Mahabharata — Volume I (Dutt edition) — Chapter 115
MBh 1 115.1
वैशम्पायन उवाच ततः पुत्रशतं जज्ञे गान्धार्यां जनमेजय। धृतराष्ट्रस्य वैश्यायामेकश्चापि शतात् परः॥
vaiśampāyana uvāca tataḥ putraśataṃ jajñe gāndhāryāṃ janamejaya| dhṛtarāṣṭrasya vaiśyāyāmekaścāpi śatāt paraḥ||
Vaishampayana said: O Janamejaya, one hundred sons of Dhritarashtra were born in the womb of Gandhari. Besides these one hundred sons, one more was born by a Vaishya wife.
— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)
MBh 1 115.2
पाण्डोः कुन्त्यां च मात्र्यां च पुत्राः पञ्च महारथाः। देवेभ्यः समपद्यन्त संतानाय कुलस्य
pāṇḍoḥ kuntyāṃ ca mātryāṃ ca putrāḥ pañca mahārathāḥ| devebhyaḥ samapadyanta saṃtānāya kulasya
Pandu had by his wives) Kunti and Madri five sons, all great car warriors, who were all begotten by celestial for the perpetuation of the (Kuru) dynasty.
— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)
MBh 1 115.3
जनमेजय उवाच कथं पुत्रशतं जज्ञे गान्धार्यां द्विजसत्तम। कियता चैव कालेन तेषामायुश्च किं परम्॥ वै॥
janamejaya uvāca kathaṃ putraśataṃ jajñe gāndhāryāṃ dvijasattama| kiyatā caiva kālena teṣāmāyuśca kiṃ param|| vai||
Janamejaya said : O best of the twice born, why did Gandhari give birth to one hundred sons? In how many years (they were born)? What was their period of life?
— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)
MBh 1 115.4
कथं चैकः स वैश्यायां धृतराष्ट्रसुतोऽभवत्। कथं च सदृशी भार्यां गान्धारी धर्मचारिणीम्॥ आनुकूल्ये वर्तमानां धृतराष्ट्रोऽभ्यवर्तत।
kathaṃ caikaḥ sa vaiśyāyāṃ dhṛtarāṣṭrasuto'bhavat| kathaṃ ca sadṛśī bhāryāṃ gāndhārī dharmacāriṇīm|| ānukūlye vartamānāṃ dhṛtarāṣṭro'bhyavartata|
How did Dhritarashtra beget a son on a Vaishya wife? How did Dhritarashtra behave towards his loving, obedient and virtuous wife, Gandhari?
— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)
MBh 1 115.5
कथं च शप्तस्य सतः पाण्डोस्तेन महात्मना।॥ समुत्पन्ना दैवतेभ्यः पुत्राः पञ्च महारथाः। एतद् विद्वन् यथान्यायं विस्तरेण तपोधन॥
kathaṃ ca śaptasya sataḥ pāṇḍostena mahātmanā||| samutpannā daivatebhyaḥ putrāḥ pañca mahārathāḥ| etad vidvan yathānyāyaṃ vistareṇa tapodhana||
How were born the five sons of Pandu, those great car warriors, through cursed by the high-souled man (the Rishi in the form of deer)?
— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)
MBh 1 115.6
कथयस्व न मे तृप्तिः कथ्यमानेषु बन्धुषु।
kathayasva na me tṛptiḥ kathyamāneṣu bandhuṣu|
O ascetic, tell me all this in detail. I am not satiated with hearing the accounts of my friends and relatives.
— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)
MBh 1 115.7
वैशम्पायन उवाच क्षुच्छ्रमाभिपरिग्लानं द्वैपायनमुपस्थितम्॥ तोषयामास गान्धारी व्यासस्तस्यै वरं ददौ।
vaiśampāyana uvāca kṣucchramābhipariglānaṃ dvaipāyanamupasthitam|| toṣayāmāsa gāndhārī vyāsastasyai varaṃ dadau|
Vaishampayana said : One day Gandhari gratified Dvaipayana who came hungry and fatigued. Vyasa granted her a boon.
— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)
MBh 1 115.8
सा वब्रे सदृशं भर्तुः पुत्राणां शतमात्मनः॥ ततः कालेन सा गर्भ धृतराष्ट्रादवाग्रहीत्।
sā vabre sadṛśaṃ bhartuḥ putrāṇāṃ śatamātmanaḥ|| tataḥ kālena sā garbha dhṛtarāṣṭrādavāgrahīt|
(Namely) that she should have one hundred sons like her husband. Sometime after she conceived by Dhritarashtra.
— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)
MBh 1 115.9
संवत्सरद्वयं तं तु गान्धारी गर्भमाहितम्॥ अप्रजा धारयामास ततस्तां दुःखमाविशत्।
saṃvatsaradvayaṃ taṃ tu gāndhārī garbhamāhitam|| aprajā dhārayāmāsa tatastāṃ duḥkhamāviśat|
She bore the burden in her womb for two years without being delivered; she was, therefore, much afflicted with grief.
— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)
MBh 1 115.10
श्रुत्वा कुन्तीसुतं जातं बालार्कसमतेजसम्॥ उदरस्यात्मनः स्थैर्यमुपलभ्यान्वचिन्तयम्। अज्ञातं धृतराष्ट्रस्य यत्नेन महता ततः॥ सोदरं घातयामास गान्धारी दुःखमूर्च्छिता। ततो जज्ञे मांसपेशी लोहाष्ठीलेव संहता॥
śrutvā kuntīsutaṃ jātaṃ bālārkasamatejasam|| udarasyātmanaḥ sthairyamupalabhyānvacintayam| ajñātaṃ dhṛtarāṣṭrasya yatnena mahatā tataḥ|| sodaraṃ ghātayāmāsa gāndhārī duḥkhamūrcchitā| tato jajñe māṃsapeśī lohāṣṭhīleva saṃhatā||
She heard that a son was born to Kunti, as effulgent as the morning sun. Being sorry that in her case the time of bearing the child in the womb was too long and being deprived of reason by grief, she stuck her womb with violence without the knowledge of Dhritarashtra. Thereupon was brought forth a hard mass of flesh like an iron ball.
— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)
MBh 1 115.11
द्विवर्षसम्भृता कुक्षौ तामुत्स्रष्टुं प्रचक्रमे। अथ द्वैपायनो ज्ञात्वा त्वरितः समुपागमत्॥
dvivarṣasambhṛtā kukṣau tāmutsraṣṭuṃ pracakrame| atha dvaipāyano jñātvā tvaritaḥ samupāgamat||
She bone in her womb for two years. To seeing hard mass of flesh, she decided to throw it. Dvaipayana, knowing it, soon came to her.
— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)
MBh 1 115.12
तां स मांसमयीं पेशीं ददर्श जपतां वरः। ततोऽब्रवीत् सौबलेयीं किमिदं ते चिकीर्षितम्॥ सा चात्मनो मतं सत्यं शशंस परमर्षये।
tāṃ sa māṃsamayīṃ peśīṃ dadarśa japatāṃ varaḥ| tato'bravīt saubaleyīṃ kimidaṃ te cikīrṣitam|| sā cātmano mataṃ satyaṃ śaśaṃsa paramarṣaye|
The best of ascetics (Vyasa) saw that mass of flesh and asked the daughter of Subala, “What have you done?” And she (Gandhari) told her real feeling to the great Rishi.
— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)
MBh 1 115.13
गान्धार्युवाच ज्येष्ठं कुन्तीसुतं जातं श्रुत्वा रविसमप्रभम्॥ दुःखेन परमेणेदमुदरं घातितं मया। शतं च किल पुत्राणां वितीर्णं मे त्वया पुरा॥ इयं मे मांसपेशी जाता पुत्रशताय वै।
gāndhāryuvāca jyeṣṭhaṃ kuntīsutaṃ jātaṃ śrutvā ravisamaprabham|| duḥkhena parameṇedamudaraṃ ghātitaṃ mayā| śataṃ ca kila putrāṇāṃ vitīrṇaṃ me tvayā purā|| iyaṃ me māṃsapeśī jātā putraśatāya vai|
Gandhari said : Having heard that Kunti had first given birth to a son, as effulgent as the sun. I struck at my womb in grief. You granted me the boon that I should get one hundred sons. But a ball of flesh has come out in the place of one hundred sons.
— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)
MBh 1 115.14
व्यास उवाच एवमेतत् सौबलेयि नैतज्जात्वन्यथा भवेत्॥
vyāsa uvāca evametat saubaleyi naitajjātvanyathā bhavet||
Vyasa said : O daughter of Subala, it is even so. My words can never be futile.
— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)
MBh 1 115.15
वितथं नोक्तपूर्वं मे स्वैरेष्वपि कुतोऽन्यथा। घृतपूर्णं कुण्डशतं क्षिप्रमेव विधीयताम्॥ सुगुप्तेषु च देशेषु रक्षा चैव विधीयताम्। शीताभिरद्भिरष्ठीलामिमां च परिषेचय॥
vitathaṃ noktapūrvaṃ me svaireṣvapi kuto'nyathā| ghṛtapūrṇaṃ kuṇḍaśataṃ kṣiprameva vidhīyatām|| sugupteṣu ca deśeṣu rakṣā caiva vidhīyatām| śītābhiradbhiraṣṭhīlāmimāṃ ca pariṣecaya||
I have not spoken an untruth even in jest, why then will my words be futile! Let one hundred jars, filled with ghee, be brought in the proper way; let them be placed at a concealed place and let cool water be sprinkled on this ball of flesh.
— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)
MBh 1 115.16
वैशम्पायन उवाच सा सिच्यमाना त्वष्ठीला बभूव शतधा तदा। अङ्गुष्ठपर्वमात्राणां गर्भाणां पृथगेव तु॥
vaiśampāyana uvāca sā sicyamānā tvaṣṭhīlā babhūva śatadhā tadā| aṅguṣṭhaparvamātrāṇāṃ garbhāṇāṃ pṛthageva tu||
Vaishampayana said : The ball of fresh, being thus sprinkled with water, became divided into hundred parts. They separately became hundred parts, each about the size of the thumb.
— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)
MBh 1 115.17
एकाधिकशतं पूर्णं यथायोगं विशाम्पते। मांसपेश्यास्तदा राजन् क्रमश: कालपर्ययात्॥
ekādhikaśataṃ pūrṇaṃ yathāyogaṃ viśāmpate| māṃsapeśyāstadā rājan kramaśa: kālaparyayāt||
O king, that ball of fresh in time became gradually one hundred and one separate parts.
— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)
MBh 1 115.18
ततस्तांस्तेषु कुण्डेषु गर्भानवदधे तदा। स्वानुगुप्तेषु देशेषु रक्षां वै व्यदधात् ततः॥
tatastāṃsteṣu kuṇḍeṣu garbhānavadadhe tadā| svānugupteṣu deśeṣu rakṣāṃ vai vyadadhāt tataḥ||
These were then placed into the jars, filled with ghee and they were placed at a concealed spot and were carefully watched.
— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)
MBh 1 115.19
शशंस चैव भगवान् कालेनैतावता पुनः। उद्घाटनीयान्येतानि कुण्डानीति च सौबलीम्॥
śaśaṃsa caiva bhagavān kālenaitāvatā punaḥ| udghāṭanīyānyetāni kuṇḍānīti ca saubalīm||
The illustrious (Vyasa) then said to the daughter of Subala that she should open the covers of the jars after full two years.
— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)
MBh 1 115.20
इत्युक्त्वा भगवान् व्यासस्तथा प्रतिनिधाय च। जगाम तपसे धीमान् हिमवन्तं शिलोच्चयम्॥
ityuktvā bhagavān vyāsastathā pratinidhāya ca| jagāma tapase dhīmān himavantaṃ śiloccayam||
Having said this and having made these arrangements, the illustrious and wise Vyasa went to the Himalayas mountains to perform his penances.
— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)
MBh 1 115.21
जज्ञे क्रमेण चैतेन तेषां दुर्योधनो नृपः। जन्मतस्तु प्रमाणेन ज्येष्ठो राजा युधिष्ठिरः॥
jajñe krameṇa caitena teṣāṃ duryodhano nṛpaḥ| janmatastu pramāṇena jyeṣṭho rājā yudhiṣṭhiraḥ||
King Duryodhana was then in time born from them (the parts of the fleshy ball). According to the order of birth, Yudhisthira was the eldest.
— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)
MBh 1 115.22
तदाख्यातं तु भीष्माय विदुराय च धीमते। यस्मिन्नहनि दुर्धर्षो जज्ञे दुर्योधनस्तदा॥ तस्मिन्नेव महाबाहुर्जज्ञे भीमोऽपि वीर्यवान्। स जातमात्र एवाथ धृतराष्ट्रसुतो नृप॥ रासभारावसदृशं रुराव च ननाद च। तं खरा: प्रत्यभाषन्त गृध्रगोमायुवायसाः॥
tadākhyātaṃ tu bhīṣmāya vidurāya ca dhīmate| yasminnahani durdharṣo jajñe duryodhanastadā|| tasminneva mahābāhurjajñe bhīmo'pi vīryavān| sa jātamātra evātha dhṛtarāṣṭrasuto nṛpa|| rāsabhārāvasadṛśaṃ rurāva ca nanāda ca| taṃ kharā: pratyabhāṣanta gṛdhragomāyuvāyasāḥ||
The news of Duryodhana's birth was carried to Bhishma and the wise Vidura. On the day when haughty Duryodhana was born, on that very day was born mighty armed and greatly powerful Bhima. O king, as soon as that son of Dhritarashtra (Duryodhana) was born, he roared and brayed like an ass, Hearing that sound, the arsons vultures, jackals and crows spontaneously cried.
— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)
MBh 1 115.23
वाताश्च प्रववुश्चापि दिग्दाहश्चाभवत् तदा। ततस्तु भीतवद् राजा धृतराष्ट्रोऽब्रवीदिदम्॥ समानीय बहून् विप्रान् भीष्मं विदुरमेव च। अन्यांश्च सुहृदो राजन् कुरून् सर्वांस्तथैव च॥
vātāśca pravavuścāpi digdāhaścābhavat tadā| tatastu bhītavad rājā dhṛtarāṣṭro'bravīdidam|| samānīya bahūn viprān bhīṣmaṃ vidurameva ca| anyāṃśca suhṛdo rājan kurūn sarvāṃstathaiva ca||
Strong wind began to blow and fires regard in every direction. Thereupon, the frightened king Dhritarashtra summoning many Brahmanas, Bhishma, Vidura and other friends, relatives and Kurus, said-
— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)
MBh 1 115.24
युधिष्ठिरो राजपुत्रो ज्येष्ठो नः कुलवर्धनः। प्राप्तः स्वगुणतो राज्यं न तस्मिन् वाच्यमस्ति नः।३१।।
yudhiṣṭhiro rājaputro jyeṣṭho naḥ kulavardhanaḥ| prāptaḥ svaguṇato rājyaṃ na tasmin vācyamasti naḥ|31||
“The eldest of the princes, Yudhisthira is the perpetuator of your race. He has acquired the kingdom by virtue of his birth. We have nothing to say to this.
— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)
MBh 1 115.25
अयं त्वनन्तरस्तस्मादपि राजा भविष्यति। एतद् विब्रूत मे तथ्यं यदत्र भविता ध्रुवम्॥
ayaṃ tvanantarastasmādapi rājā bhaviṣyati| etad vibrūta me tathyaṃ yadatra bhavitā dhruvam||
"But will my son be able to become king after hi“? Tell me what is right and lawful.
— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)
MBh 1 115.26
वाक्यस्यैतस्य निधने दिक्षु सर्वासु भारत। क्रव्यादाः प्राणदान् घोराः शिवाश्चाशिवशसिनः॥
vākyasyaitasya nidhane dikṣu sarvāsu bhārata| kravyādāḥ prāṇadān ghorāḥ śivāścāśivaśasinaḥ||
O descendant of the Bharata race, jackals and other carnivorous animals began to how! ominously from all sides.
— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)
MBh 1 115.27
लक्षयित्वा निमित्तानि तानि घोराणि सर्वशः। तेऽब्रुवन् ब्राह्मणा राजन् विदुश्च महामतिः॥ यथेमानि निमित्तानि घोराणि मनुजाधिप। उत्थितानि सुते जाते ज्येष्ठे ते पुरुषर्षभ॥ व्यक्तं कुलान्तकरणो भवितैष सुतस्तव। तस्य शान्तिः परित्यागे गुप्तावपनयो महान्॥
lakṣayitvā nimittāni tāni ghorāṇi sarvaśaḥ| te'bruvan brāhmaṇā rājan viduśca mahāmatiḥ|| yathemāni nimittāni ghorāṇi manujādhipa| utthitāni sute jāte jyeṣṭhe te puruṣarṣabha|| vyaktaṃ kulāntakaraṇo bhavitaiṣa sutastava| tasya śāntiḥ parityāge guptāvapanayo mahān||
O king, seeing these frightful ominous signs, the assembled Brahmanas and the high minded Vidura said, “O king, O best of men, when these fearful ominous signs are seen at the birth of your eldest son. It is evident he will be exterminator of your race. The prosperity of the race depends upon his abandonment. There must be great calamity in keeping him.
— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)
MBh 1 115.28
शतमेकोनमप्यस्तु पुत्राणां ते महीपते। त्यजैनमेकं शान्तिं चेत् कुलस्येच्छसि भारत॥
śatamekonamapyastu putrāṇāṃ te mahīpate| tyajainamekaṃ śāntiṃ cet kulasyecchasi bhārata||
O king, if you abandon him, there still remain ninety nine sons of yours. O descendant of the Bharata race, if you desire the good of your dynasty, abandon him.
— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)
MBh 1 115.29
एकेन कुरु वै क्षेमं कुलस्य जगतस्तथा। त्यजेदेकं कुलस्यार्थे ग्रामस्यार्थे कुलं त्यजेत्॥ ग्रामं जनपदस्यार्थे आत्मार्थे पृथिवीं त्यजेत्। स तथा विदुरेणोक्तस्तैश्च सर्वैद्विजोत्तमैः॥ न चकार तथा राजा पुत्रस्नेहसमन्वितः। ततः पुत्रशतं पूर्ण धृतराष्ट्रस्य पार्थिव॥
ekena kuru vai kṣemaṃ kulasya jagatastathā| tyajedekaṃ kulasyārthe grāmasyārthe kulaṃ tyajet|| grāmaṃ janapadasyārthe ātmārthe pṛthivīṃ tyajet| sa tathā vidureṇoktastaiśca sarvaidvijottamaiḥ|| na cakāra tathā rājā putrasnehasamanvitaḥ| tataḥ putraśataṃ pūrṇa dhṛtarāṣṭrasya pārthiva||
Do good to the world and to your own race by abandoning him. It is said that an individuals should be abandoned for the sake of the family; a family should be abandoned for the sake of a village; a village should be abandoned for the sake of a country and the world should be abandoned for the sake of the soul.” Having been thus addressed by Vidura and the Brahmanas, the king, out of affection (for the son) did not act accordingly.
— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)
MBh 1 115.30
मासमात्रेण संजज्ञे कन्या चैका शताधिका। गान्धार्यां क्लिश्यमानायामुदरेण विवर्धता॥ धृतराष्ट्र महाराज वैश्या पर्यचरत् किल। तस्मिन् संवत्सरे राजन् धृतराष्ट्रन्महायशाः॥ जज्ञे धीमांस्ततस्तस्यां युयुत्सुः करणो नृप। एवं पुत्रशतं जज्ञे धृतराष्ट्रस्य धीमतः॥ महारथानां वीराणां कन्या चैका शताधिका। युयुत्सुश्च महातेजा वैश्यापुत्रः प्रतापवान्॥
māsamātreṇa saṃjajñe kanyā caikā śatādhikā| gāndhāryāṃ kliśyamānāyāmudareṇa vivardhatā|| dhṛtarāṣṭra mahārāja vaiśyā paryacarat kila| tasmin saṃvatsare rājan dhṛtarāṣṭranmahāyaśāḥ|| jajñe dhīmāṃstatastasyāṃ yuyutsuḥ karaṇo nṛpa| evaṃ putraśataṃ jajñe dhṛtarāṣṭrasya dhīmataḥ|| mahārathānāṃ vīrāṇāṃ kanyā caikā śatādhikā| yuyutsuśca mahātejā vaiśyāputraḥ pratāpavān||
O king, there were born within a month one hundred sons of Dhritarashtra and also a daughter above and over that one hundred. When Gandhari was effected with her advanced pregnancy, a Vaishya maid servant was engaged to attended upon Dhritarashtra. O king, during that year, was begotten on her by Dhritarashtra illustrious and greatly intelligent son, who was afterwards named Yuyutsu, also called Karana. Thus were begotten by the wise Dhritarashtra one hundred sons, who were all heroes and (thus also was born) greatly powerful Yuyutsu born at a Vaishya woman. an
— tr. M.N. Dutt (1891–96) (public domain)