← Agni Purana

Agni Purana — Chapter 349

AgP 349.1

अण् एङ् अट् यङ् छव् झम् भष् अक् इक् अण् इण् यण् परेण णकारेण । अम् यम् ङम् अच् इच् ऐच् अय् मय् झय् खय् जव् झव् खव् चव् शव् अस् हस् वस् भस् अल् हल् बल् रल् झल् सल् इति प्रत्याहारः :ए इत्य् आग्नेये महापुराणे व्याकरणे प्रत्याहारो नामाष्टचत्वारिंशदधिकत्रिशततमो ऽध्यायः :प् २३९ छप्तेर् {३४९} :श् अथोनपञ्चाशदधिकत्रिशततमो ऽध्यायः सन्धिसिद्धरूपं स्कन्द+उवाच वक्ष्ये सन्धिसिद्धरूपं स्वरसन्धिमथादितः दण्डाग्रमं सागता दधीदं नदीहते मधूदकं

aṇ eṅ aṭ yaṅ chav jham bhaṣ ak ik aṇ iṇ yaṇ pareṇa ṇakāreṇa / am yam ṅam ac ic aic ay may jhay khay jav jhav khav cav śav as has vas bhas al hal bal ral jhal sal iti pratyāhāraḥ :e ity āgneye mahāpurāṇe vyākaraṇe pratyāhāro nāmāṣṭacatvāriṃśadadhikatriśatatamo 'dhyāyaḥ :p 239 chapter {349} :ś athonapañcāśadadhikatriśatatamo 'dhyāyaḥ sandhisiddharūpaṃ skanda+uvāca vakṣye sandhisiddharūpaṃ svarasandhimathāditaḥ daṇḍāgramaṃ sāgatā dadhīdaṃ nadīhate madhūdakaṃ

aṇ, eṅ, aṭ, yaṇ (?), chav, jham, bhaṣ, ak, ik, aṇ, iṇ, yaṇ — with a following ṇ-sound; am, yam, ṅam, ac, ic, aic, ay, may, jhay, khay, jav, jhav, khav, cav, śav, as, has, vas, bhas, al, hal, bal, ral, jhal, sal — such is the pratyāhāra (series). Thus, in the Āgneya Mahāpurāṇa, in (the section on) grammar, the three hundred and forty-eighth chapter, called "The Pratyāhāra." Chapter 350 (349). Now the three hundred and forty-ninth chapter: the established forms of sandhi. Skanda said: I shall state the established forms of sandhi, and first of all vowel sandhi: daṇḍāgram, sāgatā, dadhīdam, nadīhate, madhūdakam,

AI translation rendered from the Sanskrit, not a published edition — the model flagged this verse as uncertain

AgP 349.2

पितृषभः ॡकारश् च तवेदं सकलोदकं अर्धर्चो ऽयं तवल्कारः सैषा सैन्द्री तवौदनम्

pitṛṣabhaḥ ḹkāraś ca tavedaṃ sakalodakaṃ ardharco 'yaṃ tavalkāraḥ saiṣā saindrī tavaudanam

pitṛṣabhaḥ, and the letter ḹ; tavedam, sakalodakam; ardharco 'yam, tavalkāraḥ, saiṣā saindrī, tavaudanam;

AI translation rendered from the Sanskrit, not a published edition — the model flagged this verse as uncertain

AgP 349.3

खट्टौघो ऽभवदित्येवं व्यसुधीर्वस्वलङ्कृतं पित्रर्थोपवनं दात्री नायको लावको नयः

khaṭṭaugho 'bhavadityevaṃ vyasudhīrvasvalaṅkṛtaṃ pitrarthopavanaṃ dātrī nāyako lāvako nayaḥ

khaṭṭaugho 'bhavat — thus; vyasudhīḥ, vasv alaṅkṛtam, pitrarthopavanam, dātrī, nāyakaḥ, lāvakaḥ, nayaḥ;

AI translation rendered from the Sanskrit, not a published edition — the model flagged this verse as uncertain

AgP 349.4

त+इह तयिहेत्यादि ते ऽत्र यो ऽत्र जले ऽकजं प्रकृतिर्नो अहो एहि अ अवेहि इ इन्द्रकं

ta+iha tayihetyādi te 'tra yo 'tra jale 'kajaṃ prakṛtirno aho ehi a avehi i indrakaṃ

ta iha, tayiha, and so on; te 'tra, yo 'tra, jale 'kajam; the original forms (are kept in): no aho, ehi a, avehi i, indrakam;

AI translation rendered from the Sanskrit, not a published edition — the model flagged this verse as uncertain

AgP 349.5

उ उत्तिष्ठ कवी एतौ वायु एतौ वने इमे अमी एते यज्ञभूते एहि देव इमन्नय

u uttiṣṭha kavī etau vāyu etau vane ime amī ete yajñabhūte ehi deva imannaya

u uttiṣṭha, kavī etau, vāyu etau, vane ime, amī ete, yajñabhūte, ehi deva, imann aya;

AI translation rendered from the Sanskrit, not a published edition — the model flagged this verse as uncertain

AgP 349.6

वक्ष्ये सन्धिं व्यञ्जनाणां वाग्यतो ऽजेकमातृकः षडेते तदिमे वादिवाङ्नीतिः षण्मुखादिकम्

vakṣye sandhiṃ vyañjanāṇāṃ vāgyato 'jekamātṛkaḥ ṣaḍete tadime vādivāṅnītiḥ ṣaṇmukhādikam

I shall state the sandhi of consonants: vāgyataḥ, ajekamātṛkaḥ, ṣaḍ ete, tad ime, vādivāṅnītiḥ, ṣaṇmukha and the rest;

AI translation rendered from the Sanskrit, not a published edition — the model flagged this verse as uncertain

AgP 349.7

वाङ्मनसं वग्भावादिर्वाक् श्लक्ष्णं तच्छरीरकं तल्लु नाति तच्चरेच्च क्रुङ्ङास्ते च सुगणिह

vāṅmanasaṃ vagbhāvādirvāk ślakṣṇaṃ taccharīrakaṃ tallu nāti taccarecca kruṅṅāste ca sugaṇiha

vāṅmanasam, vagbhāvādiḥ, vāk ślakṣṇam, tac charīrakam, tal lu nāti, tac carec ca, kruṅṅ āste, and sugaṇ iha;

AI translation rendered from the Sanskrit, not a published edition — the model flagged this verse as uncertain

AgP 349.8

भवांश् चरन् भवांश्छात्रो भवांष्टीकाभवांष्ठकः भवांस्तीर्थं भवांस्थेयात् भवांल्लेखा भवाञ्जयः

bhavāṃś caran bhavāṃśchātro bhavāṃṣṭīkābhavāṃṣṭhakaḥ bhavāṃstīrthaṃ bhavāṃstheyāt bhavāṃllekhā bhavāñjayaḥ

bhavāṃś caran, bhavāṃśchātraḥ, bhavāṃṣṭīkā, bhavāṃṣṭhakaḥ, bhavāṃstīrtham, bhavāṃstheyāt, bhavāṃllekhā, bhavāñjayaḥ;

AI translation rendered from the Sanskrit, not a published edition — the model flagged this verse as uncertain

AgP 349.9

भवाञ्छेते भवाञ्चशेते भवाञ्शेते भवाण्डीनः स्वम्भर्ता त्वङ्करोष्यादिः सन्धिर्ज्ञेयो विसर्गजः

bhavāñchete bhavāñcaśete bhavāñśete bhavāṇḍīnaḥ svambhartā tvaṅkaroṣyādiḥ sandhirjñeyo visargajaḥ

bhavāñchete, bhavāñcaśete, bhavāñśete, bhavāṇḍīnaḥ, svambhartā, tvaṅkaroṣi and so on. (Next) the sandhi arising from visarga is to be known:

AI translation rendered from the Sanskrit, not a published edition — the model flagged this verse as uncertain

AgP 349.10

:प् २४० कश्छिन्द्यात् कश् चरेत् कष्टः कष्ठः कस्थश् च कश् चलेत् क ॥ खनेत् क ॥ करोति स्म क ,, पठेत् क ,, वा

:p 240 kaśchindyāt kaś caret kaṣṭaḥ kaṣṭhaḥ kasthaś ca kaś calet ka .. khanet ka .. karoti sma ka ,, paṭhet ka ,, vā

kaś chindyāt, kaś caret, kaṣṭaḥ, kaṣṭhaḥ, kasthaś ca, kaś calet, ka(ḥ) khanet, ka(ḥ) karoti sma, ka(ḥ) paṭhet, ka(ḥ) vā,

AI translation rendered from the Sanskrit, not a published edition — the model flagged this verse as uncertain

AgP 349.11

कश्श्वशुरः कःश्वशुरः कस्सावरः कःसावरः कः फलेत कः शयिता को ऽत्र योधः क उत्तमः

kaśśvaśuraḥ kaḥśvaśuraḥ kassāvaraḥ kaḥsāvaraḥ kaḥ phaleta kaḥ śayitā ko 'tra yodhaḥ ka uttamaḥ

kaśśvaśuraḥ, kaḥ śvaśuraḥ, kassāvaraḥ, kaḥ sāvaraḥ, kaḥ phaleta, kaḥ śayitā, ko 'tra yodhaḥ, ka uttamaḥ,

AI translation rendered from the Sanskrit, not a published edition — the model flagged this verse as uncertain

AgP 349.12

देवा एते भो इह सोदरा यान्ति भगो व्रज सुपूः सुदूरात्रिरत्र वायुर्याति पुनर्न हि

devā ete bho iha sodarā yānti bhago vraja supūḥ sudūrātriratra vāyuryāti punarna hi

devā ete, bho iha, sodarā yānti, bhago vraja, supūḥ, sudūrāt, atrir atra, vāyur yāti, punar na hi,

AI translation rendered from the Sanskrit, not a published edition — the model flagged this verse as uncertain

AgP 349.13

पुनरेति स यातीह एष याति क ईश्वरः ज्योतीरूपं तवच्छत्रं म्लेच्छधीश्छिद्रमच्छिदत्

punareti sa yātīha eṣa yāti ka īśvaraḥ jyotīrūpaṃ tavacchatraṃ mlecchadhīśchidramacchidat

punar eti, sa yātīha, eṣa yāti, ka īśvaraḥ, jyotīrūpam, tavacchatram, mlecchadhīś chidram acchidat.

AI translation rendered from the Sanskrit, not a published edition — the model flagged this verse as uncertain