारथिं च त्रिभिर्बाणैसिभिरेव त्रिवेणुकम्। धनुरेकेन चिच्छेद चतुर्भिश्चतुरो हयान्॥

sārathiṃ ca tribhirbāṇaisibhireva triveṇukam| dhanurekena ciccheda caturbhiścaturo hayān||

(And) with three darts he cut-off his charioteer, with three more his Trivenu, with one his bow and with four his horses.

— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)

MBh 5 168.23

पुनः सज्यं कृतं चापं तदप्यस्य द्विधाच्छिनत्। विरथस्योद्यतं खङ्गं शरेणास्य द्विधाकरोत्॥ अथैनं निशितैर्बाणैश्चतुर्भिर्भरतर्षभ।

punaḥ sajyaṃ kṛtaṃ cāpaṃ tadapyasya dvidhācchinat| virathasyodyataṃ khaṅgaṃ śareṇāsya dvidhākarot|| athainaṃ niśitairbāṇaiścaturbhirbharatarṣabha|

(The Rakshasa) took up another stringed bow again but (Arjuna) cut it off in two fragments. Then O foremost of the Bharatas, with four sharpened arrows.

— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)

MBh 5 168.24

पार्थोऽविध्यद् राक्षसेन्द्रं स विद्धः प्राद्रवद् भयात्।।२४ तं विजित्यार्जुनस्तूर्णं द्रोणान्तिकमुपाययौ।

pārtho'vidhyad rākṣasendraṃ sa viddhaḥ prādravad bhayāt||24 taṃ vijityārjunastūrṇaṃ droṇāntikamupāyayau|

The son of Pritha pierced the lord of the Rakshasas, who, thus pierced, took to flight in terror. Having defeated him, Arjuna quickly advanced towards Drona.

— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)

MBh 5 168.25

किरशरगणान् राजन् नरवारणवाजिषु॥ वध्यमाना महाराज पाण्डवेन यशस्विना।

kiraśaragaṇān rājan naravāraṇavājiṣu|| vadhyamānā mahārāja pāṇḍavena yaśasvinā|

Discharging numerous arrows, O king, at men, elephants and horses. O mighty monarch, slaughtered by that renowned Pandava.

— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)

MBh 5 168.26

सैनिका न्यपतन्नुर्व्या वातुनुन्ना इव दुमाः॥ तेषु तूत्साद्यमानेषु फाल्गुनेन महात्मना। सम्प्राद्रवद् बलं सर्वं पुत्राणां ते विशाम्पते॥

sainikā nyapatannurvyā vātununnā iva dumāḥ|| teṣu tūtsādyamāneṣu phālgunena mahātmanā| samprādravad balaṃ sarvaṃ putrāṇāṃ te viśāmpate||

The soldiers fell down like trees levelled (on the ground) by a storm. Thus slaughtered by that renowned Pandava all the soldiers (of your son) ran away like a terror-stricken herd of deer.

— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)