← Devi Bhagavata Purana — Skandha 12

Devi Bhagavata Purana — Skandha 12 — Chapter 2

DB 12 2.1

गायत्रिशक्त्यादिप्रतिपादनम् श्रीनारायण उवाच वर्णानां शक्तयः काश्च ताः शृणुष्व महामुने । वामदेवी प्रिया सत्या विश्वा भद्रविलासिनी

gāyatriśaktyādipratipādanam śrīnārāyaṇa uvāca varṇānāṃ śaktayaḥ kāśca tāḥ śṛṇuṣva mahāmune | vāmadevī priyā satyā viśvā bhadravilāsinī

(Exposition of the powers etc. of the Gāyatrī.) Śrī Nārāyaṇa said: Hear, O great sage, what the powers of the syllables are: Vāmadevī, Priyā, Satyā, Viśvā, Bhadravilāsinī,

AI translation rendered from the Sanskrit, not a published edition

DB 12 2.2

प्रभावती जया शान्ता कान्ता दुर्गा सरस्वती । विद्रुमा च विशालेशा व्यापिनी विमला तथा

prabhāvatī jayā śāntā kāntā durgā sarasvatī | vidrumā ca viśāleśā vyāpinī vimalā tathā

Prabhāvatī, Jayā, Śāntā, Kāntā, Durgā, Sarasvatī, Vidrumā, Viśāleśā, Vyāpinī, and Vimalā,

AI translation rendered from the Sanskrit, not a published edition

DB 12 2.3

तमोऽपहारिणी सूक्ष्मा विश्वयोनिर्जया वशा । पद्मालया परा शोभा भद्रा च त्रिपदा स्मृता

tamo'pahāriṇī sūkṣmā viśvayonirjayā vaśā | padmālayā parā śobhā bhadrā ca tripadā smṛtā

Tamo'pahāriṇī, Sūkṣmā, Viśvayoni, Jayā, Vaśā, Padmālayā, Parā, Śobhā, and Bhadrā—(these) are known as Tripadā (the three-footed one's powers).

AI translation rendered from the Sanskrit, not a published edition

DB 12 2.4

चतुर्विंशतिवर्णानां शक्तयः समुदाहृताः । अतः परं वर्णवर्णान्व्याहरामि यथातथम्

caturviṃśativarṇānāṃ śaktayaḥ samudāhṛtāḥ | ataḥ paraṃ varṇavarṇānvyāharāmi yathātatham

The powers of the twenty-four syllables have been enumerated. Next I shall declare, exactly as it is, the colour of each syllable.

AI translation rendered from the Sanskrit, not a published edition

DB 12 2.5

चम्पका अतसीपुष्पसन्निभं विद्रुमं तथा । स्फटिकाकारकं चैव पद्मपुष्पसमप्रभम्

campakā atasīpuṣpasannibhaṃ vidrumaṃ tathā | sphaṭikākārakaṃ caiva padmapuṣpasamaprabham

Like the campaka, like the flax flower, likewise coral-coloured, of crystal form, and of a lustre equal to the lotus flower,

AI translation rendered from the Sanskrit, not a published edition

DB 12 2.6

तरुणादित्यसङ्काशं शङ्खकुन्देन्दुसन्निभम् । प्रवालपद्यपत्राभं पद्मरागसमप्रभम्

taruṇādityasaṅkāśaṃ śaṅkhakundendusannibham | pravālapadyapatrābhaṃ padmarāgasamaprabham

resembling the young (rising) sun, like conch, jasmine and moon, with the sheen of coral and lotus-petal, of lustre equal to the ruby,

AI translation rendered from the Sanskrit, not a published edition

DB 12 2.7

इन्द्रनीलमणिप्रख्यं मौक्तिकं कुङ्कुमप्रभम् । अञ्जनाभं च रक्तं च वैदूर्यं क्षौद्रसन्निभम्

indranīlamaṇiprakhyaṃ mauktikaṃ kuṅkumaprabham | añjanābhaṃ ca raktaṃ ca vaidūryaṃ kṣaudrasannibham

like the sapphire gem, pearl-(white), of saffron lustre, like collyrium, red, beryl-(coloured), like honey,

AI translation rendered from the Sanskrit, not a published edition

DB 12 2.8

हारिद्रं कुन्ददुग्धाभं रविकान्तिसमप्रभम् । शुकपुच्छनिभं तद्वच्छतपत्रनिभं तथा

hāridraṃ kundadugdhābhaṃ ravikāntisamaprabham | śukapucchanibhaṃ tadvacchatapatranibhaṃ tathā

turmeric-(yellow), like jasmine and milk, of a lustre equal to the sun's radiance, like a parrot's tail, and likewise like the hundred-petalled lotus,

AI translation rendered from the Sanskrit, not a published edition

DB 12 2.9

केतकीपुष्पसंकाशं मल्लिकाकुसुमप्रभम् । करवीरश्च इत्येते क्रमेण परिकीर्तिताः

ketakīpuṣpasaṃkāśaṃ mallikākusumaprabham | karavīraśca ityete krameṇa parikīrtitāḥ

resembling the ketakī flower, of the lustre of the mallikā blossom, and oleander—these have been proclaimed in order.

AI translation rendered from the Sanskrit, not a published edition

DB 12 2.10

वर्णाः प्रोक्ताश्च वर्णानां महापापविशोधनाः । पृथिव्यापस्तथा तेजो वायुराकाश एव च

varṇāḥ proktāśca varṇānāṃ mahāpāpaviśodhanāḥ | pṛthivyāpastathā tejo vāyurākāśa eva ca

Thus the colours of the syllables have been declared, which cleanse away great sins. Earth, water, likewise fire, air and space,

AI translation rendered from the Sanskrit, not a published edition

DB 12 2.11

गन्धो रसश्च रूपं च शब्दः स्पर्शस्तथैव च । उपस्थं पायुपादं च पाणी वागपि च क्रमात्

gandho rasaśca rūpaṃ ca śabdaḥ sparśastathaiva ca | upasthaṃ pāyupādaṃ ca pāṇī vāgapi ca kramāt

smell, taste, form, sound and likewise touch, the generative organ, the anus, the feet, the hands, and speech too, in order,

AI translation rendered from the Sanskrit, not a published edition

DB 12 2.12

प्राणं जिह्वा च चक्षुश्च त्वक्श्रोत्रं च ततः परम् । प्राणोऽपानस्तथा व्यानः समानश्च ततः परम्

prāṇaṃ jihvā ca cakṣuśca tvakśrotraṃ ca tataḥ param | prāṇo'pānastathā vyānaḥ samānaśca tataḥ param

the nose, the tongue, the eye, the skin and the ear, and after that prāṇa, apāna, likewise vyāna, and then samāna,

AI translation rendered from the Sanskrit, not a published edition

DB 12 2.13

तत्त्वान्येतानि वर्णानां क्रमशः कीर्तितानि तु । अतः परं प्रवक्ष्यामि वर्णमुद्राः कमेण तु

tattvānyetāni varṇānāṃ kramaśaḥ kīrtitāni tu | ataḥ paraṃ pravakṣyāmi varṇamudrāḥ kameṇa tu

These elements (tattvas) of the syllables have been declared in order. Next I shall proclaim the hand-gestures (mudrās) of the syllables in sequence.

AI translation rendered from the Sanskrit, not a published edition

DB 12 2.14

सुमुखं सम्पुटं चैव विततं विस्मृतं तथा । द्विमुखं त्रिमुखं चैव चतुःपञ्चमुखं तथा

sumukhaṃ sampuṭaṃ caiva vitataṃ vismṛtaṃ tathā | dvimukhaṃ trimukhaṃ caiva catuḥpañcamukhaṃ tathā

Sumukha, sampuṭa, vitata, vismṛta, likewise dvimukha, trimukha, and catuḥmukha and pañcamukha likewise,

AI translation rendered from the Sanskrit, not a published edition

DB 12 2.15

षण्मुखाधोमुखं चैव व्यापकाज्जलिकं तथा । शकटं यमपाशं च ग्रथितं सन्मुखोन्मुखम्

ṣaṇmukhādhomukhaṃ caiva vyāpakājjalikaṃ tathā | śakaṭaṃ yamapāśaṃ ca grathitaṃ sanmukhonmukham

ṣaṇmukha, adhomukha, vyāpaka, añjalika likewise, śakaṭa, yamapāśa, grathita, sanmukhonmukha,

AI translation rendered from the Sanskrit, not a published edition

DB 12 2.16

विलम्बं मुष्टिकं चैव मत्स्यं कूर्मं वराहकम् । सिंहाक्रान्तं महाक्रान्तं मुद्गरं पल्लवं तथा

vilambaṃ muṣṭikaṃ caiva matsyaṃ kūrmaṃ varāhakam | siṃhākrāntaṃ mahākrāntaṃ mudgaraṃ pallavaṃ tathā

vilamba, muṣṭika, matsya, kūrma, varāhaka, siṃhākrānta, mahākrānta, mudgara, and pallava likewise,

AI translation rendered from the Sanskrit, not a published edition

DB 12 2.17

त्रिशूलयोनी सुरभिश्चाक्षमाला च लिङ्गकम् । अम्बुजं च महामुद्रास्तुर्यरूपाः प्रकीर्तिताः

triśūlayonī surabhiścākṣamālā ca liṅgakam | ambujaṃ ca mahāmudrāsturyarūpāḥ prakīrtitāḥ

triśūla, yoni, surabhi, akṣamālā, liṅgaka and ambuja—(these) great mudrās are proclaimed as the forms of the fourth (state).

AI translation rendered from the Sanskrit, not a published edition — the model flagged this verse as uncertain

DB 12 2.18

इत्येताः कीर्तिता मुद्रा वर्णानां ते महामुने । महापापक्षयकराः कीर्तिदाः कान्तिदा मुने

ityetāḥ kīrtitā mudrā varṇānāṃ te mahāmune | mahāpāpakṣayakarāḥ kīrtidāḥ kāntidā mune

Thus these mudrās of the syllables have been declared to you, O great sage—destroyers of great sin, givers of fame, givers of beauty, O sage.

AI translation rendered from the Sanskrit, not a published edition