Mahabharata — Volume III (Dutt edition) — Chapter 44
MBh 3 44.1
उत्तर उवाच सुवर्णविकृतानिमान्यायुधानि महात्मनाम्। रुचिराणि प्रकाशन्ते पार्थानामाशुकारिणाम्॥
uttara uvāca suvarṇavikṛtānimānyāyudhāni mahātmanām| rucirāṇi prakāśante pārthānāmāśukāriṇām||
Uttara said Truly these golden weapons, belonging to the light handed and noble sons of Pritha, are greatly beautiful.
— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)
MBh 3 44.2
क्व नु स्विदर्जुन: पार्थः कौरव्यो वा युधिष्ठिरः। नकुलः सहदेवश्च भीमसेनश्च पाण्डवः॥
kva nu svidarjuna: pārthaḥ kauravyo vā yudhiṣṭhiraḥ| nakulaḥ sahadevaśca bhīmasenaśca pāṇḍavaḥ||
But where are that Arjuna, the son of Pritha, Yudhishthira of the Kuru race, Nakula, Sahadeva and Bhimasena the son of Pandu?
— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)
MBh 3 44.3
सर्व एव महात्मानः सर्वामित्रविनाशनाः। राज्यमक्षैः पराकीर्य न श्रूयन्ते कथंचन॥
sarva eva mahātmānaḥ sarvāmitravināśanāḥ| rājyamakṣaiḥ parākīrya na śrūyante kathaṃcana||
We never hear of all those noble (heroes), capable of destroying all enemies, who lost their kingdom at dice.
— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)
MBh 3 44.4
द्रौपदी क्व च पाञ्चली स्त्रीरत्नमिति विश्रुता। जितानक्षैस्तदा कृष्णा तानेवावगमद् वनम्॥
draupadī kva ca pāñcalī strīratnamiti viśrutā| jitānakṣaistadā kṛṣṇā tānevāvagamad vanam||
Where is Draupadi, the princess of Panchala, known as a jewel of a female who followed them to woods after their defeat at dice.
— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)
MBh 3 44.5
अर्जुन उवाच अहमसम्यर्जुनः पार्थः सभास्तारो युधिष्ठिरः। बल्लवो भीमसेनस्तु पितुस्ते रसपाचकः॥
arjuna uvāca ahamasamyarjunaḥ pārthaḥ sabhāstāro yudhiṣṭhiraḥ| ballavo bhīmasenastu pituste rasapācakaḥ||
Arjuna said I am Arjuna, the son of Pritha, your father's courtier is Yudhishthira and the clever cook of your father, Ballava, is Bhimasena.
— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)
MBh 3 44.6
अश्वबन्धोऽथ नकुलः सहदेवस्तु गोकुले। सैरन्ध्रीं द्रौपदीं विद्धि यत्कृते कीचका हताः॥
aśvabandho'tha nakulaḥ sahadevastu gokule| sairandhrīṃ draupadīṃ viddhi yatkṛte kīcakā hatāḥ||
Nakula is in charge of steeds and Sahadeva is in cow-pen and know Sairandhri as Draupadi for whom Kichaka's were slain.
— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)
MBh 3 44.7
उत्तर उवाच दश पार्थस्य नामानि यानि पूर्वं श्रुतानि मे। प्रब्रूयास्तानि यदि मे श्रद्दध्यां सर्वमेव ते॥
uttara uvāca daśa pārthasya nāmāni yāni pūrvaṃ śrutāni me| prabrūyāstāni yadi me śraddadhyāṃ sarvameva te||
Uttara said I shall place confidence in your words if you can mention the ten names of Partha of which I had heard before.
— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)
MBh 3 44.8
अर्जुन उवाच हन्त तेऽहं समाचक्षे दश नामानि यानि मे। वैराटे शृणु तानि त्वं यानि पूर्वं श्रुतानि ते॥
arjuna uvāca hanta te'haṃ samācakṣe daśa nāmāni yāni me| vairāṭe śṛṇu tāni tvaṃ yāni pūrvaṃ śrutāni te||
Arjuna said I shall tell you my ten names; hear them, O son of Virata, which you heard before.
— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)
MBh 3 44.9
एकाग्रमानसो भूत्वा शृणु सर्वं समाहितः। अर्जुनः फाल्गुनो जिष्णुः किरीटी श्वेतवाहनः। बीभत्सुर्विजयः कृष्णः सव्यसाची धनंजयः॥
ekāgramānaso bhūtvā śṛṇu sarvaṃ samāhitaḥ| arjunaḥ phālguno jiṣṇuḥ kirīṭī śvetavāhanaḥ| bībhatsurvijayaḥ kṛṣṇaḥ savyasācī dhanaṃjayaḥ||
Hear all with concentrated mind and attention-Arjuna, Phalguni, Jishnu, Kiritin Shvetavahana, Bibhatsu, Vijaya, Krishna, Savyasachin, Dhananjaya.
— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)
MBh 3 44.10
उत्तर उवाच केनासि विजयो नाम केनासि श्वेतवाहनः। किरीटी नाम केनासि सव्यसाची कथं भवान्।॥
uttara uvāca kenāsi vijayo nāma kenāsi śvetavāhanaḥ| kirīṭī nāma kenāsi savyasācī kathaṃ bhavān|||
Uttara said name Why is your Vijaya? Why Shvetavahana? Why is your name Kiritin and why Savyasachi?
— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)
MBh 3 44.11
अर्जुनः फाल्गुनो जिष्णुः कृष्णो बीभत्सुरेव च। धनंजयश्च केनासि ब्रूहि तन्मम तत्त्वतः॥
arjunaḥ phālguno jiṣṇuḥ kṛṣṇo bībhatsureva ca| dhanaṃjayaśca kenāsi brūhi tanmama tattvataḥ||
Tell me all truly why your names are Arjuna, Phalguni, Jishnu, Krishna, Bibhatsu and Dhananjaya.
— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)
MBh 3 44.12
श्रुता मे तस्य वीरस्य केवला नामहेतवः। तत् सर्वं यदि मे बूयाः श्रद्दध्यां सर्वमेव ते॥
śrutā me tasya vīrasya kevalā nāmahetavaḥ| tat sarvaṃ yadi me būyāḥ śraddadhyāṃ sarvameva te||
I have heard o the origin of the names of the hero; if you can tell them all I shall confide in your words.
— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)
MBh 3 44.13
अर्जुन उवाच सर्वाजानपदाञ्जित्वा वित्तमादाय केवलम्। मध्ये धनस्य तिष्ठामि तेनाहुर्मी धनंजयम्॥
arjuna uvāca sarvājānapadāñjitvā vittamādāya kevalam| madhye dhanasya tiṣṭhāmi tenāhurmī dhanaṃjayam||
Arjuna said Having conquered all countries, and collected their wealth I lived in the midst of riches and so they call me Dhananjaya.
— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)
MBh 3 44.14
अभिप्रयामि संग्रामे यदहं युद्धदुर्मदान्। नाजित्वा विनिवर्तामि तेन मां विजयं विदुः॥
abhiprayāmi saṃgrāme yadahaṃ yuddhadurmadān| nājitvā vinivartāmi tena māṃ vijayaṃ viduḥ||
When I go out to fight with invincible kings I never return without defeating them; hence they call me Vijaya.
— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)
MBh 3 44.15
श्वेताः काञ्चनसंनाहा रथे युज्यन्ति मे हयाः। संग्रामे युध्यमानस्य तेनाहं श्वेतवाहनः॥
śvetāḥ kāñcanasaṃnāhā rathe yujyanti me hayāḥ| saṃgrāme yudhyamānasya tenāhaṃ śvetavāhanaḥ||
When I fight in the battle field the steeds that are yoked to my car are white and golden hued and hence they call me Shvetavahana.
— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)
MBh 3 44.16
उत्तराभ्यां फल्गुनीभ्यां नक्षत्राभ्यामहं दिवा। जातो हिमवतः पृष्ठे तेन मां फाल्गुनं विदुः॥
uttarābhyāṃ phalgunībhyāṃ nakṣatrābhyāmahaṃ divā| jāto himavataḥ pṛṣṭhe tena māṃ phālgunaṃ viduḥ||
I was born on the Himavat when the constellation Uttara Phalguna was on the ascendant and hence they call me Phalguni.
— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)
MBh 3 44.17
पुरा शक्रेण मे दत्तं युध्यतो दानवर्षभैः। किरीटं मूर्ध्नि सूर्याभं तेनाहुर्मी किरीटिनम्॥
purā śakreṇa me dattaṃ yudhyato dānavarṣabhaiḥ| kirīṭaṃ mūrdhni sūryābhaṃ tenāhurmī kirīṭinam||
A diadem, brilliant like the sun, was formerly placed on my head by Indra during my fight with the Danavas and hence they call me Kiritin.
— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)
MBh 3 44.18
न कुर्यां कर्म बीभत्सं युध्यमानः कथंचन। तेन देवमनुष्येषु बीभत्सुरिति विश्रुतः॥
na kuryāṃ karma bībhatsaṃ yudhyamānaḥ kathaṃcana| tena devamanuṣyeṣu bībhatsuriti viśrutaḥ||
I have never committed a hateful work in the field of battle and hence I am known as Bibhatsu amongst men and celestials. I
— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)
MBh 3 44.19
उभौ मे दक्षिणौ पाणी गाण्डीवस्य विकर्षणे। तेन देवमनुष्येषु सव्यसाचीति मां विदुः॥
ubhau me dakṣiṇau pāṇī gāṇḍīvasya vikarṣaṇe| tena devamanuṣyeṣu savyasācīti māṃ viduḥ||
Both of my hands are capable of drawing Gandiva: hence they know me as Savyasachi amongst men and celestials.
— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)
MBh 3 44.20
पृथिव्यां चतुरन्तायां वर्णो मे दुर्लभः समः। करोमि कर्म शुक्लं च तस्मान्मामर्जुन: विदुः॥
pṛthivyāṃ caturantāyāṃ varṇo me durlabhaḥ samaḥ| karomi karma śuklaṃ ca tasmānmāmarjuna: viduḥ||
My complexion is rare on earth with four boundaries and I perform pure deeds and hence they call me Arjuna.
— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)
MBh 3 44.21
अहं दुरापो दुर्धर्षो दमनः पाकशासनिः। तेन देवमनुष्येषु जिष्णुर्नामास्मि विश्रुतः॥
ahaṃ durāpo durdharṣo damanaḥ pākaśāsaniḥ| tena devamanuṣyeṣu jiṣṇurnāmāsmi viśrutaḥ||
am unapproachable, irrepressible, dreadful and the chastiser of Paka; hence I am known as Vishnu amongst men and celestials.
— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)
MBh 3 44.22
कृष्ण इत्येव दशमं नाम चक्रे पिता मम। कृष्णावदातस्य ततः प्रियत्वाद् बालकस्य वै॥
kṛṣṇa ityeva daśamaṃ nāma cakre pitā mama| kṛṣṇāvadātasya tataḥ priyatvād bālakasya vai||
Krishna, my tenth name, was given to me by my father out of affection for a black boy of great purity.
— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)
MBh 3 44.23
वैशम्पायन उवाच ततः स पार्थं वैराटिरभ्यवादयदन्तिकात्। अहं भूमिजयो नाम नाम्नाहमपि चोत्तरः॥
vaiśampāyana uvāca tataḥ sa pārthaṃ vairāṭirabhyavādayadantikāt| ahaṃ bhūmijayo nāma nāmnāhamapi cottaraḥ||
Vaishampayana said Then approaching Partha the son of Virata said "I am Bhuminjaya by name as well as Uttara.
— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)
MBh 3 44.24
दिष्ट्या त्वां पार्थ पश्यामि स्वागतं ते धनंजय। लोहिताक्ष महाबाहो नागराजकरोपम॥
diṣṭyā tvāṃ pārtha paśyāmi svāgataṃ te dhanaṃjaya| lohitākṣa mahābāho nāgarājakaropama||
By good luck I have seen you, O Partha, Welcome, O Dhananjaya, O you with red eyes and mighty arms resembling the trunk of elephants.
— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)
MBh 3 44.25
यदज्ञानादवोचं त्वां क्षन्तुमर्हसि तन्मम। यतस्त्वया कृतं पूर्वं चित्रं कर्म सुदुष्करम्। अतो भयं व्यतीतं मे प्रीतिश्च परमा त्वयि॥
yadajñānādavocaṃ tvāṃ kṣantumarhasi tanmama| yatastvayā kṛtaṃ pūrvaṃ citraṃ karma suduṣkaram| ato bhayaṃ vyatītaṃ me prītiśca paramā tvayi||
You should pardon me for what I said out of ignorance. You performed before many wonderful and difficult fears: hence my fears have been removed and I bear a great love for you.”
— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)