← Mahabharata — Volume II (Dutt edition)

Mahabharata — Volume II (Dutt edition) — Chapter 274

MBh 2 274.1

मार्कण्डेय उवाच प्राप्तमप्रतिमं दुःखं रामेण भरतर्षभ। रक्षसा जानकी तस्य हृता भार्या बलीयसा॥

mārkaṇḍeya uvāca prāptamapratimaṃ duḥkhaṃ rāmeṇa bharatarṣabha| rakṣasā jānakī tasya hṛtā bhāryā balīyasā||

Markandeya said : O foremost of the Bharatas, an incomparable calamity was met with by Rama. His wife Janaki was carried away by force by the Rakshasas.

— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)

MBh 2 274.2

आश्रमाद् राक्षसेन्द्रेण रावणेन दुरात्मना। मायामास्थाय तरसा हत्वा गृधं जटायुषम्॥

āśramād rākṣasendreṇa rāvaṇena durātmanā| māyāmāsthāya tarasā hatvā gṛdhaṃ jaṭāyuṣam||

Resorting to Maya and having slain the vulture Jatayu, the vicious-souled Ravana, the king of Rakshasas (carried her away) from the hermitage.

— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)

MBh 2 274.3

प्रत्याजहार तां रामः सुग्रीवबलमाश्रितः। बद्ध्वा सेतुं समुद्रस्य दग्ध्वा लङ्कां शितैः शरैः॥

pratyājahāra tāṃ rāmaḥ sugrīvabalamāśritaḥ| baddhvā setuṃ samudrasya dagdhvā laṅkāṃ śitaiḥ śaraiḥ||

Constructing a bridge over the ocean and burn in down Lanka with sharp shafts, by the help of Sugriva, Rama brought her back.

— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)

MBh 2 274.4

युधिष्ठिर उवाच कस्मिन् रामः कुले जातः किंवीर्यः किम्पराक्रमः। रावणः कस्य पुत्रो वा किं वैरं तस्य तेन ह॥

yudhiṣṭhira uvāca kasmin rāmaḥ kule jātaḥ kiṃvīryaḥ kimparākramaḥ| rāvaṇaḥ kasya putro vā kiṃ vairaṃ tasya tena ha||

Yudhishthira said: In what family was be born? How was his mighty and prowess? Whose son was Rama? What enmity had he with him?

— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)

MBh 2 274.5

सर्वं सम्यगाख्यातुमर्हसि। श्रोतुमिच्छामि चरितं रामस्याक्लिष्टकर्मणः॥

sarvaṃ samyagākhyātumarhasi| śrotumicchāmi caritaṃ rāmasyākliṣṭakarmaṇaḥ||

Oh Sir, relate ail this to me. I wish to hear the story of Rama of unwearied actions.

— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)

MBh 2 274.6

मार्कण्डेय उवाच अजो नामाभवद् राजा महानिक्ष्वाकुवंशजः। तस्य पुत्रो दशरथः शश्वतस्वाध्यायवाञ्छुचिः॥

mārkaṇḍeya uvāca ajo nāmābhavad rājā mahānikṣvākuvaṃśajaḥ| tasya putro daśarathaḥ śaśvatasvādhyāyavāñchuciḥ||

Markandeya said : There was a great king in the family of Ikshvakus by name Aja. His son was Dasharatha, who was pure and ever devoted to the study of the Vedas.

— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)

MBh 2 274.7

एतन्मे भगवन् अभवंस्तस्य चत्वारः पुत्रा धर्मार्थकोविदाः। रामलक्ष्मणशत्रुघ्ना भरतश्च महाबलः॥

etanme bhagavan abhavaṃstasya catvāraḥ putrā dharmārthakovidāḥ| rāmalakṣmaṇaśatrughnā bharataśca mahābalaḥ||

He had four sons well-versed in Dharma and Artha namely Rama, Lakshmana, Shatrughna and the mighty Bharata.

— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)

MBh 2 274.8

रामस्य माता कौसल्य कैकेयी भरतस्य तु। सुतौ लक्ष्मणशत्रुघ्नौ सुमित्रायाः परंतपौ॥

rāmasya mātā kausalya kaikeyī bharatasya tu| sutau lakṣmaṇaśatrughnau sumitrāyāḥ paraṃtapau||

Rama's mother was Kausalaya, Bharata's mother was Kaikeyi and Sumitra was the mother of Lakshmana and Shatrughana, the repressors of enemies.

— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)

MBh 2 274.9

विदेहराजो जनकः सीता तस्यात्मजा विभो। यां चकार स्वयं त्वष्टा रामस्य महिषीं प्रियाम्॥

videharājo janakaḥ sītā tasyātmajā vibho| yāṃ cakāra svayaṃ tvaṣṭā rāmasya mahiṣīṃ priyām||

O lord, Janaka was the king of Videha and his daughter was Sita. Tvashtri himself created her wishing to make her the beloved queen of Rama.

— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)

MBh 2 274.10

एतद् रामस्य ते जन्म सीतायाश्च प्रकीर्तितम्। रावणस्यापि ते जन्म व्याख्यास्यामि जनेश्वर।॥

etad rāmasya te janma sītāyāśca prakīrtitam| rāvaṇasyāpi te janma vyākhyāsyāmi janeśvara|||

I have thus recounted to you the birth of Rama and Sita; O lord of men, I shall now describe the birth of Ravana.

— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)

MBh 2 274.11

पितामहो रावणस्य साक्षाद् देवः प्रजापतिः। स्वयम्भूः सर्वलोकानां प्रभुः स्रष्टा महातपाः॥

pitāmaho rāvaṇasya sākṣād devaḥ prajāpatiḥ| svayambhūḥ sarvalokānāṃ prabhuḥ sraṣṭā mahātapāḥ||

Prajapati himself, the self-create, the creator, the Lord of creatures, of great exertions, is the grand-father of Ravana.

— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)

MBh 2 274.12

पुलस्त्यो नाम तस्यासीन्मानसो दयितः सुतः। तस्य वैश्रवणो नाम गवि पुत्रोऽभवत् प्रभुः॥

pulastyo nāma tasyāsīnmānaso dayitaḥ sutaḥ| tasya vaiśravaṇo nāma gavi putro'bhavat prabhuḥ||

Prajapati had a favourite son born of his mind by name Pulastya; and he had a powerful son begotten of cow by name Vaishravana.

— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)

MBh 2 274.13

पितरं स समुत्सृज्य पितामहमुपस्थितः। तस्य कोपात् पिता राजन् ससर्जात्मानमात्मा॥

pitaraṃ sa samutsṛjya pitāmahamupasthitaḥ| tasya kopāt pitā rājan sasarjātmānamātmā||

Leaving his father he went to his grandfather. Accordingly worked up with anger, O king, he created a second self of himself.

— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)

MBh 2 274.14

स जज्ञे विश्रवा नाम तस्यात्मार्धेन वै द्विजः। प्रतीकाराय सक्रोधस्ततो वैश्रवणस्य वै॥

sa jajñe viśravā nāma tasyātmārdhena vai dvijaḥ| pratīkārāya sakrodhastato vaiśravaṇasya vai||

Thereupon for wrecking vengeance on Vaishravana in great anger that regenerate one, with half of his own self, created Vaishravana.

— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)

MBh 2 274.15

पितामहस्तु प्रीतात्मा ददौ वैश्रवणस्य ह। अमरत्वं धनेशत्वं लोकपालत्वमेव च॥

pitāmahastu prītātmā dadau vaiśravaṇasya ha| amaratvaṃ dhaneśatvaṃ lokapālatvameva ca||

(However) pleased, the grand-father conferred on Vaishravana immortality, the sovereignty of all wealth and guardianship of one of the quarters.

— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)

MBh 2 274.16

ईशानेन तथा सख्यं पुत्रं च नलकूबरम्। राजधानीनिवेशं च लङ्कां रक्षोगणान्विताम्॥

īśānena tathā sakhyaṃ putraṃ ca nalakūbaram| rājadhānīniveśaṃ ca laṅkāṃ rakṣogaṇānvitām||

The friendship with Ishana and a son named Nalakubera. He created Lanka as his capital protected by Rakshasas.

— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)

MBh 2 274.17

विमानं पुष्पकं नाम कामगं च ददौ प्रभुः। यक्षाणामाधिपत्यं च राजराजत्वमेव च॥

vimānaṃ puṣpakaṃ nāma kāmagaṃ ca dadau prabhuḥ| yakṣāṇāmādhipatyaṃ ca rājarājatvameva ca||

The Lord gave him a chariot coursing at will by name Pushpaka, the sovereignty over he Yakshas and the supremacy over kings.

— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)