Ganesha Purana — Kridakhanda — Chapter 151

GnP 2 151.1

अध्याय १५१ प्रारंभ :- सूत उवाच । एवं श्रुत्वा कथां नित्यं सोमकान्तो मुनीश्वरात् । शुष्कास्त्रमूले तत्पुण्यं न्यक्षिपज्जलतो नृपः १ गते संवत्सरे चूतः पल्लवैः कुसुमैः फलैः । शुशुभेऽतीवरुचिरः पुराणश्रुतिपुण्यतः २ सोमकान्तो दिव्यकान्तिस्त्यक्त्वा कुष्ठभवां रुजम् । अक्षतश्चाभवत्पूतिगन्धं त्यक्त्वा सुगन्धवान् ३ निःखेदः सुरभेर्गन्धाद्दशदिक्षु प्रसारिणः । दिव्यदेहं सूर्यकान्तिं कोटिचन्द्रनिभं नृपम् ४ दृष्ट्वा विसिस्मिरे लोकाः कथमीदृक् च तादृशः । गणेशाख्यपुराणस्य महिम्ना दोषहारिणा ५ भृगुरुवाच। सिद्धिस्ते नृपशार्दूल पुराणश्रवणादभूत् । व्रजेदानीं निजं पुत्र सामात्यं जनमेव च ६ चिरोत्कण्ठं वर्षमध्ये दृष्ट्वा हर्षमवाप्स्यसि। सूत उवाच । एवमाकर्ण्य तद्वाक्यं पादयोर्न्यपतन्मुनेः ७ आनन्दार्णवमग्नः स सोमकान्तोऽवदद्भृगुम् । राजोवाच । अद्भुतस्तपसस्तेऽद्य महिमैक्षि मया मुने ८ पुराणश्रवणस्यापि येनाहं पतितोऽपि च । गलत्कुष्ठो दिव्यदेहो जातो माता पिता मम ९ अस्यदेहस्य निर्माता त्वमेव मुनिसत्तम। नीरसश्चूतवृक्षोऽपि फलपुष्पयुतोऽभवत् २.१५१.१० त्यक्तुं नेच्छाम्यतोऽहं त्वां किं मे पुत्रजनैर्भवेत्। एवं निशम्य तद्वाक्यं भृगुः पुनरथाब्रवीत् ११ भृगुरुवाच । जन्मान्तरीयपुण्येन पुराणश्रवणं तव । संजातं मन्मुखाद्धन्यं दुरितं येन तेऽनशत् १२ गणेशस्य पुराणस्य महिमा केन वर्ण्यते । न माविस्मर गच्छ त्वं जनेश नगरं निजम् १३ एवं तयोः संवदतोस्तेजसोज्वलदद्भुतम् । विमानं ददृशे ताभ्यां सूर्यकोटिनिभं महत् १४ भृगुरुवाच । त्वदर्थं यानमायातमिदं नृप महाद्भुतम् । इदमारुहय गच्छ त्वं गणनाथस्य सन्निधिम् १५ न प्राप्नुवन्त्यनुष्ठानाद्विमानं यन्मुनीश्वराः। तत्पुराणश्रवाद्राजंस्त्वया प्राप्तं गणेश्वरात् १६ विमानं वदतोरेवं भूमण्डलमगात्क्षणात् । विनायकगणैर्युक्तं चतुर्बाहुविराजितैः १७ मुकुटांगदहारादि भूषणैरुपशोभितैः । दिव्यचन्दनवस्त्रादिपद्मपरशुशोभिभिः १८ नृत्यत्किन्नरकन्याभिर्मृदंगनालपाणिभिः । किन्नरैर्गायनैर्युक्तं दृष्ट्वा राजाऽब्रवीत्पुनः १९ राजोवाच । श्रुतासीद्बहुधा वार्ता विमानानां मुनीश्वर । तद्दृष्टं पुरतो ब्रह्मंस्तपोवीर्यबलात्तव २.१५१.२० महिमा श्रूयते कर्णैर्बहुधा बहुवक्त्रतः । अनुभूतो मया सोऽपि पुराणश्रवणात्तव २१ एवं ब्रुवति भूपे तु दूता उत्तीर्य यानतः । प्रणिपत्याखिलाः प्रोचुः सोमकान्तं नृपं तदा २२ परात्परेण देवेन तव पुण्यात्स्मृतिः कृता । गजाननेन शुद्धात्मन्पुराणश्रवणादिना २३ वयं दूता आज्ञयाऽस्य विमानेन समागताः । नेतुं त्वां पुण्यकीर्तिं च याहि लोकमनुत्तमम् २४ तद्दर्शनाज्जन्ममृतेर्मुक्तस्तत्सन्निधिं गतः । सुखमात्यन्तिकं तत्र प्राप्स्यसे तत्प्रसादतः २५ निशम्य दूतवाक्यं तद्देहातीत इवाभवत् । रोमांचांचितसर्वांग प्राह गद्गदया गिरा २६ परात्परेण देवेन चराचरकृताऽमुना। निर्गुणेन गुणक्षोभकारिणा विश्वयोनिना २७ दीननाथेन भो दूताः. स्मृतोऽहं कृपयाऽनघाः । ब्रह्माद्या न विदुर्यं हि ध्यात्वा च सनकादयः २८ अनन्तगणपूर्णः सोऽप्रेषयद्यानमुत्तमम् । नानावतारवान्नानारूपी परममायिकः २९ तेन मे स्मरणं कस्मात्कृतमाश्चर्यकारकम । एवमुक्त्वा नमस्कृत्य भृगुं तं प्राह भूमिपः २.१५१.३० आज्ञया ते गमिष्यामि दूतैः सह विमानगः । प्रसादात्ते च देवस्य न मां विस्मर्तुमर्हसि ३१ सूत उवाच । निशम्य गदितं तस्य भृगुः संभ्रमविह्वलः । आनन्दाश्रुः सरोमांचः कण्ठे धृत्वा नृपस्य सः ३२ प्राहाहं नृपते विप्रोऽभाग्यवांस्त्वं महाफलः। गणेशपुरगो भूत्वा न मां विस्मर कर्हिचित् ३३ एवमुकत्वा बहिर्यातौ धृत्वा हस्तावुभावपि । नमस्कृत्य विमानं तन्नृपो मुनिवरं च तम् ३४ आरुहत्परमप्रीतो दूतवाक्यात्त्वरान्वितः । द्वावमात्यौ सुधर्मा च रुरुहुर्यानमुत्तमम् ३५ ततो दूताश्च वाद्यानां घोषैर्व्याप्तं दिगन्तरम् । विमानशोभां वीक्ष्यैव सोमकान्तो ननन्द ह ३६ जन्मान्तरीयपुण्येन प्राप्तमेतदमन्यत। ततोऽस्मिन्पश्यति भृगौ विमानं यानमम्बरे ३७ सर्वोत्तमपदं प्राप्तं मर्त्यदेहेन वीक्ष्य च । विस्मयं परमं प्राप नत्वा दूतान्ययौ पदं ३८ (६८०६)

adhyāya 151 prāraṃbha :- sūta uvāca | evaṃ śrutvā kathāṃ nityaṃ somakānto munīśvarāt | śuṣkāstramūle tatpuṇyaṃ nyakṣipajjalato nṛpaḥ 1 gate saṃvatsare cūtaḥ pallavaiḥ kusumaiḥ phalaiḥ | śuśubhe'tīvaruciraḥ purāṇaśrutipuṇyataḥ 2 somakānto divyakāntistyaktvā kuṣṭhabhavāṃ rujam | akṣataścābhavatpūtigandhaṃ tyaktvā sugandhavān 3 niḥkhedaḥ surabhergandhāddaśadikṣu prasāriṇaḥ | divyadehaṃ sūryakāntiṃ koṭicandranibhaṃ nṛpam 4 dṛṣṭvā visismire lokāḥ kathamīdṛk ca tādṛśaḥ | gaṇeśākhyapurāṇasya mahimnā doṣahāriṇā 5 bhṛguruvāca| siddhiste nṛpaśārdūla purāṇaśravaṇādabhūt | vrajedānīṃ nijaṃ putra sāmātyaṃ janameva ca 6 cirotkaṇṭhaṃ varṣamadhye dṛṣṭvā harṣamavāpsyasi| sūta uvāca | evamākarṇya tadvākyaṃ pādayornyapatanmuneḥ 7 ānandārṇavamagnaḥ sa somakānto'vadadbhṛgum | rājovāca | adbhutastapasaste'dya mahimaikṣi mayā mune 8 purāṇaśravaṇasyāpi yenāhaṃ patito'pi ca | galatkuṣṭho divyadeho jāto mātā pitā mama 9 asyadehasya nirmātā tvameva munisattama| nīrasaścūtavṛkṣo'pi phalapuṣpayuto'bhavat 2.151.10 tyaktuṃ necchāmyato'haṃ tvāṃ kiṃ me putrajanairbhavet| evaṃ niśamya tadvākyaṃ bhṛguḥ punarathābravīt 11 bhṛguruvāca | janmāntarīyapuṇyena purāṇaśravaṇaṃ tava | saṃjātaṃ manmukhāddhanyaṃ duritaṃ yena te'naśat 12 gaṇeśasya purāṇasya mahimā kena varṇyate | na māvismara gaccha tvaṃ janeśa nagaraṃ nijam 13 evaṃ tayoḥ saṃvadatostejasojvaladadbhutam | vimānaṃ dadṛśe tābhyāṃ sūryakoṭinibhaṃ mahat 14 bhṛguruvāca | tvadarthaṃ yānamāyātamidaṃ nṛpa mahādbhutam | idamāruhaya gaccha tvaṃ gaṇanāthasya sannidhim 15 na prāpnuvantyanuṣṭhānādvimānaṃ yanmunīśvarāḥ| tatpurāṇaśravādrājaṃstvayā prāptaṃ gaṇeśvarāt 16 vimānaṃ vadatorevaṃ bhūmaṇḍalamagātkṣaṇāt | vināyakagaṇairyuktaṃ caturbāhuvirājitaiḥ 17 mukuṭāṃgadahārādi bhūṣaṇairupaśobhitaiḥ | divyacandanavastrādipadmaparaśuśobhibhiḥ 18 nṛtyatkinnarakanyābhirmṛdaṃganālapāṇibhiḥ | kinnarairgāyanairyuktaṃ dṛṣṭvā rājā'bravītpunaḥ 19 rājovāca | śrutāsīdbahudhā vārtā vimānānāṃ munīśvara | taddṛṣṭaṃ purato brahmaṃstapovīryabalāttava 2.151.20 mahimā śrūyate karṇairbahudhā bahuvaktrataḥ | anubhūto mayā so'pi purāṇaśravaṇāttava 21 evaṃ bruvati bhūpe tu dūtā uttīrya yānataḥ | praṇipatyākhilāḥ procuḥ somakāntaṃ nṛpaṃ tadā 22 parātpareṇa devena tava puṇyātsmṛtiḥ kṛtā | gajānanena śuddhātmanpurāṇaśravaṇādinā 23 vayaṃ dūtā ājñayā'sya vimānena samāgatāḥ | netuṃ tvāṃ puṇyakīrtiṃ ca yāhi lokamanuttamam 24 taddarśanājjanmamṛtermuktastatsannidhiṃ gataḥ | sukhamātyantikaṃ tatra prāpsyase tatprasādataḥ 25 niśamya dūtavākyaṃ taddehātīta ivābhavat | romāṃcāṃcitasarvāṃga prāha gadgadayā girā 26 parātpareṇa devena carācarakṛtā'munā| nirguṇena guṇakṣobhakāriṇā viśvayoninā 27 dīnanāthena bho dūtāḥ. smṛto'haṃ kṛpayā'naghāḥ | brahmādyā na viduryaṃ hi dhyātvā ca sanakādayaḥ 28 anantagaṇapūrṇaḥ so'preṣayadyānamuttamam | nānāvatāravānnānārūpī paramamāyikaḥ 29 tena me smaraṇaṃ kasmātkṛtamāścaryakārakama | evamuktvā namaskṛtya bhṛguṃ taṃ prāha bhūmipaḥ 2.151.30 ājñayā te gamiṣyāmi dūtaiḥ saha vimānagaḥ | prasādātte ca devasya na māṃ vismartumarhasi 31 sūta uvāca | niśamya gaditaṃ tasya bhṛguḥ saṃbhramavihvalaḥ | ānandāśruḥ saromāṃcaḥ kaṇṭhe dhṛtvā nṛpasya saḥ 32 prāhāhaṃ nṛpate vipro'bhāgyavāṃstvaṃ mahāphalaḥ| gaṇeśapurago bhūtvā na māṃ vismara karhicit 33 evamukatvā bahiryātau dhṛtvā hastāvubhāvapi | namaskṛtya vimānaṃ tannṛpo munivaraṃ ca tam 34 āruhatparamaprīto dūtavākyāttvarānvitaḥ | dvāvamātyau sudharmā ca ruruhuryānamuttamam 35 tato dūtāśca vādyānāṃ ghoṣairvyāptaṃ digantaram | vimānaśobhāṃ vīkṣyaiva somakānto nananda ha 36 janmāntarīyapuṇyena prāptametadamanyata| tato'sminpaśyati bhṛgau vimānaṃ yānamambare 37 sarvottamapadaṃ prāptaṃ martyadehena vīkṣya ca | vismayaṃ paramaṃ prāpa natvā dūtānyayau padaṃ 38 (6806)