← Aitareya Upanishad

Aitareya Upanishad — Chapter 1

AiUp 1.1.1

ātmā vā idam eka evāgra āsīt | nānyat kiñcana miṣat | sa īkṣata lokān nu sṛjā iti

AiUp 1.1.2

sa imāṃl lokān asṛjatāmbho marīcīr maram āpaḥ | ado 'mbhaḥ pareṇa divam | dyauḥ pratiṣṭhā | antarikṣaṃ marīcayaḥ | pṛthivī maraḥ | yā adhastāt tā āpaḥ

AiUp 1.1.3

sa īkṣateme nu lokāḥ | lokapālān nu sṛjā iti | so 'dbhya eva puruṣaṃ samuddhṛtyāmūrcchayat

AiUp 1.1.4

tam abhyatapat | tasyābhitaptasya mukhaṃ nirabhidyata yathāṇḍam | mukhād vāk | vāco 'gniḥ | nāsike nirabhidyetām | nāsikābhyāṃ prāṇaḥ | prāṇād vāyuḥ | akṣiṇī nirabhidyetām | akṣībhyāṃ cakṣuḥ | cakṣuṣa ādityaḥ | karṇau nirabhidyetām | karṇābhyāṃ śrotram | śrotrād diśaḥ | tvaṅ nirabhidyata | tvaco lomāni | lomabhya oṣadhivanaspatayaḥ | hṛdayaṃ nirabhidyata | hṛdayān manaḥ | manasaś candramāḥ | nābhir nirabhidyata | nābhyā apānaḥ | apānān mṛtyuḥ | śiśnaṃ nirabhidyata | śiśnād retaḥ | retasa āpaḥ

AiUp 1.2.1

tā etā devatāḥ sṛṣṭā asmin mahaty arṇave prāpatan | tam aśanāpipāsābhyām anvavārjat | tā enam abruvann āyatanaṃ naḥ prajānīhi | yasmin pratiṣṭhitā annam adāmeti

AiUp 1.2.2

tābhyo gām ānayat | tā abruvan na vai no 'yam alam iti | tābhyo 'śvam ānayat | tā abruvan na vai no 'yam alam iti

AiUp 1.2.3

tābhyaḥ puruṣam ānayat | tā abruvan sukṛtaṃ bateti | puruṣo vāva sukṛtam | tā abravīd yathāyatanaṃ praviśateti

AiUp 1.2.4

agnir vāg bhūtvā mukhaṃ prāviśat | vāyuḥ prāṇo bhūtvā nāsike prāviśat | ādityaś cakṣur bhūtvākṣiṇī prāviśat | diśaḥ śrotraṃ bhūtvā karṇau prāviśan | oṣadhivanaspatayo lomāni bhūtvā tvacaṃ prāviśan | candramā mano bhūtvā hṛdayaṃ prāviśat | mṛtyur apāno bhūtvā nābhiṃ prāviśat | āpo reto bhūtvā śiśnaṃ prāviśan

AiUp 1.2.5

tam aśanāpipāse abrūtām avābhyām abhiprajānīhīti | te abravīd etāsv eva vāṃ devatāsv ābhajāmy etāsu bhāginyau karomīti | tasmād yasyai kasyai ca devatāyai havir gṛhyate bhāginyāv evāsyām aśanāpipāse bhavataḥ

AiUp 1.3.1

sa īkṣateme nu lokāś ca lokapālāś ca | annam ebhyaḥ sṛjā iti

AiUp 1.3.10

tad apānenājighṛkṣat | tad āvayat | saiṣo 'nnasya graho yad vāyuḥ | annāyur vā eṣa yad vāyuḥ

AiUp 1.3.11

sa īkṣata kathaṃ nv idaṃ mad ṛte syād iti | sa īkṣata katareṇa prapadyā iti | sa īkṣata yadi vācābhivyāhṛtaṃ yadi prāṇenābhiprāṇitaṃ yadi cakṣuṣā dṛṣṭaṃ yadi śrotreṇa śrutaṃ yadi tvacā spṛṣṭaṃ yadi manasā dhyātaṃ yady apānenābhyapānitaṃ yadi śiśnena visṛṣṭam atha ko 'ham iti

AiUp 1.3.12

sa etam eva sīmānaṃ vidāryaitayā dvārā prāpadyata | saiṣā vidṛtir nāma dvāḥ | tad etan nāndanam | tasya traya āvasathās trayaḥ svapnā ayam āvasatho 'yam āvasatho 'yam āvasatha iti

AiUp 1.3.13

sa jāto bhūtāny abhivyaikhyat kim ihānyaṃ vāvadiṣad iti | sa etam eva puruṣaṃ brahma tatamam apaśyad idam adarśam itī 3

AiUp 1.3.14

tasmād idandro nāma | idandro ha vai nāma | tam idandraṃ santam indra ity ācakṣate parokṣeṇa | parokṣapriyā iva hi devāḥ parokṣapriyā iva hi devāḥ

AiUp 1.3.2

so 'po 'bhyatapat | tābhyo 'bhitaptābhyo mūrtir ajāyata | yā vai sā mūrtir ajāyatānnaṃ vai tat

AiUp 1.3.3

tad enat sṛṣṭaṃ parāṅ atyajighāṃsat | tad vācājighṛkṣat | tan nāśaknod vācā grahītum | sa yad dhainad vācāgrahaiṣyad abhivyāhṛtya haivānnam atrapsyat

AiUp 1.3.4

tat prāṇenājighṛkṣat | tan nāśaknot prāṇena grahītum | sa yad dhainat prāṇenāgrahaiṣyad abhiprāṇya haivānnam atrapsyat

AiUp 1.3.5

tac cakṣuṣājighṛkṣat | tan nāśaknoc cakṣuṣā grahītum | sa yad dhainac cakṣuṣāgrahaiṣyad dṛṣṭvā haivānnam atrapsyat

AiUp 1.3.6

tac chrotreṇājighṛkṣat | tan nāśaknoc chrotreṇa grahītum | sa yad dhainac chrotreṇāgrahaiṣyac chrutvā haivānnam atrapsyat

AiUp 1.3.7

tat tvacājighṛkṣat | tan nāśaknot tvacā grahītum | sa yad dhainat tvacāgrahaiṣyat spṛṣṭvā haivānnam atrapsyat

AiUp 1.3.8

tan manasājighṛkṣat | tan nāśaknon manasā grahītum | sa yad dhainan manasāgrahaiṣyad dhyātvā haivānnam atrapsyat

AiUp 1.3.9

tac chiśnenājighṛkṣat | tan nāśaknoc chiśnena grahītum | sa yad dhainac chiśnenāgrahaiṣyad visṛjya haivānnam atrapsyat