← Mahabharata — Volume III (Dutt edition)

Mahabharata — Volume III (Dutt edition) — Chapter 44

MBh 3 44.1

उत्तर उवाच सुवर्णविकृतानिमान्यायुधानि महात्मनाम्। रुचिराणि प्रकाशन्ते पार्थानामाशुकारिणाम्॥

uttara uvāca suvarṇavikṛtānimānyāyudhāni mahātmanām| rucirāṇi prakāśante pārthānāmāśukāriṇām||

Uttara said Truly these golden weapons, belonging to the light handed and noble sons of Pritha, are greatly beautiful.

— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)

MBh 3 44.2

क्व नु स्विदर्जुन: पार्थः कौरव्यो वा युधिष्ठिरः। नकुलः सहदेवश्च भीमसेनश्च पाण्डवः॥

kva nu svidarjuna: pārthaḥ kauravyo vā yudhiṣṭhiraḥ| nakulaḥ sahadevaśca bhīmasenaśca pāṇḍavaḥ||

But where are that Arjuna, the son of Pritha, Yudhishthira of the Kuru race, Nakula, Sahadeva and Bhimasena the son of Pandu?

— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)

MBh 3 44.3

सर्व एव महात्मानः सर्वामित्रविनाशनाः। राज्यमक्षैः पराकीर्य न श्रूयन्ते कथंचन॥

sarva eva mahātmānaḥ sarvāmitravināśanāḥ| rājyamakṣaiḥ parākīrya na śrūyante kathaṃcana||

We never hear of all those noble (heroes), capable of destroying all enemies, who lost their kingdom at dice.

— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)

MBh 3 44.4

द्रौपदी क्व च पाञ्चली स्त्रीरत्नमिति विश्रुता। जितानक्षैस्तदा कृष्णा तानेवावगमद् वनम्॥

draupadī kva ca pāñcalī strīratnamiti viśrutā| jitānakṣaistadā kṛṣṇā tānevāvagamad vanam||

Where is Draupadi, the princess of Panchala, known as a jewel of a female who followed them to woods after their defeat at dice.

— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)

MBh 3 44.5

अर्जुन उवाच अहमसम्यर्जुनः पार्थः सभास्तारो युधिष्ठिरः। बल्लवो भीमसेनस्तु पितुस्ते रसपाचकः॥

arjuna uvāca ahamasamyarjunaḥ pārthaḥ sabhāstāro yudhiṣṭhiraḥ| ballavo bhīmasenastu pituste rasapācakaḥ||

Arjuna said I am Arjuna, the son of Pritha, your father's courtier is Yudhishthira and the clever cook of your father, Ballava, is Bhimasena.

— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)

MBh 3 44.6

अश्वबन्धोऽथ नकुलः सहदेवस्तु गोकुले। सैरन्ध्रीं द्रौपदीं विद्धि यत्कृते कीचका हताः॥

aśvabandho'tha nakulaḥ sahadevastu gokule| sairandhrīṃ draupadīṃ viddhi yatkṛte kīcakā hatāḥ||

Nakula is in charge of steeds and Sahadeva is in cow-pen and know Sairandhri as Draupadi for whom Kichaka's were slain.

— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)

MBh 3 44.7

उत्तर उवाच दश पार्थस्य नामानि यानि पूर्वं श्रुतानि मे। प्रब्रूयास्तानि यदि मे श्रद्दध्यां सर्वमेव ते॥

uttara uvāca daśa pārthasya nāmāni yāni pūrvaṃ śrutāni me| prabrūyāstāni yadi me śraddadhyāṃ sarvameva te||

Uttara said I shall place confidence in your words if you can mention the ten names of Partha of which I had heard before.

— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)

MBh 3 44.8

अर्जुन उवाच हन्त तेऽहं समाचक्षे दश नामानि यानि मे। वैराटे शृणु तानि त्वं यानि पूर्वं श्रुतानि ते॥

arjuna uvāca hanta te'haṃ samācakṣe daśa nāmāni yāni me| vairāṭe śṛṇu tāni tvaṃ yāni pūrvaṃ śrutāni te||

Arjuna said I shall tell you my ten names; hear them, O son of Virata, which you heard before.

— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)

MBh 3 44.9

एकाग्रमानसो भूत्वा शृणु सर्वं समाहितः। अर्जुनः फाल्गुनो जिष्णुः किरीटी श्वेतवाहनः। बीभत्सुर्विजयः कृष्णः सव्यसाची धनंजयः॥

ekāgramānaso bhūtvā śṛṇu sarvaṃ samāhitaḥ| arjunaḥ phālguno jiṣṇuḥ kirīṭī śvetavāhanaḥ| bībhatsurvijayaḥ kṛṣṇaḥ savyasācī dhanaṃjayaḥ||

Hear all with concentrated mind and attention-Arjuna, Phalguni, Jishnu, Kiritin Shvetavahana, Bibhatsu, Vijaya, Krishna, Savyasachin, Dhananjaya.

— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)

MBh 3 44.10

उत्तर उवाच केनासि विजयो नाम केनासि श्वेतवाहनः। किरीटी नाम केनासि सव्यसाची कथं भवान्।॥

uttara uvāca kenāsi vijayo nāma kenāsi śvetavāhanaḥ| kirīṭī nāma kenāsi savyasācī kathaṃ bhavān|||

Uttara said name Why is your Vijaya? Why Shvetavahana? Why is your name Kiritin and why Savyasachi?

— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)

MBh 3 44.11

अर्जुनः फाल्गुनो जिष्णुः कृष्णो बीभत्सुरेव च। धनंजयश्च केनासि ब्रूहि तन्मम तत्त्वतः॥

arjunaḥ phālguno jiṣṇuḥ kṛṣṇo bībhatsureva ca| dhanaṃjayaśca kenāsi brūhi tanmama tattvataḥ||

Tell me all truly why your names are Arjuna, Phalguni, Jishnu, Krishna, Bibhatsu and Dhananjaya.

— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)

MBh 3 44.12

श्रुता मे तस्य वीरस्य केवला नामहेतवः। तत् सर्वं यदि मे बूयाः श्रद्दध्यां सर्वमेव ते॥

śrutā me tasya vīrasya kevalā nāmahetavaḥ| tat sarvaṃ yadi me būyāḥ śraddadhyāṃ sarvameva te||

I have heard o the origin of the names of the hero; if you can tell them all I shall confide in your words.

— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)

MBh 3 44.13

अर्जुन उवाच सर्वाजानपदाञ्जित्वा वित्तमादाय केवलम्। मध्ये धनस्य तिष्ठामि तेनाहुर्मी धनंजयम्॥

arjuna uvāca sarvājānapadāñjitvā vittamādāya kevalam| madhye dhanasya tiṣṭhāmi tenāhurmī dhanaṃjayam||

Arjuna said Having conquered all countries, and collected their wealth I lived in the midst of riches and so they call me Dhananjaya.

— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)

MBh 3 44.14

अभिप्रयामि संग्रामे यदहं युद्धदुर्मदान्। नाजित्वा विनिवर्तामि तेन मां विजयं विदुः॥

abhiprayāmi saṃgrāme yadahaṃ yuddhadurmadān| nājitvā vinivartāmi tena māṃ vijayaṃ viduḥ||

When I go out to fight with invincible kings I never return without defeating them; hence they call me Vijaya.

— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)

MBh 3 44.15

श्वेताः काञ्चनसंनाहा रथे युज्यन्ति मे हयाः। संग्रामे युध्यमानस्य तेनाहं श्वेतवाहनः॥

śvetāḥ kāñcanasaṃnāhā rathe yujyanti me hayāḥ| saṃgrāme yudhyamānasya tenāhaṃ śvetavāhanaḥ||

When I fight in the battle field the steeds that are yoked to my car are white and golden hued and hence they call me Shvetavahana.

— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)

MBh 3 44.16

उत्तराभ्यां फल्गुनीभ्यां नक्षत्राभ्यामहं दिवा। जातो हिमवतः पृष्ठे तेन मां फाल्गुनं विदुः॥

uttarābhyāṃ phalgunībhyāṃ nakṣatrābhyāmahaṃ divā| jāto himavataḥ pṛṣṭhe tena māṃ phālgunaṃ viduḥ||

I was born on the Himavat when the constellation Uttara Phalguna was on the ascendant and hence they call me Phalguni.

— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)

MBh 3 44.17

पुरा शक्रेण मे दत्तं युध्यतो दानवर्षभैः। किरीटं मूर्ध्नि सूर्याभं तेनाहुर्मी किरीटिनम्॥

purā śakreṇa me dattaṃ yudhyato dānavarṣabhaiḥ| kirīṭaṃ mūrdhni sūryābhaṃ tenāhurmī kirīṭinam||

A diadem, brilliant like the sun, was formerly placed on my head by Indra during my fight with the Danavas and hence they call me Kiritin.

— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)

MBh 3 44.18

न कुर्यां कर्म बीभत्सं युध्यमानः कथंचन। तेन देवमनुष्येषु बीभत्सुरिति विश्रुतः॥

na kuryāṃ karma bībhatsaṃ yudhyamānaḥ kathaṃcana| tena devamanuṣyeṣu bībhatsuriti viśrutaḥ||

I have never committed a hateful work in the field of battle and hence I am known as Bibhatsu amongst men and celestials. I

— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)

MBh 3 44.19

उभौ मे दक्षिणौ पाणी गाण्डीवस्य विकर्षणे। तेन देवमनुष्येषु सव्यसाचीति मां विदुः॥

ubhau me dakṣiṇau pāṇī gāṇḍīvasya vikarṣaṇe| tena devamanuṣyeṣu savyasācīti māṃ viduḥ||

Both of my hands are capable of drawing Gandiva: hence they know me as Savyasachi amongst men and celestials.

— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)

MBh 3 44.20

पृथिव्यां चतुरन्तायां वर्णो मे दुर्लभः समः। करोमि कर्म शुक्लं च तस्मान्मामर्जुन: विदुः॥

pṛthivyāṃ caturantāyāṃ varṇo me durlabhaḥ samaḥ| karomi karma śuklaṃ ca tasmānmāmarjuna: viduḥ||

My complexion is rare on earth with four boundaries and I perform pure deeds and hence they call me Arjuna.

— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)

MBh 3 44.21

अहं दुरापो दुर्धर्षो दमनः पाकशासनिः। तेन देवमनुष्येषु जिष्णुर्नामास्मि विश्रुतः॥

ahaṃ durāpo durdharṣo damanaḥ pākaśāsaniḥ| tena devamanuṣyeṣu jiṣṇurnāmāsmi viśrutaḥ||

am unapproachable, irrepressible, dreadful and the chastiser of Paka; hence I am known as Vishnu amongst men and celestials.

— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)

MBh 3 44.22

कृष्ण इत्येव दशमं नाम चक्रे पिता मम। कृष्णावदातस्य ततः प्रियत्वाद् बालकस्य वै॥

kṛṣṇa ityeva daśamaṃ nāma cakre pitā mama| kṛṣṇāvadātasya tataḥ priyatvād bālakasya vai||

Krishna, my tenth name, was given to me by my father out of affection for a black boy of great purity.

— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)

MBh 3 44.23

वैशम्पायन उवाच ततः स पार्थं वैराटिरभ्यवादयदन्तिकात्। अहं भूमिजयो नाम नाम्नाहमपि चोत्तरः॥

vaiśampāyana uvāca tataḥ sa pārthaṃ vairāṭirabhyavādayadantikāt| ahaṃ bhūmijayo nāma nāmnāhamapi cottaraḥ||

Vaishampayana said Then approaching Partha the son of Virata said "I am Bhuminjaya by name as well as Uttara.

— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)

MBh 3 44.24

दिष्ट्या त्वां पार्थ पश्यामि स्वागतं ते धनंजय। लोहिताक्ष महाबाहो नागराजकरोपम॥

diṣṭyā tvāṃ pārtha paśyāmi svāgataṃ te dhanaṃjaya| lohitākṣa mahābāho nāgarājakaropama||

By good luck I have seen you, O Partha, Welcome, O Dhananjaya, O you with red eyes and mighty arms resembling the trunk of elephants.

— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)

MBh 3 44.25

यदज्ञानादवोचं त्वां क्षन्तुमर्हसि तन्मम। यतस्त्वया कृतं पूर्वं चित्रं कर्म सुदुष्करम्। अतो भयं व्यतीतं मे प्रीतिश्च परमा त्वयि॥

yadajñānādavocaṃ tvāṃ kṣantumarhasi tanmama| yatastvayā kṛtaṃ pūrvaṃ citraṃ karma suduṣkaram| ato bhayaṃ vyatītaṃ me prītiśca paramā tvayi||

You should pardon me for what I said out of ignorance. You performed before many wonderful and difficult fears: hence my fears have been removed and I bear a great love for you.”

— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)