Agni Purana — Chapter 362
AgP 362.1
:ए इत्य् आग्नेये महापुराणे नानार्थवर्गा नमैकषष्ट्यधिकत्रिशततमो ऽध्यायः छप्तेर् {३६२} :श् अथ द्विषष्ट्यधिकत्रिशततमो ऽध्यायः भूमिवनौषध्यादिवर्गाः अग्निर् उवाच वक्ष्ये भूपुराद्रिवनौषधिसिंहादिनर्गकान् भूरनन्ता कक्षमा धात्री क्ष्माप्याकुः स्याद्धरित्र्यपि
:e ity āgneye mahāpurāṇe nānārthavargā namaikaṣaṣṭyadhikatriśatatamo 'dhyāyaḥ chapter {362} :ś atha dviṣaṣṭyadhikatriśatatamo 'dhyāyaḥ bhūmivanauṣadhyādivargāḥ agnir uvāca vakṣye bhūpurādrivanauṣadhisiṃhādinargakān bhūranantā kakṣamā dhātrī kṣmāpyākuḥ syāddharitryapi
Thus in the Agni Mahāpurāṇa, the three hundred sixty-first chapter, the sections on words of various meanings. Chapter 362: now the three hundred sixty-second chapter, the sections on earth, forest, plants, and so forth. Agni said: I shall declare the word-groups for earth, city, mountain, forest, plants, lion, and the rest. Earth (is called) bhū, anantā, kṣamā, dhātrī, kṣmā, and it may also be aku and haritrī.
AI translation rendered from the Sanskrit, not a published edition — the model flagged this verse as uncertain
AgP 362.2
मृन्मृत्तिका प्रशस्ता तु मृत्सा मृत्स्ना च मृत्तिका जगत्त्रपिष्टपं लोकं भुवनं जगती समा
mṛnmṛttikā praśastā tu mṛtsā mṛtsnā ca mṛttikā jagattrapiṣṭapaṃ lokaṃ bhuvanaṃ jagatī samā
mṛt and mṛttikā (are names for earth); but fine earth is mṛtsā, mṛtsnā and mṛttikā. jagat, tripiṣṭapa, loka, bhuvana, jagatī — (these are) equivalent (words for the world).
AI translation rendered from the Sanskrit, not a published edition — the model flagged this verse as uncertain
AgP 362.3
अयनं वर्त्म मार्गाध्वपन्थानः पदवी सृतिः सरणिः पद्धत्तिः पद्या वर्तन्येकपदीति च
ayanaṃ vartma mārgādhvapanthānaḥ padavī sṛtiḥ saraṇiḥ paddhattiḥ padyā vartanyekapadīti ca
ayana, vartman, mārga, adhvan, panthān, padavī, sṛti, saraṇi, paddhati, padyā, vartani and ekapadī (are words for a road).
AI translation rendered from the Sanskrit, not a published edition
AgP 362.4
पूः स्त्री पुरीनगर्यौ वा पात्तनं पुटभेदनम् स्थानीयं निगमो ऽन्यत्तु यन्मूलनगरात्पुरम्
pūḥ strī purīnagaryau vā pāttanaṃ puṭabhedanam sthānīyaṃ nigamo 'nyattu yanmūlanagarātpuram
pūḥ (feminine), purī or nagarī, pattana, puṭabhedana, sthānīya, nigama; but a town other (than these), one that (springs) from a root-city —
AI translation rendered from the Sanskrit, not a published edition
AgP 362.5
तच्छाखानगरं वेशो वेश्याजनसमाश्रयः आपणस्तु निषद्यायां विपणिः पण्यवीथिका
tacchākhānagaraṃ veśo veśyājanasamāśrayaḥ āpaṇastu niṣadyāyāṃ vipaṇiḥ paṇyavīthikā
— that is a branch-city (śākhānagara). veśa is the resort of courtesan folk. āpaṇa (is used) in the sense of a stall; vipaṇi is a row of goods-shops.
AI translation rendered from the Sanskrit, not a published edition
AgP 362.6
रथ्या प्रतोली विशिखा स्याच्चयो वप्रमस्त्रियां प्राकारो वरणः शालः प्राचीरं प्रान्ततो वृतिः
rathyā pratolī viśikhā syāccayo vapramastriyāṃ prākāro varaṇaḥ śālaḥ prācīraṃ prāntato vṛtiḥ
rathyā, pratolī, viśikhā (are words for a street); caya and vapra, not in the feminine, (denote a rampart); prākāra, varaṇa, śāla, prācīra (a surrounding wall); at the boundary, vṛti (a fence).
AI translation rendered from the Sanskrit, not a published edition
AgP 362.7
:प् २८० भित्तिः स्त्री कुह्यमेडूकं यदन्तर्नस्तकीकसं वासः कूटो द्वयोः शाला सभा सञ्जवनन्त्विदम्
:p 280 bhittiḥ strī kuhyameḍūkaṃ yadantarnastakīkasaṃ vāsaḥ kūṭo dvayoḥ śālā sabhā sañjavanantvidam
bhitti is feminine (a wall); kuhya and eḍūka (denote) that which has bones inside; vāsa; kūṭa in two genders; śālā, sabhā; and sañjavana is this (same thing).
AI translation rendered from the Sanskrit, not a published edition — the model flagged this verse as uncertain
AgP 362.8
चतुःशालं मुनीनान्तु पर्णशालोटजो ऽस्त्रियां चैत्यमायतनन्तुल्ये वाजिशाला तु मन्दुरा
catuḥśālaṃ munīnāntu parṇaśāloṭajo 'striyāṃ caityamāyatanantulye vājiśālā tu mandurā
catuḥśāla; but for sages, parṇaśālā and uṭaja, the latter not feminine; caitya and āyatana are equivalent; and a horse-stable is mandurā.
AI translation rendered from the Sanskrit, not a published edition
AgP 362.9
हर्म्यादि धनिनां वासःप्रासादो देवभूभुजां स्त्री द्वार्द्वारं प्रतीहारः स्याद्वितर्दिस्तु वेदिका
harmyādi dhanināṃ vāsaḥprāsādo devabhūbhujāṃ strī dvārdvāraṃ pratīhāraḥ syādvitardistu vedikā
harmya and the like (is) the dwelling of the wealthy; prāsāda, (the dwelling) of gods and kings; dvār (feminine), dvāra, pratīhāra (a door); and vitardi is a vedikā (raised platform).
AI translation rendered from the Sanskrit, not a published edition
AgP 362.10
कपोतपालिकायन्तु विटङ्कं पुं नपुंसकं कवाटमवरन्तुल्ये निःश्रेणिस्त्वधिरोहिणी
kapotapālikāyantu viṭaṅkaṃ puṃ napuṃsakaṃ kavāṭamavarantulye niḥśreṇistvadhirohiṇī
For a cornice-dovecote, viṭaṅka is masculine and neuter; kavāṭa and avara are equivalent; but a ladder is niḥśreṇi and adhirohiṇī.
AI translation rendered from the Sanskrit, not a published edition — the model flagged this verse as uncertain
AgP 362.11
सम्मार्जनी शोधनी स्यात् सङ्करो ऽवकरस् तथा अद्रिगोत्रिगिरिग्रावा गहनं काननं वनं
sammārjanī śodhanī syāt saṅkaro 'vakaras tathā adrigotrigirigrāvā gahanaṃ kānanaṃ vanaṃ
A broom would be sammārjanī and śodhanī; likewise saṅkara and avakara (sweepings); adri, gotra, giri, grāvan (mountain); gahana, kānana, vana (forest).
AI translation rendered from the Sanskrit, not a published edition
AgP 362.12
आरामः स्यादुपवनं कृत्रिमं वनमेव यत् स्यादेतदेव प्रमदवनमन्तःपुरोचितं
ārāmaḥ syādupavanaṃ kṛtrimaṃ vanameva yat syādetadeva pramadavanamantaḥpurocitaṃ
ārāma would be upavana, which is just an artificial grove; and this same, when belonging to the inner apartments, is a pramadavana (pleasure-grove).
AI translation rendered from the Sanskrit, not a published edition
AgP 362.13
वीथ्यालिरावलिः पङ्क्तिश्रेणीलेखास्तु राजयः वानस्पत्यः फलैः पुष्पात्तैरपुष्पाद्वनस्पतिः(?)
vīthyālirāvaliḥ paṅktiśreṇīlekhāstu rājayaḥ vānaspatyaḥ phalaiḥ puṣpāttairapuṣpādvanaspatiḥ(?)
vīthī, āli, rāvali, paṅkti, śreṇī, lekhā, and rājis (are words for a row); vānaspatya (is the tree that bears) fruit with flowers, while vanaspati (bears fruit) without flowers.
AI translation rendered from the Sanskrit, not a published edition — the model flagged this verse as uncertain
AgP 362.14
ओषध्यः फलपाकान्ताः पलाशी द्रुद्रुमागमाः स्थाणु वा ना ध्रुवः शङ्कुः प्रफुल्लोत्फुल्लसंस्फुटाः
oṣadhyaḥ phalapākāntāḥ palāśī drudrumāgamāḥ sthāṇu vā nā dhruvaḥ śaṅkuḥ praphullotphullasaṃsphuṭāḥ
Herbs (oṣadhi) last until the ripening of their fruit; palāśī, dru, druma, agama (are words for a tree); sthāṇu is neuter or masculine; dhruva, śaṅku; praphulla, utphulla, saṃsphuṭa (are words for 'in full bloom').
AI translation rendered from the Sanskrit, not a published edition — the model flagged this verse as uncertain
AgP 362.15
पलाशं छदनं पर्णमिध्ममेधः समित् स्त्रियां बोधिद्रुमश् चलदलो दधित्थग्राहिमन्मथाः
palāśaṃ chadanaṃ parṇamidhmamedhaḥ samit striyāṃ bodhidrumaś caladalo dadhitthagrāhimanmathāḥ
palāśa, chadana, parṇa (a leaf); idhma, edha, samit — the last feminine (fuel-wood); bodhidruma and caladala (the pipal); dadhittha, grāhin, manmatha (the wood-apple).
AI translation rendered from the Sanskrit, not a published edition
AgP 362.16
तस्मिन् दधिफलः पुष्पफलदन्तशठावपि उडुम्बरे हेमदुग्धः कोविदारे द्विपत्रकः
tasmin dadhiphalaḥ puṣpaphaladantaśaṭhāvapi uḍumbare hemadugdhaḥ kovidāre dvipatrakaḥ
For that (wood-apple) also dadhiphala, puṣpaphala and dantaśaṭha; for the uḍumbara, hemadugdha; for the kovidāra, dvipatraka.
AI translation rendered from the Sanskrit, not a published edition
AgP 362.17
सप्तपर्णो विशालत्वक् कृतमालं सुवर्णकः आरेवतव्याधिघातसम्पाकचतुरङ्गुलाः
saptaparṇo viśālatvak kṛtamālaṃ suvarṇakaḥ ārevatavyādhighātasampākacaturaṅgulāḥ
saptaparṇa, viśālatvac; kṛtamāla, suvarṇaka, ārevata, vyādhighāta, sampāka, caturaṅgula.
AI translation rendered from the Sanskrit, not a published edition
AgP 362.18
स्याज्जम्बीरे दन्तशठो वरुणे तिक्तशावकः :प् २८१ पुत्रागे पुरुषस्तुङ्गः केशरो देववल्लभः
syājjambīre dantaśaṭho varuṇe tiktaśāvakaḥ :p 281 putrāge puruṣastuṅgaḥ keśaro devavallabhaḥ
For the jambīra there would be dantaśaṭha; for the varuṇa, tiktaśāvaka; for the punnāga, puruṣa, tuṅga, keśara, devavallabha.
AI translation rendered from the Sanskrit, not a published edition
AgP 362.19
पारिभद्रे निम्बतरुर्मन्दारः पारिजातकः वञ्जुलश्चित्रकृच्चाथ द्वौ पीतनकपीतनौ
pāribhadre nimbatarurmandāraḥ pārijātakaḥ vañjulaścitrakṛccātha dvau pītanakapītanau
For the pāribhadra: nimbataru, mandāra, pārijātaka, vañjula and citrakṛt; then the two, pītanaka and pītana.
AI translation rendered from the Sanskrit, not a published edition
AgP 362.20
आम्रातके मधूके तु गुडपुष्पमधुद्रुमौ पीलौ गुडफलः स्रंसी नादेयी चाम्बुवेतसः
āmrātake madhūke tu guḍapuṣpamadhudrumau pīlau guḍaphalaḥ sraṃsī nādeyī cāmbuvetasaḥ
For the āmrātaka and the madhūka, guḍapuṣpa and madhudruma respectively; for the pīlu, guḍaphala; and sraṃsī, nādeyī and ambuvetasa (for the water-reed).
AI translation rendered from the Sanskrit, not a published edition — the model flagged this verse as uncertain
AgP 362.21
शोभाञ्जने शिग्रुतीक्ष्णगन्धकाक्षीरमोचकाः रक्तो ऽसौ मधुशिग्रुः स्यादरिष्टः फेणिलः समौ
śobhāñjane śigrutīkṣṇagandhakākṣīramocakāḥ rakto 'sau madhuśigruḥ syādariṣṭaḥ pheṇilaḥ samau
For the śobhāñjana: śigru, tīkṣṇagandhaka, akṣīva, mocaka; the red one is madhuśigru; ariṣṭa and pheṇila are equivalent.
AI translation rendered from the Sanskrit, not a published edition — the model flagged this verse as uncertain
AgP 362.22
गालवःशावरो लोध्रस्तिरीटस्तिल्वमार्जनौ शेलुः श्लेष्मातकः शीत उद्दालो बहुवारकः
gālavaḥśāvaro lodhrastirīṭastilvamārjanau śeluḥ śleṣmātakaḥ śīta uddālo bahuvārakaḥ
Gālava, śāvara, lodhra, tirīṭa, tilva, mārjana (are names of one tree); śelu, śleṣmātaka, śīta, uddāla, bahuvāraka (are names of another).
AI translation rendered from the Sanskrit, not a published edition
AgP 362.23
वैकङ्कतः श्रुवावृक्षो ग्रन्थिलो व्याघ्रपादपि तिन्दुकः स्फूर्जकः कालो नादेयी भूमिजम्बुकः
vaikaṅkataḥ śruvāvṛkṣo granthilo vyāghrapādapi tindukaḥ sphūrjakaḥ kālo nādeyī bhūmijambukaḥ
Vaikaṅkata, śruvāvṛkṣa, granthila, and also vyāghrapād; tinduka, sphūrjaka, kāla, nādeyī, bhūmijambuka.
AI translation rendered from the Sanskrit, not a published edition
AgP 362.24
काकतिन्दौ पीलुकः स्यात् पाटलिर्मोक्षमुष्ककौ क्रमुकः पट्टिकाख्यः स्यात्कुम्भी कैटर्यकट्फले
kākatindau pīlukaḥ syāt pāṭalirmokṣamuṣkakau kramukaḥ paṭṭikākhyaḥ syātkumbhī kaiṭaryakaṭphale
Kākatindu (and) pīluka; pāṭali, mokṣa, muṣkaka; kramuka is called paṭṭikā; kumbhī, kaiṭarya, kaṭphala.
AI translation rendered from the Sanskrit, not a published edition — the model flagged this verse as uncertain
AgP 362.25
वीरवृक्षो ऽरुष्करो ऽग्निमुखी भल्लातकीं त्रिषु सवर्जकासनजीवाश् च पीतसाले ऽथ मालके
vīravṛkṣo 'ruṣkaro 'gnimukhī bhallātakīṃ triṣu savarjakāsanajīvāś ca pītasāle 'tha mālake
Vīravṛkṣa, aruṣkara, agnimukhī, bhallātaka — (used) in the three genders; and sarjaka, asana, jīva for the pītasāla (yellow sāl); then mālaka.
AI translation rendered from the Sanskrit, not a published edition — the model flagged this verse as uncertain
AgP 362.26
सर्जाश्वकर्णौ वीरेन्द्रौ इन्द्रद्रुः ककुभो ऽर्जुनः इङ्गुदी तापसतरुर्मोचा शाल्मलिरेव च
sarjāśvakarṇau vīrendrau indradruḥ kakubho 'rjunaḥ iṅgudī tāpasatarurmocā śālmalireva ca
Sarja and aśvakarṇa; vīrendra, indradru, kakubha, arjuna; iṅgudī (is called) tāpasataru; and mocā is the śālmali.
AI translation rendered from the Sanskrit, not a published edition
AgP 362.27
चिरविल्वो नक्तमालः करजश् च करञ्जके प्रकीर्यः पूतिकरजो मर्कट्यङ्गारवल्लरी
ciravilvo naktamālaḥ karajaś ca karañjake prakīryaḥ pūtikarajo markaṭyaṅgāravallarī
Ciravilva, naktamāla and karaja (are names) for the karañja; prakīrya, pūtikaraja, markaṭī, aṅgāravallarī.
AI translation rendered from the Sanskrit, not a published edition
AgP 362.28
रोही रोहितकः प्लीहशत्रुर्दाडिमपुष्पकः गायत्री बालतनयः खदिरो दन्तधावनः
rohī rohitakaḥ plīhaśatrurdāḍimapuṣpakaḥ gāyatrī bālatanayaḥ khadiro dantadhāvanaḥ
Rohī, rohitaka, plīhaśatru, dāḍimapuṣpaka; gāyatrī, bālatanaya, khadira, dantadhāvana.
AI translation rendered from the Sanskrit, not a published edition
AgP 362.29
अरिमेदो विट्खदिरे कदरः खदिरे सिते पञ्चाङ्गुलो वर्धमानश् चञ्चुर्गन्धर्वहस्तकः
arimedo viṭkhadire kadaraḥ khadire site pañcāṅgulo vardhamānaś cañcurgandharvahastakaḥ
Arimeda (and) viṭkhadira; kadara (is the name) for the white khadira; pañcāṅgula, vardhamāna, cañcu, gandharvahastaka.
AI translation rendered from the Sanskrit, not a published edition
AgP 362.30
:प् २८२ पिण्डीतको मरुवकः पीतदारु च दारु च देवदारुः पूतिकाष्ठं श्यामा तु महिलाह्वया
:p 282 piṇḍītako maruvakaḥ pītadāru ca dāru ca devadāruḥ pūtikāṣṭhaṃ śyāmā tu mahilāhvayā
Piṇḍītaka, maruvaka; pītadāru, dāru, devadāru, pūtikāṣṭha; but śyāmā is called mahilā.
AI translation rendered from the Sanskrit, not a published edition — the model flagged this verse as uncertain
AgP 362.31
लता गोवन्दनी गुन्दा प्रियङ्गुः फलिनी फली मण्डूकपर्णपत्रोर्णनटकट्वङ्गटुण्टुकाः
latā govandanī gundā priyaṅguḥ phalinī phalī maṇḍūkaparṇapatrorṇanaṭakaṭvaṅgaṭuṇṭukāḥ
Latā, govandanī, gundā, priyaṅgu, phalinī, phalī; maṇḍūkaparṇa, patrorṇa, naṭa, kaṭvaṅga, ṭuṇṭuka.
AI translation rendered from the Sanskrit, not a published edition
AgP 362.32
श्योनाकशुकनासर्क्षदीर्घवृन्तकुटन्नटाः पीतद्रुः सरलश्चाथ निचुलो ऽम्बुज इज्जलः
śyonākaśukanāsarkṣadīrghavṛntakuṭannaṭāḥ pītadruḥ saralaścātha niculo 'mbuja ijjalaḥ
Śyonāka, śukanāsa, ṛkṣa, dīrghavṛnta, kuṭannaṭa; pītadru and sarala; then nicula, ambuja, ijjala.
AI translation rendered from the Sanskrit, not a published edition
AgP 362.33
काकोडुम्बरिका फल्गुररिष्टः पिचुमर्दकः सर्वतोभद्रको निम्बे शिरीषस्तु कपीतनः
kākoḍumbarikā phalgurariṣṭaḥ picumardakaḥ sarvatobhadrako nimbe śirīṣastu kapītanaḥ
Kākoḍumbarikā (and) phalgu; ariṣṭa, picumardaka, sarvatobhadraka (are names) for the nimba; and śirīṣa is kapītana.
AI translation rendered from the Sanskrit, not a published edition
AgP 362.34
वकुलो वञ्जुलः प्रोक्तः पिच्छिलागुरुशिंशपाः जया जयन्ती तर्कारी कणिका गणिकारिका
vakulo vañjulaḥ proktaḥ picchilāguruśiṃśapāḥ jayā jayantī tarkārī kaṇikā gaṇikārikā
Vakula is said to be vañjula; picchilā, aguru, śiṃśapā; jayā, jayantī; tarkārī, kaṇikā, gaṇikārikā.
AI translation rendered from the Sanskrit, not a published edition
AgP 362.35
आपर्णमग्नमन्थः स्याद्वत्सको गिरिमल्लिका कालस्कन्धस्तमालः स्यात् तण्डुलीयो ऽल्पमारिषः
āparṇamagnamanthaḥ syādvatsako girimallikā kālaskandhastamālaḥ syāt taṇḍulīyo 'lpamāriṣaḥ
Āparṇa (is a name) for agnimantha; vatsaka (is) girimallikā; kālaskandha would be tamāla; taṇḍulīya (is) the small māriṣa.
AI translation rendered from the Sanskrit, not a published edition — the model flagged this verse as uncertain
AgP 362.36
सिन्धुवारस्तु निर्गुण्डी सैवास्फोता वनोद्भवा गणिका यूथिकाम्बष्ठा सप्तला नवमालिका
sindhuvārastu nirguṇḍī saivāsphotā vanodbhavā gaṇikā yūthikāmbaṣṭhā saptalā navamālikā
But sindhuvāra is nirguṇḍī, and that same one (is) āsphotā, vanodbhavā; gaṇikā, yūthikā, ambaṣṭhā, saptalā, navamālikā.
AI translation rendered from the Sanskrit, not a published edition
AgP 362.37
अतिमुक्तः पुण्ड्रकः स्यात्कुमारी तरणिः सहा तत्र शोणे कुरुवकस्तत्र पीते कुरुण्टकः
atimuktaḥ puṇḍrakaḥ syātkumārī taraṇiḥ sahā tatra śoṇe kuruvakastatra pīte kuruṇṭakaḥ
Atimukta would be puṇḍraka, kumārī, taraṇi, sahā; among these, in the red (variety) it is kuruvaka, in the yellow, kuruṇṭaka.
AI translation rendered from the Sanskrit, not a published edition — the model flagged this verse as uncertain
AgP 362.38
नीला झिण्टी द्वयोर्वाणा भिण्टी सैरीयकस् तथा तस्मिन्रक्ते कुरुवकः पीते सहचरी द्वयोः
nīlā jhiṇṭī dvayorvāṇā bhiṇṭī sairīyakas tathā tasminrakte kuruvakaḥ pīte sahacarī dvayoḥ
Nīlā, jhiṇṭī, and vāṇā (are used) for both (genders), likewise bhiṇṭī and sairīyaka; in the red (variety) of it, kuruvaka; in the yellow, sahacarī (used) in both (genders).
AI translation rendered from the Sanskrit, not a published edition — the model flagged this verse as uncertain
AgP 362.39
धुस्तूरः कितवो धूर्तो रुचको मातुलङ्गके समीरणो मरुवकः प्रस्थपुष्पः फणिज्झकः
dhustūraḥ kitavo dhūrto rucako mātulaṅgake samīraṇo maruvakaḥ prasthapuṣpaḥ phaṇijjhakaḥ
Dhustūra, kitava, dhūrta; rucaka and mātulaṅga; samīraṇa, maruvaka, prasthapuṣpa, phaṇijjhaka.
AI translation rendered from the Sanskrit, not a published edition
AgP 362.40
कुठेरकस्तु पर्णासे ऽथास्फोतो वसुकार्कके शिवमल्ली पाशुपतो वृन्दा वृक्षादनी तथा
kuṭherakastu parṇāse 'thāsphoto vasukārkake śivamallī pāśupato vṛndā vṛkṣādanī tathā
But kuṭheraka (is a name) for parṇāsa; then āsphota, vasuka, arka; śivamallī, pāśupata, and likewise vṛndā, vṛkṣādanī.
AI translation rendered from the Sanskrit, not a published edition — the model flagged this verse as uncertain
AgP 362.41
जीवन्तिका वृक्षरुहा गुडूची तन्त्रिकामृता :प् २८३ सोमवल्ली मधुर्णी मूर्वा तु मोरटी तथा
jīvantikā vṛkṣaruhā guḍūcī tantrikāmṛtā :p 283 somavallī madhurṇī mūrvā tu moraṭī tathā
Jīvantikā, vṛkṣaruhā, guḍūcī, tantrikā, amṛtā, somavallī, madhurṇī; but mūrvā is likewise moraṭī.
AI translation rendered from the Sanskrit, not a published edition
AgP 362.42
मधुलिका मधुश्रेणी गोकर्णी पीलुपर्ण्यपि पाठाम्बष्ठा विद्धकर्णी प्राचीना वनतिक्तिका
madhulikā madhuśreṇī gokarṇī pīluparṇyapi pāṭhāmbaṣṭhā viddhakarṇī prācīnā vanatiktikā
Madhulikā, madhuśreṇī, gokarṇī, and pīluparṇī as well; pāṭhā, ambaṣṭhā, viddhakarṇī, prācīnā, vanatiktikā.
AI translation rendered from the Sanskrit, not a published edition
AgP 362.43
कटुः कटुम्भरा चाथ चक्राङ्गी शकुलादनी आत्मगुप्ता प्रावृषायी कपिकच्छुश् च मर्कटी
kaṭuḥ kaṭumbharā cātha cakrāṅgī śakulādanī ātmaguptā prāvṛṣāyī kapikacchuś ca markaṭī
And (there are) kaṭu, kaṭumbharā; then cakrāṅgī, śakulādanī; ātmaguptā, prāvṛṣāyī, kapikacchu, and markaṭī.
AI translation rendered from the Sanskrit, not a published edition
AgP 362.44
अपामार्गः शैखरिकः प्रत्यक्पर्णी मयूरकः फञ्जिका ब्राह्मणी भार्गी द्रवन्ति शम्बरी वृषा
apāmārgaḥ śaikharikaḥ pratyakparṇī mayūrakaḥ phañjikā brāhmaṇī bhārgī dravanti śambarī vṛṣā
Apāmārga, śaikharika, pratyakparṇī, mayūraka; phañjikā, brāhmaṇī, bhārgī; dravanti, śambarī, vṛṣā.
AI translation rendered from the Sanskrit, not a published edition
AgP 362.45
मण्डूकपर्णी भण्डीरी समङ्गा कालमेषिका रोदनी कच्छुरानन्ता समुद्रान्ता दुरालभा
maṇḍūkaparṇī bhaṇḍīrī samaṅgā kālameṣikā rodanī kacchurānantā samudrāntā durālabhā
Maṇḍūkaparṇī, bhaṇḍīrī, samaṅgā, kālameṣikā; rodanī, kacchurā, anantā, samudrāntā, durālabhā.
AI translation rendered from the Sanskrit, not a published edition
AgP 362.46
पृश्निपर्णी पृथक्पर्णी कलशिर्धावनिर्गुहा निदिग्धिका स्पृशी व्याघ्री क्षुद्रा दुस्पर्शया सह
pṛśniparṇī pṛthakparṇī kalaśirdhāvanirguhā nidigdhikā spṛśī vyāghrī kṣudrā dusparśayā saha
Pṛśniparṇī, pṛthakparṇī, kalaśi, dhāvani, guhā; nidigdhikā, spṛśī, vyāghrī, kṣudrā, together with duḥsparśā.
AI translation rendered from the Sanskrit, not a published edition — the model flagged this verse as uncertain
AgP 362.47
अवल्गुजः सोमराजी सुवल्लिः सोमवल्लिका कालमेषी कृष्णफला वकुची पूतिफल्य् अपि
avalgujaḥ somarājī suvalliḥ somavallikā kālameṣī kṛṣṇaphalā vakucī pūtiphaly api
Avalguja, somarājī, suvalli, somavallikā, kālameṣī, kṛṣṇaphalā, vakucī, and pūtiphalī too.
AI translation rendered from the Sanskrit, not a published edition
AgP 362.48
कणोषणोपकुल्या स्याच्छ्रेयसी गजपिप्पली चव्यन्तु चविका काकचिञ्ची गुञ्जे तु कृष्णला
kaṇoṣaṇopakulyā syācchreyasī gajapippalī cavyantu cavikā kākaciñcī guñje tu kṛṣṇalā
It would be kaṇā, uṣaṇā, upakulyā; śreyasī, gajapippalī; but cavya is cavikā, kākaciñcī; and the guñjā is kṛṣṇalā.
AI translation rendered from the Sanskrit, not a published edition — the model flagged this verse as uncertain
AgP 362.49
विश्वा विषा प्रतिविषा वनशृङ्गाटगोक्षुरौ नारायणी शतमूली कालेयकहरिद्रवः
viśvā viṣā prativiṣā vanaśṛṅgāṭagokṣurau nārāyaṇī śatamūlī kāleyakaharidravaḥ
Viśvā, viṣā, prativiṣā; vanaśṛṅgāṭa and gokṣura; nārāyaṇī, śatamūlī; kāleyaka and haridrava.
AI translation rendered from the Sanskrit, not a published edition — the model flagged this verse as uncertain
AgP 362.50
दार्वी पचम्पचा दारु शुक्ला हैमवती वचा वचोग्रगन्धा षड्ग्रन्था गोलोमी शतपर्विका
dārvī pacampacā dāru śuklā haimavatī vacā vacogragandhā ṣaḍgranthā golomī śataparvikā
Dārvī, pacampacā, dāru; śuklā, haimavatī, vacā; vacā (is) ugragandhā, ṣaḍgranthā, golomī, śataparvikā.
AI translation rendered from the Sanskrit, not a published edition — the model flagged this verse as uncertain
AgP 362.51
आस्फोता गिरिकर्णी स्यात् सिंहास्यो वासको वृषः मिशी मधुरिकाच्छत्रा कोकिलाक्षेक्षुरक्षुरा
āsphotā girikarṇī syāt siṃhāsyo vāsako vṛṣaḥ miśī madhurikācchatrā kokilākṣekṣurakṣurā
Āsphotā would be girikarṇī; siṃhāsya, vāsaka, vṛṣa; miśi, madhurikā, chatrā; kokilākṣa, ikṣura, kṣurā.
AI translation rendered from the Sanskrit, not a published edition — the model flagged this verse as uncertain
AgP 362.52
विडङ्गो ऽस्त्री कृमिघ्नः स्यात् वज्रद्रुस्नुक्स्नुही सुधा मृद्वीका गोस्तनी द्राक्षा वला वाट्यालकस् तथा
viḍaṅgo 'strī kṛmighnaḥ syāt vajradrusnuksnuhī sudhā mṛdvīkā gostanī drākṣā valā vāṭyālakas tathā
Viḍaṅga, which is not neuter, would be kṛmighna; vajradru, snuk, snuhī, sudhā; mṛdvīkā, gostanī, drākṣā; and likewise valā (and) vāṭyālaka.
AI translation rendered from the Sanskrit, not a published edition — the model flagged this verse as uncertain
AgP 362.53
:प् २८४ काला मसूरविदला त्रिपुटा त्रिवृता त्रिवृत् मधुकं क्लीतकं यष्टिमधुका मधुयष्टिका
:p 284 kālā masūravidalā tripuṭā trivṛtā trivṛt madhukaṃ klītakaṃ yaṣṭimadhukā madhuyaṣṭikā
Kālā, masūravidalā, tripuṭā, trivṛtā, trivṛt; madhuka, klītaka, yaṣṭimadhukā, madhuyaṣṭikā.
AI translation rendered from the Sanskrit, not a published edition
AgP 362.54
विदारी क्षीरशुक्लेक्षुगन्धा क्रोष्ट्री च या सिता गोपी श्यामा शारिवा स्यादनन्तोत्पलशारिवा
vidārī kṣīraśuklekṣugandhā kroṣṭrī ca yā sitā gopī śyāmā śārivā syādanantotpalaśārivā
Vidārī, kṣīraśuklā, ikṣugandhā, and kroṣṭrī, which is (also) sitā; gopī, śyāmā, śārivā—it would be anantā, utpalaśārivā.
AI translation rendered from the Sanskrit, not a published edition — the model flagged this verse as uncertain
AgP 362.55
मोचा रम्भा च कदली भण्टाकी दुष्प्रधर्षिणी स्थिरा ध्रुवा सालपर्णी शृङ्गी तु वृषभो वृषः
mocā rambhā ca kadalī bhaṇṭākī duṣpradharṣiṇī sthirā dhruvā sālaparṇī śṛṅgī tu vṛṣabho vṛṣaḥ
Mocā, rambhā, and kadalī; bhaṇṭākī, duṣpradharṣiṇī; sthirā, dhruvā, sālaparṇī; but śṛṅgī (is) vṛṣabha, vṛṣa.
AI translation rendered from the Sanskrit, not a published edition — the model flagged this verse as uncertain
AgP 362.56
गाङ्गेरुकी नागबला मुषली तालमूलिका ज्योत्स्नी पटोलिका जाली अजशृङ्गी विषाणिका
gāṅgerukī nāgabalā muṣalī tālamūlikā jyotsnī paṭolikā jālī ajaśṛṅgī viṣāṇikā
Gāṅgerukī, nāgabalā; muṣalī, tālamūlikā; jyotsnī, paṭolikā, jālī; ajaśṛṅgī, viṣāṇikā.
AI translation rendered from the Sanskrit, not a published edition
AgP 362.57
स्याल्लाङ्गलिक्यग्निशिखा ताम्बूली नागवल्ल्यपि हरेणू रेणुका कौन्ती ह्रीवेरो दिव्यनागरं
syāllāṅgalikyagniśikhā tāmbūlī nāgavallyapi hareṇū reṇukā kauntī hrīvero divyanāgaraṃ
Lāṅgalikī would be agniśikhā; tāmbūlī is also nāgavallī; hareṇū, reṇukā, kauntī; hrīvera, divyanāgara.
AI translation rendered from the Sanskrit, not a published edition — the model flagged this verse as uncertain
AgP 362.58
कालानुसार्यवृद्धाश्मपुष्पशीतशिवानि तु शैलेयं तालपर्णी तु दैत्या गन्धकुटी मुरा
kālānusāryavṛddhāśmapuṣpaśītaśivāni tu śaileyaṃ tālaparṇī tu daityā gandhakuṭī murā
But kālānusārya, vṛddha, aśmapuṣpa, śīta, śiva are śaileya; and tālaparṇī is daityā, gandhakuṭī, murā.
AI translation rendered from the Sanskrit, not a published edition — the model flagged this verse as uncertain
AgP 362.59
ग्रन्थिपर्णं शुकं वर्हि वला तु त्रिपुटा त्रुटिः शिवा तामलकी चाथ हनुर्हट्टविलासिनी
granthiparṇaṃ śukaṃ varhi valā tu tripuṭā truṭiḥ śivā tāmalakī cātha hanurhaṭṭavilāsinī
Granthiparṇa, śuka, varhi; but valā (is) tripuṭā, truṭi; and śivā, tāmalakī; hanu (is) haṭṭavilāsinī.
AI translation rendered from the Sanskrit, not a published edition — the model flagged this verse as uncertain
AgP 362.60
कुटं नटं दशपुरं वानेयं परिपेलवम् तपस्वनी जटामांसी पृक्का देवी लता लशूः
kuṭaṃ naṭaṃ daśapuraṃ vāneyaṃ paripelavam tapasvanī jaṭāmāṃsī pṛkkā devī latā laśūḥ
Kuṭa, naṭa, daśapura, vāneya, paripelava; tapasvanī, jaṭāmāṃsī, pṛkkā, devī, latā, laśu.
AI translation rendered from the Sanskrit, not a published edition — the model flagged this verse as uncertain
AgP 362.61
कर्चुरको द्राविडको गन्धमूली शठी स्मृता स्यद्दृक्षगन्धा छगलान्त्रा वेगी वृद्धदारकः
karcurako drāviḍako gandhamūlī śaṭhī smṛtā syaddṛkṣagandhā chagalāntrā vegī vṛddhadārakaḥ
Karcuraka, drāviḍaka, gandhamūlī are known as śaṭhī; ṛkṣagandhā would be chagalāntrā, vegī, vṛddhadāraka.
AI translation rendered from the Sanskrit, not a published edition — the model flagged this verse as uncertain
AgP 362.62
तुण्डिकेरी रक्तफला विम्बिका पीलुपर्ण्य् अपि चाङ्गेरी चुक्रिकाम्बष्टा स्वर्णक्षीरी हिमावती
tuṇḍikerī raktaphalā vimbikā pīluparṇy api cāṅgerī cukrikāmbaṣṭā svarṇakṣīrī himāvatī
Tuṇḍikerī, raktaphalā, vimbikā, and also pīluparṇī; (and) cāṅgerī, cukrikā, ambaṣṭā; svarṇakṣīrī, himāvatī.
AI translation rendered from the Sanskrit, not a published edition — the model flagged this verse as uncertain
AgP 362.63
सहस्रवेधी चुक्रो ऽम्लवेतसः शतवेध्यपि जीवन्ती जीवनी जीवा भूमिनिम्वः किरातकः
sahasravedhī cukro 'mlavetasaḥ śatavedhyapi jīvantī jīvanī jīvā bhūminimvaḥ kirātakaḥ
Sahasravedhī, cukra, amlavetasa, and śatavedhī too; jīvantī, jīvanī, jīvā; bhūminimba, kirātaka.
AI translation rendered from the Sanskrit, not a published edition — the model flagged this verse as uncertain
AgP 362.64
कूर्चशीर्षो मधुकरश् चन्द्रः कपिवृकस् तथा :प् २८५ दद्रुघ्नः स्यादेडगजो वर्षाभूः शीथहानिणी
kūrcaśīrṣo madhukaraś candraḥ kapivṛkas tathā :p 285 dadrughnaḥ syādeḍagajo varṣābhūḥ śīthahāniṇī
Kūrcaśīrṣa, madhukara, candra, and likewise kapivṛka; dadrughna would be eḍagaja; varṣābhū, śīthahāniṇī(?).
AI translation rendered from the Sanskrit, not a published edition — the model flagged this verse as uncertain
AgP 362.65
कुनन्दती निकुम्भस्त्रा(१) यमानी वार्षिका तथा लशुनङ्गृञ्चनारिष्टमहाकन्दरसोनकाः
kunandatī nikumbhastrā(1) yamānī vārṣikā tathā laśunaṅgṛñcanāriṣṭamahākandarasonakāḥ
Kunandatī, nikumbhastrā(?); yamānī, and likewise vārṣikā; laśuna, gṛñcana, ariṣṭa, mahākanda, rasona.
AI translation rendered from the Sanskrit, not a published edition — the model flagged this verse as uncertain
AgP 362.66
वाराही वदरा गृष्टिः काकमाची तु वायसी शतपुष्पा सितच्छत्रातिच्छत्रा मधुरा मिसिः
vārāhī vadarā gṛṣṭiḥ kākamācī tu vāyasī śatapuṣpā sitacchatrāticchatrā madhurā misiḥ
Vārāhī, vadarā, gṛṣṭi; but kākamācī (is called) vāyasī; śatapuṣpā, sitacchatrā, aticchatrā, madhurā, misi.
AI translation rendered from the Sanskrit, not a published edition — the model flagged this verse as uncertain
AgP 362.67
अवाक्पुष्पी कारवी च सरणा तु प्रसारणी कटम्भरा भद्रवला कर्वूरश् च शटी ह्य् अथ
avākpuṣpī kāravī ca saraṇā tu prasāraṇī kaṭambharā bhadravalā karvūraś ca śaṭī hy atha
Avākpuṣpī and kāravī; but saraṇā (is) prasāraṇī; kaṭambharā, bhadravalā, karvūra, and śaṭī — now (next):
AI translation rendered from the Sanskrit, not a published edition — the model flagged this verse as uncertain
AgP 362.68
पटोलः कुलकस्तिक्तः कारवेल्लः कटिल्लकः कुष्माण्डकस्तु कर्कारुरिर्वारुः कर्कटी स्त्रियौ
paṭolaḥ kulakastiktaḥ kāravellaḥ kaṭillakaḥ kuṣmāṇḍakastu karkārurirvāruḥ karkaṭī striyau
Paṭola, kulaka, tikta, kāravella, kaṭillaka; but kuṣmāṇḍaka (is) karkāru; irvāru, karkaṭī — these two feminine.
AI translation rendered from the Sanskrit, not a published edition — the model flagged this verse as uncertain
AgP 362.69
इक्ष्वाकुः कटुतुम्बी स्याद्विशाला त्विन्द्रवारुणी अर्शेघ्नः शूरणः कन्दो मुस्तकः कुरुविन्दकः
ikṣvākuḥ kaṭutumbī syādviśālā tvindravāruṇī arśeghnaḥ śūraṇaḥ kando mustakaḥ kuruvindakaḥ
Ikṣvāku would be kaṭutumbī; but viśālā (is) indravāruṇī; arśeghna, śūraṇa, kanda; mustaka, kuruvindaka.
AI translation rendered from the Sanskrit, not a published edition — the model flagged this verse as uncertain
AgP 362.70
वंशे त्वक्सारकर्मारवेणुमस्करतेजनाः छत्रातिच्छत्रपालघ्नौ मालातृणकभूस्तृणे
vaṃśe tvaksārakarmāraveṇumaskaratejanāḥ chatrāticchatrapālaghnau mālātṛṇakabhūstṛṇe
For the bamboo: tvaksāra, karmāra, veṇu, maskara, tejana; chatrā and aticchatra, pālaghna(?) — mālātṛṇaka and bhūstṛṇa.
AI translation rendered from the Sanskrit, not a published edition — the model flagged this verse as uncertain
AgP 362.71
तृणराजाह्वयस्तालो घोण्टा क्रमुकपुगकौ शार्दूलद्वीपिनौ व्यघ्रे हर्यक्षः केशरी हरिः
tṛṇarājāhvayastālo ghoṇṭā kramukapugakau śārdūladvīpinau vyaghre haryakṣaḥ keśarī hariḥ
The one named king-of-grasses is the palm; ghoṇṭā; kramuka and pūgaka; śārdūla and dvīpin for the tiger; haryakṣa, keśarin, hari (for the lion).
AI translation rendered from the Sanskrit, not a published edition — the model flagged this verse as uncertain
AgP 362.72
कोलः पौत्री वराहः स्यात् कोक ईहामृगो वृकः लूतोर्णनाभौ तु समौ तन्तुवायश् च मर्कटे
kolaḥ pautrī varāhaḥ syāt koka īhāmṛgo vṛkaḥ lūtorṇanābhau tu samau tantuvāyaś ca markaṭe
Kola, pautrī(?), varāha would be (names of the boar); koka, īhāmṛga, vṛka (the wolf); lūtā and ūrṇanābha are equivalent, and tantuvāya, for the spider.
AI translation rendered from the Sanskrit, not a published edition — the model flagged this verse as uncertain
AgP 362.73
वृश्चिकः शूककीटः स्यात्सारङ्गस्तोककौ समौ कृकवाकुस्ताम्रचूडः पिकः कोकिल इत्य् अपि
vṛścikaḥ śūkakīṭaḥ syātsāraṅgastokakau samau kṛkavākustāmracūḍaḥ pikaḥ kokila ity api
Vṛścika would be the śūkakīṭa; sāraṅga and stokaka are equivalent; kṛkavāku, tāmracūḍa (the cock); pika, and also kokila.
AI translation rendered from the Sanskrit, not a published edition — the model flagged this verse as uncertain
AgP 362.74
कके तु करटारिष्टौ वकः कह्व उदाहृतः कोकश् चक्रश् चक्रवाको कादम्बः कलहंसकः
kake tu karaṭāriṣṭau vakaḥ kahva udāhṛtaḥ kokaś cakraś cakravāko kādambaḥ kalahaṃsakaḥ
For the crow: karaṭa and ariṣṭa; the heron is called vaka, kahva; koka, cakra, cakravāka; kādamba, kalahaṃsaka.
AI translation rendered from the Sanskrit, not a published edition — the model flagged this verse as uncertain
AgP 362.75
पतङ्गिका पुत्तिका स्यात्सरघा मधुमक्षिका :न् १ सकुलदन्ती निर्दंष्ट्रेति ख॥ :प् २८६ द्विरेफपुष्पलिड्भृङ्गषट्पदभ्रमरा।अलयः
pataṅgikā puttikā syātsaraghā madhumakṣikā :n 1 sakuladantī nirdaṃṣṭreti kha.. :p 286 dvirephapuṣpaliḍbhṛṅgaṣaṭpadabhramarā.alayaḥ
Pataṅgikā, puttikā would be saraghā, the honey-bee; dvirepha, puṣpaliṭ, bhṛṅga, ṣaṭpada, bhramara, (a)laya(?).
AI translation rendered from the Sanskrit, not a published edition — the model flagged this verse as uncertain
AgP 362.76
केकी शिख्यस्य वाक्केका शकुन्तिशकुनिद्विजाः स्त्री पक्षतिः पक्षमूलञ्चञ्चुस्तोटिरुभे स्त्रियौ
kekī śikhyasya vākkekā śakuntiśakunidvijāḥ strī pakṣatiḥ pakṣamūlañcañcustoṭirubhe striyau
Kekin, śikhin (the peacock); its cry is kekā; śakunti, śakuni, dvija (birds); pakṣati is feminine, (as is) pakṣamūla; cañcu and toṭi, both feminine.
AI translation rendered from the Sanskrit, not a published edition — the model flagged this verse as uncertain
AgP 362.77
गतिरुड्डिनसण्डीनौ कुलायो नीडमस्त्रियां पेशी कोषो द्विहीने ऽण्डं पृथुकः शावकः शिशुः
gatiruḍḍinasaṇḍīnau kulāyo nīḍamastriyāṃ peśī koṣo dvihīne 'ṇḍaṃ pṛthukaḥ śāvakaḥ śiśuḥ
Motion (in flight is) uḍḍina and saṇḍīna; kulāya, nīḍa — not feminine; peśī, koṣa; aṇḍa (egg) lacks two (genders, i.e. is neuter); pṛthuka, śāvaka, śiśu (a young one).
AI translation rendered from the Sanskrit, not a published edition — the model flagged this verse as uncertain
AgP 362.78
पोतः पाको ऽर्भको डिम्भः सन्दोहव्यूहको गणः स्तोमौघनिकरव्राता निकुरम्बं कदम्बकं सङ्घातसञ्चयौ वृन्दं पुञ्जराशी तु कूटकं
potaḥ pāko 'rbhako ḍimbhaḥ sandohavyūhako gaṇaḥ stomaughanikaravrātā nikurambaṃ kadambakaṃ saṅghātasañcayau vṛndaṃ puñjarāśī tu kūṭakaṃ
Pota, pāka, arbhaka, ḍimbha (a young one); sandoha, vyūhaka, gaṇa; stoma, ogha, nikara, vrāta, nikuramba, kadambaka, saṅghāta and sañcaya, vṛnda; but puñja and rāśi — (also) kūṭaka.
AI translation rendered from the Sanskrit, not a published edition — the model flagged this verse as uncertain